Sosyal yapı ve değişme ekseninde alt kültür-üst kültür ilişkisi (Çamçukur köyü örneği) - Acar, Ekrem (My University, 1999)
Bu çalışmada sosyal yapı ve sosyal değişme ekseninde köy ve köy sosyolojisinin temel kavramlarını teorik bir çerçevede ele aldık. Bununla beraber araştırmamıza konu olan Kocaeli İlinin Karamürsel ilçesinin Çamçukur köyündeki sosyal yapı ve bu yapıda meydana gelen sosyal değişme incelenmiştir. Yine Alt kültür- Üst kültür uyumunun sosyo-kültürel bütünleşmeyi sağladığını iddia ettik. Araştırmanın teorik çerçevesinde sosyal yapı ve sosyal yapıyı oluşturan unsurlar sıralanarak bu başlıklar araştırmanın sınırları içinde açılmıştır. Burada kültür unsuru üzerinde durularak bu bağlamda aile, ailenin tarihçesi, geleneksel Türk ailesi bugünkü aile yapısıyla karşılaştırmalı olarak anlatılmıştır. Cemaat ve cemiyet kavramları üzerin-de durulmuştur. Çamçukur Köyünde bu yapıların özelliklerine girilmiştir. Yapı ve yapı-yı oluşturan unsurlar izah edildikten sonra sosyal değişme nedir? Dünyada ve ülkemizde sosyal değişme, buna bağlı olarak Türk köylerindeki sosyal değişmeden söz ettik. Köy-şehir ilişkisi ve farklılaşmasına kavramsal olarak yaklaştık. Köy sosyolojisi, ortaya çıkışı hakkında kısa bilgiler verdik. Milli kültür - alt kültür ilişkisi kavramsal olarak açıklanarak bu bağlamda Karade-niz mohtilerine kısaca değinilmiştir. Bu sosyal grubun ele alınmasının temel sebebi a-raştırma yaptığımız Çamçukur Köyünün Laz (mohti) kökenli olmasıdır. Uygulamalı araştırma kısmında Karamürsel ve Çamçukur köyünün tarihçesinden söz ettikten sonra fiziksel yapı ve ulaşım ve haberleşme konusunda bilgiler verdik. Bu-nun yanında fiziki yapıyı ve ulaşımı ve haberleşmeyi fotoğraf, harita ve kroki ile des-tekledik. Araştırmanın Amacı ve Varsayımlar: Ülkemizde köy sosyoloji çalışmaları genellikle köydeki sosyal yapıyı ve bu yapı-da meydana gelen değişmeyi konu almaktadır. Bizde çalışmamızda sosyal yapı ve onda meydana gelen sosyal değişme, buna bağlı olarak üst kültür - alt kültür ilişkisini ince-lemeyi uygun gördük. Çalışmamızı iki ana temel varsayım üzerinde kurduk. Bu varsayımlar; 1- Doğu Karadenizin Artvin ilinin Aravi ilçesinden buraya yerleşen bu insan popülasyonunda sosyal değişme olmuştur! 2- Alt kültürle - üst kültür arasında tam bir uyum vardır! Bu uyumu sağlayan faktörleride alt hipotez olarak alarak çalışmamızı yürüttük. Çalışmamızın teorik çerçevesinde köy sosyolojisinin temel kavramlarını başlıklar halinde açıkladık. Alt kültür - üst kültür ilişkisini ele aldığımız için etnik sosyolojinin ana kavramlarını açıklamaya gayret ettik. Ülkemizde son yıllarda meydana gelen sosyo-kültürel problemlerin bir kısmının yapay ve sosyolojik temelden yoksun olduğunu söyleyebilirim. Türk kültürünün zen-ginliğinden söz ederek, diğer sosyal grupların milli kültürle uyumundan sosyo-kültürel bütünleşmenin sağlandığını gördük. Bizim çalışmamız sosyal bütünleşmeye iyi bir ör-nek olabilir. Araştırmanın Planı Ve Sınırları: Araştırmamız, giriş, teorik çerçeve, uygulama kısmı ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci kısımda araştırmanın teorik çerçevesi çizilmiştir. Bu bağlamda sosyal yapı ve sosyal yapıyı oluşturan unsurları, sosyal değişme, köy sosyolojisinin alanı ve mahi-yetini inceledik. İkinci kısımda köyün tarihçesi ve bağlı bulunduğu tarihi merkez olan Karamürsel-'in kısa bir tarihçesini anlattık. Fiziki yapı hakkında bilgiler vererek harita ve kroki, fo-toğraflarla eski ile yeni yapıları ve yapıda meydana gelen değişmeyi izah ettik. Bundan sonraki kısım tamamıyla araştırmanın bulgularına ve yorumlarına