Ürün sorumluluğu sigortası - Hanımeli, Çağan (My University, 1999)
TEZİN ÖZETİ Modern üretim teknikleri, getirdiği kolaylıkların yanında bir çok sorunu da beraberinde getirmiştir. Özellikle seri üretim sonucunda, normal çıktıların yanında, üretimin bozuk (kusurlu ayıp) ürünlerinde de bir artış olmuş ve bunun sonucunda kusurlu ürünlerin yol açtığı bedeni ve maddi zararlar potansiyeli artmıştır. Bu noktada kanun koyucular devreye girerek, bu zararların tüketiciler üzerinde kalmasını önleyici tedbirler almaya çalışmışlardır. Özellikle, üreticilerin doğan zararlardan kusursuz sorumluluğunun kabul edilmesi varılan son noktayı teşkil eder. Nitekim ülkemizde de bu amaçla 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kabul edilmiştir. Ticaret ağının genişleyerek ülke sınırları dışına taşması ile üreticinin sorumluluğu olarak adlandırılan bu konunu, uluslararası planda da tartışılarak, önleyici tedbirler alınmaya çalışılmıştır. Nitekim Avrupa Topluluğuna dair ülkeler, 1985 tarihli Avrupa Konseyi Yönergesi ışığında tekbiçim ürün sorumluluğu kanunları oluşturmaya gayret etmişlerdir. Tüketicileri korumaya yönelik kanun ver tutumlardaki bu sertleşme karşısında üreticiler de firmalarının ve kendilerinin geleceğini tehlikeye atmamak ve büyük bir yıkımdan kurtulmak amacıyla sigorta müessesesinden yararlanama yoluna gitmişlerdir. İşte bu amaçla ürün sorumluluğu sigortasıolarak adlandırılan bir tür sorumluluk sigortası geliştirilmiştir. Ürün sorumluluğu sigortası, üreticinin ürettiği malı pazarlamak amacıyla elinden ve kontrolünden tamamıyla çıkardıktan sonra, o üründe mevcut bulunan bir bozukluğun yol açtığı bedeni ve mal zararlar sebebiyle ortaya çıkan sorumluluğun sigortacı tarafından üçüncü şahıslar lehine sigorta güvencesi altına alınmasını ifade eder. İkili fonksiyonu vardır: haklı hasar taleplerinin ödenmesi, haksız hasar taleplerine karşı sigortalının savunulması. Bir sorumluluk sigortası olması ve üretici sorumluluğunun bir bütün teşkil etmesi düşünceleri ile sırf ürün sorumluluğu teminatı veren poliçelere rastlamak mümkün değildir. Zaten üreticiler de sadece bu teminatla yetinmek istemezler. Bu sebeple ürün sorumluluğu teminatı, genellikle, genel bir sorumluluk poliçesine yani üçüncü şahıslara karşı mali mesuliyet sigortalarına ek olarak verilen bir teminattır. Taşınmazlar dışında kalan ve sigortalı tarafından üretilen, satılan, işlem gören, dağıtımı ve tanzimi yapılan her türlü mal ve ürün sigorta teminatının konusunu oluşturur. Bu tür sigortada rizikonun kapsamı çok geniştir ve her türlü rizikoya karşı teminat verilmez. Zarar verici olayların tanımı yapılamadığından, genelde uygun istisnaların poliçede yer alması ile uygulama devam ettirilmektedir. Ürün sorumluluğu hasarlarının kendine has bazı özellikleri vardır. Bunlar: hasarların belirti göstermemsi, silsile takip etmesi, geniş bir coğrafi alana yayılmasıdır. Bedeni hasarlar ve maddi zararlar geleneksel ürün sorumluluğu rizikolarıdır. Ancak bazı klozların eklenmesi ile teminatın kapsamı genişletilebilir. Bu takdirde genişletilmiş ürün sorumluluğu rizikosundan bahsedilir. Sözleşmelerden doğan sorumluluklar teminat verilmez. Bu sigorta türünde teminat belli bir limit ile sınırlanmıştır. Limiti aşan zararlarda üreticinin sorumluluğu devam eder. Sorumluluğu başlatan olayın tespit edilmesi ise hangi poliçenin ödemede bulunacağı, hangi limitlerin uygulanacağı ve hangi teminatın kapsamına girdiği gibi hususların belirlenmesi açısından önemlidir. Ürün sorumluluğu sigortası poliçeleri iki esasa dayalı olarak düzenlenir. Hasarın ihbarı ve olayın meydana gelişi. Bunlardan ilki tercih edilen yoldur. Seri hasar ihtimaline karşı ise bir karışıklığa meydan vermemek için poliçelere seri hasar klozu konulması yoluna gidilmektedir. Bir sorumluluk rizikosunun sigorta edilmesi için ilk önce bu sorumluluğun niteliği, kapsamı ve özellikleri tespit edilmelidir. Nitekim biz de çalışmamızda bu yolu tercih ederek, çalışmamızı iki ana bölüme ayırdık. Birinci bölümde ürün sorumluluğu kavramını inceledik, ikinci bölümde ise bu sorumluluğa nasıl ve hangi şartlar dahilinde teminat verildiğini ele aldık.

OF THE THESIS Product liability insurance is a new and developing kind of insurance contract type. The main reason of this is, after the liability of a producer is defined as strict liability, the importance given to the subject increased gradually in recent years. There of , today almost nearly all of the insurance companies -especially in Europe- provides cover against product liability exposures. By holding this policy, the insured is indemnified in respect of legal liability to pay damages and claimants' costs in respect of accidental bodily injury and accidental damage to material property occuring during the period of insurance and caused by or arising out of products supplied, delivered, installed, erected, repaired, altered, treated, tested etc. in connection with the business. The term bodily injury means, corporal injury, sickness, or disease sustained by a person, including death resulting therefrom; property damage means, physical injury to or destruction of tangible property. İn addition to paying damages, the insurer has the right to defend any suit seeking the covered damages. The insurer eliminate coverage duplications, coverage not needed, coverage reguiring special insurance. Typical examples for exclusions: intended damages, wilful acts, pure financial loss, no fulfilment of contractual obligations, failure to perform entrepreneurial exposure, property damage to the insured's product, property damage to the insured's work, USA/ Canada exposures. The cover is often arranged on a claims made basis. Claims made trigger has some advantages: Avoids the problem of determining the insured event, especially when a loss is caused by a process over a longer period of time; limits and scope of coverage are up-to-date; IBNR potential is reduced; premium calculation reflects the exposure; reaction to changing risk situations possible.
Keywords: ÜRÜN KALİTESİ