Sanatsal bağlam olarak bir bitkinin izinde mavi kelebek - Ateş, Ayşe Hilal (My University, 2020)
Bu eser metni, ölüm kavramının kolektif bellekteki yerini araştırırken, bir soykırım arşivi üzerinden görülmek istemeyeni ya da unutulanı göstermeyi amaçlar. Hafıza ve arşivin birbirini nasıl beslediğinin ve işi var eden en büyük etkenin sürecin kendisinin ve katılımcının olduğunun üzerinde önemle durur. Amaç, bir tarih yazımı içerisinde sözü edilenin, sanat nesnesine dönüştürülerek bugünde yeniden konu edinmesi ve yeni bir ilişki modelinin oluşturulmasıdır.Bu metin, sanat tarihinin ya da sosyo-politik olayların bir eleştirisi niteliğini taşımaz. Yakın tarihli bir soykırım hikayesi üzerinden beslenerek yeni bir sanat yapıtı oluşturur ve yok edilmek istenen bir belleği gün yüzüne çıkarır, sanat yoluyla yayılmasını sağlar. Bu çalışma kapsamında üretilen iş üzerinden okunan sanat ve izleyici ilişkisi, modern sanat edimlerinden farklı olarak, izleyicinin yapıtı yaşaması ve kimi zaman birebir katılımı gibi durumları içerir. Birinci bölüm teorik alt yapıyı oluşturur. Jan Assman’ın Kültürel Bellek kitabı ana kaynak olarak gösterilir ve kısa tanımlamalar yapılır. Kolektif hafıza ve ölüm bağlamında sanatın rolü incelenir ve bu bağlamda seçilmiş sanatçıların pratikleri üzerinden okumalar gerçekleştirilir. Devamında gömü pratiklerinin tarihsel ve inançsal bağlamda önemi vurgulanırken mezarlıklara ve mezarlık bitkilerine değinilir ve bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturan Srebrenitsa’ya genel bir bakış yapılır.İkinci bölüm bu çalışma için üretilmiş olan yapıtın detaylı okumasını yapar.Çalışma, eser metni olarak yazılmasından dolayı kişisel sorgulama sürecini ve öznel bir yolculuğu içinde barındırır.

This text of the work aims to demonstrate the unseen and unforgotten through a genocide archive while searching for the significance of death concept in the collective memory.It emphasizes how memory and archive foster each other and that the process itself and the participants are the biggest factors that create this work. The aim is to point out what was mentioned in historiography by transforming it into an object of art and create a new relationship model today.This text is not a critique of art history or socio-political events. It creates a new artwork by using a recent genocide story and reveals a memory that was intended to be destroyed, and spreads it through art. The relationship between art and audience, which can be read through the work that is created within the scope of this study consists of audiences living the work and participating directly into the work, unlike modern art acts.The first section forms theoretical background of this text. Jan Assman’s ‘‘Cultural Memory’’ book is shown as the main source and short descriptions are made. The role of art within the context of collective memory and death are examined, and readings are conducted through the practices of selected artists within this scope. In the following chapters, cemeteries and cemetery plants are mentioned while emphasizing the importance of burial practices within the historical and religious contexts, and an overview of Srebrenica, which constitutes the starting point of this study, is presented. The second part reads and explains the work that is created for this study.This study includes a personal questioning process and travel towards the self as it is written as a text of work.
Keywords: Anıt; Art; Death; Fine arts education; Güzel sanatlar eğitimi; Image; İmge Collective memory; Kolektif bellek; Monument; Ölüm; Sanat