1998 ile 2004 Sosyal Bilgiler dersi öğretim programlarının vatandaşlık değerleri açısından karşılaştırılması - Sarıcan, Elif (My University, 2006)
Bu araştırmanın amacı, 1998 Sosyal Bilgiler Öğretim Sosyal Bilgiler Öğretim nın vatandaşlık değerleri açısından karşılaştırılmasıdır. Bundan başka 2004 Sosyal Bilgiler Öğretim nın uygulandığı pilot okullarda görev yapan 4 ve 5. sınıf öğretmenlerinin 1998 ve 2004 yılı programlarının vatandaşlık değerlerini kazandırmadaki etkililiğiyle ilgili olarak karşılaştırmaları amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin programlarla ilgili görüşlerini almak için üç bölümden oluşan bir anket hazırlanmıştır. Anket, pilot okullarda görev yapan 50, 4 ve 5. sınıf öğretmenine uygulanmıştır. Ankette sorulan sorulara uygun olarak verilerin çözümlenmesi için nitel ve nicel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca 1998 ve 2004 yılı Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarları’nın vatandaşlık değerleri açısından karşılaştırılması boyutunda nitel veri toplama yöntemlerinden “Doküman İncelemesi” kullanılmıştır. Bu yöntem yoluyla, her iki programda bulunan vatandaşlık değerleri belirlenmiş ve bu değerlerle örtüşen ve ayrışan genel amaçlar, özel amaçlar/ kazanımlar belirlenerek tablolaştırılmıştır. Nitel ve nicel verilerin analiziyle elde edilen sonuçlardan biri öğretmenlere göre, 2004 Sosyal Bilgiler Öğretim nın 1998 Sosyal Bilgiler Öğretim demokratik yaşama uyumlu bireyler yetiştirmede daha başarılı olduğudur. Öğretmenler, 1998 Sosyal Bilgiler Öğretim nın ezbere dayalı bir öğretim sürecini benimsemesini bunun nedeni olarak ifade etmişlerdir. Bir başka sonuç ise, 1998 Sosyal Bilgiler Öğretim nda bireysel değerlerin ikinci plana itilmesi olarak gösterilmiştir. Buna karşılık bireyin, devlet ve topluma karşı olan sorumlulukları çok fazla ön plana çıkarılmıştır. 2004 Sosyal Bilgiler Öğretim nda ise bireyin kendisini ve kendi özelliklerini keşfetmesine olanak sağlayan vatandaşlık değerlerinin ön planda tutulduğu öğretmenler tarafından ifade edilmiştir.

In the present study, Turkish Social Studies Curricula amended and announced by the Ministry of National Education Act 1998 and 2004 were compared concerning the citizenship values that they presented. To this end, two different approaches were adopted. In the first of these, elementary teachers who teach 4th and 5th grades social studies were required to compare the effectiveness of the new social studies curriculum (2004) with the previous one (1998) in helping students acquire the citizenship values. Thus, a questionnaire was designed and administered to 50 elementary teachers working in pilot schools of 2004 primary curriculum. In the second approach, the content analysis of the two Social Studies Curricula aforementioned were carried out by the researcher in terms of the nature, effectiveness and the ways of presentation of citizenship values. The findings of the study were presented under four main sections. Teachers’ ideas concerning the citizenship values that need to appear in a social studies curriculum were formed one of these sections. The second section covered the findings regarding the teachers’ ideas about the citizenship values presented in 1998 social studies curriculum and their effectiveness in helping students to acquire the targeted values. The third section included the findings regarding teachers’ ideas about the citizenship values presented in 2004 social studies curriculum and their effectiveness in helping students to acquire the values. The findings of the examination and comparison of the two social studies curricula in terms of the nature, effectiveness and the ways of presentation of citizenship values were subject of the final section. Findings indicated that as compared to the previous (1998) curricula, 2004 social studies curriculum focuses more on the individual citizenship values rather than societal citizenship values and the values targeting to empower ideological stance of the state.
Keywords: Öğrenim ve Öğretim_Sosyal Bilgiler; Vatandaşlık