ayrıl-mıştır. Sonuç kısmında araştırma toplu bir şekilde değerlendirilmiştir. Alan araştırmaları ele aldıkları ana kütleyi temsil kabiliyetine sahip örneklemle sınırlıdır. Seçtiğimiz örneklem grubu ana kütleyi temsil yeteneğine sahiptir. Yaptığımız ka-tılımcı gözlem ve mülakatlar, anketten elde ettiğimiz bilgiler ve bulgular ışığında Çamçukur köyü Karamürsel'in çevre köylerini temsil edebilir. Bu çalışma alt kültür grubuna mensup bu köy toplumunun üst kültürde uyumunu ele almıştır. Bunun yanında Karamürsel ve çevresindeki köylerdeki sosyal değişme ve köy-şehir ilişkisini açıklar mahiyettedir. Araştırmada Kullanılan Teknikler Ve Örneklem: Bu araştırma Kocaeli İli Karamürsel ilçesinin Çamçukur köyü aileleri üzerinde yapılmıştır. Bu köyün seçilmesinin nedeni girişte belirttiğimiz gibi Doğu Karadenizden gel-dikten sonra (93 harbiyle) Karamürsel'in Çamçukur köyüne yerleşen bu insanların bü-yük bir sosyal değişme uğramıştır. Köken olarak laz (mohti) olan bu sosyal grubun milli kültürle uyum içinde olduklarını varsaydık. Köyü bir yabancı olarak girerek araştırma yapmak incelemelerde doğru ve içten-likli cevaplar olmak çok zordur. Fakat benim daha önce bitişik Pazarköy'de öğretmenlik yapmam hasebiyle köylünün hemen tamamını tanıdığımdan bu zorlukların hiçbirini yaşamadım. Bir yılı Pazarköy'de olmak üzere toplam dört yıl Karamürsel'de öğretmenlik ya-pan birisi olarak daha sonra yüksek lisans süresince giderek, gezerek yaz tatillerinde köylülerle yüz yüze görüşerek, incelemeler mülakatlar yoluyla çalışmayı sonuçlandır-dım. Daha önceden oluşturduğum dostluklar sayesinde özel yaşantıları konusunda de-rinliğine malumat sahibi oldum. Bu bilgilerin alınmasında benimde aynı yörenin insanı olmamın kolaylaştırıcı tarafları oldu. Araştırmanın metodu esas olarak saha çalışmasıdır. Aralarında bulunarak bizzat bu uzun süre gözleyerek tesbit ettim. Gözlem metodunun anketle desteklenmesi uygun bir yoldur. Ben köydeki problemleri bildiğim için danışmanın Doç. Dr. Zeki Arslantürk beyle sorunları tartıştık. Oluşturduğum sorularıma hocamla birlikte karar vererek anke-timiz son şeklini aldı. Seçtiğimiz örneklem grubuna anketleri uyguladık. Araştırmamızda saha çalışması ve anket uygulaması beraber yürütülmüştür. Yaşlı insan grubu, köyün ileri gelenleri, muhtar, imam ve öğretmenden mülakatlar yoluyla bilgi alınmıştır. Anket sorularını hazırlarken Kapalı uçlu soruları daha çok tercih etmemizin se-bebi kısa net ve anlaşılır cevaplar almayı arzulamamızdadır. Bunun yanında köylünün anlayabileceği sade bir dil kullanılmıştır. Bir kaç tane açık uçlu soruyla diğer görüşleri öğrenilmiştir. Anketler tarafımdan uygulanmıştır. Uygulama sırasında içtenlikli cevap almak i-çin bayanlardan bir yardımcı alarak kadınlara anket uyguladık. Anketleri tesadüfi örneklem kuralına göre 50 kişiye uyguladık. Bu deneklerin ta-mamı ailedir. Aile reisi ve hanımlarına uyguladığımız bu bilgi formların 25 tanesi er-keklere, 25 taneside kadınlara aittir. Örneklem grubunu seçerken köy muhtarı ve öğretmenle birlikte karar verdik. Yaklaşık 6 yıl gibi bir zaman bu insanlarla birlikte yaşayan birisi olarak sosyal yapıları hakkındaki gözlemlerimin yeterli olduğunu düşünmekteyim. Yaptığım bu çalışma Karamürsel ve çevresindeki köylerdeki sosyal yapı ve bu yapıda meydana gelen sosyal değişmeyi açıklar mahiyettedir. Ayrıca bu araştırma bir alt kültür grubunu mensup olan Çamçukur'daki insanların üst kültürle tam bir uyum içinde olduklarını göstermektedir. Bu çalışmanın başından sonuna kadar objektiflik ilkesinden hiç ayrılmadığımı söylebilirim.
Keywords: Kültür; Toplum bilimleri