Çatalca civarının tabii ağaç, ağaççık ve çalılarının peyzaj bakımından değerlendirirlmesi - Sırtlı, Ali (My University, 2001)
On beş milyona yaklaşan nüfusuyla pek çok problemi bünyesinde taşıyan İstanbul'un yeşil alanları da gittikçe yetersiz bir duruma gelmektedir. Zaten her yıl artan insan sayısı oranında rekreasyon alanları da artırılamamaktadır. İstanbul, İzmit ve Kırklareli yönünde genişlemektedir. Anadolu yakasında kuzeye doğru ormanlık alanlar yer almakta, bunun da çoğunluğu iğne yapraklı reçineli ağaçlardan oluşmaktadır. Barajların koruma havzaları ve orman köylülerinin inhisarında olan meşe baltalık sahaları ile askerli alanları hesaba katarsak, bu yörede yeşil alanların halkın rekreasyon ihtiyacını karşılamak için planlamak imkansız olacaktır. İstanbul'un Trakya yakasında ise sadece Belgrad ormanları vardır. Kemerburgaz bölgesindeki ormanlar ise çoğunlukla iğne yapraklı ağaçlardan oluşmaktadır. Buralarda da peyzaj planlamaları sonucu halkın rekreasyon ihtiyaçları için ayrılabilecek yeşil alanlar sınırlıdır. O halde İstanbul'a çok uzak olmayan yeni alanlar aramak ve onları kullanıma açmak mecburiyeti vardır. Bu tip yerler bulundukça doğal yapıları bozulmadan halkın kullanımına açmak esas olmalıdır. Elbette bu gibi yerlerin yüksek peyzaj potansiyeline sahip olması da gerekir. İşte bu ölçülere uyan ve İstanbul'a oldukça yakın yerlerden birisi Çatalca ve çevresidir. Yöre bugüne kadar bakir kalmış bir başka ifadeyle fazla tahribat görmemiştir. Yörede yaptığımız gözlemler ve literatür taramalarımız sonucu bu yerlerin İstanbullular için rekreatif alanları olabileceği kanaati oluşmuştur. Bu yerlerin peyzaj yönünden planlanması bitki türlerinin ve faunanın zenginliği sonucu ayrıca canlı bir bitki müzesi özelliği kazanacak, halkın doğaya olan sevgisi de artacaktır. Çalışma alanımızın topografyası, jeolojisi, toprak ve iklim özellikleri etraflıca değerlendirilmiştir. Bitki örtüsü ağaç, ağaççık ve çalı türleri yönünden detaylı bir şekilde incelenmiş ve cetveller halinde sunulmuştur. Çok zengin bitki türüne sahip olan bu bölgenin yeşil örtü materyalı peyzaj planlaması gayesine yönelik olarak her tür için bitki tipi, yapraklılık durumu, çiçek açma zamanı ve çiçek rengi, polenlerinin alerjiklik yönü ayrı ayrı belirtilmiştir. Taksonların bulundukları yer ve yoğunlukları ile peyzaj planlaması yönünden önemleri

halinde verilmiştir. Bu bölge taksonları peyzaj planlaması yönünden yeterlidir. Ancak istenirse ekolojik şartlara uyum sağlayacak türlerin de çeşitliliği arttırma ve boş alanların yeşillendirilme yönünden kullanılması mümkündür. Çatalca ve çevresi ağaç, ağaççık ve çalı türleri, uzun yıllardan beri hayatlarını sürdürmüş ve büyük bir tahribat olmazsa hayatlarını sürdürmeye de devam edeceklerdir. Özellikle kumul bitkileri bunu kanıtlamışlardır. Bu çalışmamız genel anlamda bir peyzaj planlaması için ipuçları vermektedir. Her lokal merkez için ayrıca ayrıntılı peyzaj planlamaları yapılması düşünülebilir. ABSTRACT The greenery sites of the city of Istanbul bearing numerous problems with its approximately fifteen million of population are becoming inadequate every passing day. In addition to this, no further recreation sites are being increased in line with the rate of population increase. İstanbul has been expanding in the directions of İzmit and Kırklareli. On the Anatolian side the woodlands are situated in the northern direction the most of which being composed of the conifera, pinales with resin pine trees etc. If we include the protection basins and the oak forest coppice sites which are monopolized by the villagers of region and the military zones, it will be apparently impossible to make greenery site planning to satisfy the recreational needs of the population in this region. On the Tracean side of İstanbul only the Belgrade forests is found as entire woodland. The woodland found in Kemerburgaz area are usually composed of the conifera, pinales trees. In these areas also, due to landscaping planning's the greenery sites that may be allocated to satisfy the recreational needs of the population is rather limited. Therefore it is a must to look for new sites in the vicinity of İstanbul and allocate the same to the use of public. As such sites will be found, it should be observed to allocate them to the use of public without interrupting their natural texture. It is indispensable that such sites must have high landscaping potential. One of the sites which complies with such requirements is Çatalca and its surrounding area. This area remained virgin so far, that is to say it was not severely damaged at all. Depending on the observations we have carried out in the region and at the end of our scanning concluded in the literature, it is strongly believed that these sites may well serve as recreation areas to the Istanbul people. With the landscaping planning to be made for these areas will contribute to the enrichment of vegetation species and the relevant fauna as well as gaining the feature of living vegetation museum which will result in the increase of love of nature for the general public. The topography, geology, soil and climatic properties of our working site are analyzed and duly studied in details. The vegetation in respect of trees, small trees, and bush species have been studied in the slightest details which are presented in tables and schedules therewith. The vegetation material of this region having a very rich plantation species have been specified separately in terms of type of plant for each and every species, foliary status, flourishing times, and colors, allergic features of their relevant polens etc. The significance of the sites in terms of location, densities of plot ratios in respect of landscape planning also given in brief. The classification of this area in terms of plot ratios is adequate for landscape planning. However, if required, it may be used for the purpose of either increasing the number of species which will be consistent with the area conditions and allowing the vacant areas for future vegetation's. In Çatalca and its surrounding area the trees, small trees, and bush species have maintained and survived accordingly so far. They will continue doing so unless any major destruction would ever occur in the region. Particularly the sandy plants have evidenced this greatly. This study, in general sense, gives clues for a landscape planning. Moreover for every and each local center a detailed landscape planning may be considered.
Keywords: AĞAÇLAR; Ağaçsı bitkiler ögesi; Güzel ve dekoratif sanatlar; Peyzaj mimarisi; Peyzaj mimarlığı