İmam Muhammed’in Kitabu’l-Asar’ı ve rivayetlerinin Kütüb-i Sitte ile karşılaştırılması - Kalkan, Nilüfer (My University, 2011)
H. II. ve III. asır hem ehl-i rey ve ehl-i hadis gibi ekollerin ortaya çıkması hem de rivâyetlerin tedvin ve tasnifi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışma da bu dönemlerde ekollere göre gelişen farklı rivâyet anlayışlarını ehl-i rey ekolü ve h. II. asır eseri olan Kitâbu’l-âsâr ile ehl-i hadis ve h. III. asır eserleri olan Kütüb-i Sitte kaynakları üzerinden tespit etmeyi hedeflemektedir. Zikredilen bu amaçtan hareketle öncelikle Kitâbu’l-âsâr’ın geliştiği asrın genel özelliklerini vermeye çalıştık. Böylece mezkûr eserin kendi döneminde telif edilmiş diğer eserlerle rivâyet tekniği açısından büyük farklarının olmadığını gördük. Bir sonraki adımda Kitâbu’l-âsâr’da yer alan rivâyetlerin isnad ve metin yapısının durumunu ve bunun Kütüb-i eserlerinden farkını ortaya çıkarmaya çalıştık. Bu çalışma sonucunda iki farklı ekole ait eserlerde geçen rivâyetler arasında isnad ve metin yapısı itibariyle bir takım farklılıklar olduğu tespit edildi. Zikredilen farklılıklar arasında en dikkat çeken noktalardan biri Kitâbu’l-âsâr’da yer alan rivâyetlerin genelinin maktû ve mürsel olmasına karşın Kütüb-i Sitte eserlerinde aynı konuyla ilgili rivâyetlerin farklı sened ve lafızlarla merfû’ ve muttasıl olarak yer almasıdır. Bir başka nokta ise rivâyetlerde kullanılan metinlerdeki lafızlarla ilgilidir. Aynı konuyla ilgili olarak Kitâbu’l-âsâr’da yer alan rivâyetlerin Kütüb-i Sitte’nin genelinde yer alanlardan daha farklı lafızlarla rivâyet edildiğini görmekteyiz. Bu durumda Kitâbu’l-âsâr’daki rivâyetlerin yorumlanarak sadece konuyla ilgili hükmü verir tarzda olduğu izlenimini gündeme getirmektedir. ehl-i hadis, ehl-i rey, rivâyet, Shaibani

The H. II. and III. centuries are very important in terms of improving ahl-u hadith and ahl-u ra’y and compiling and classification of narrations. This thesis aims to assign differences of methods between the ahl-u ra’y and ahl-u hadith in the h. II. and III. century. Firstly, we gave the general characteristics of Kitâb el-athar which is written at the h. II. century by Mohammed Hasen es-Shaibani. The result is, that there are no huge differences from the other books written at the h. II. Century. After searching the characteristics of isnad and texts in the Kitâb al-âthar, we showed their differences and similarities from the Kutub al-Sitta’s isnads and texts. As a result, we found some important differences in the isnad and texts. The most important difference is, that the narrations in Kitâb al-âthar are mostly maktû’ and mursel. However, narrations in the Kutub al-Sitte are merfû’ and muttasıl, but these narrations which are in the Kutub al-Sitte have different text wording and isnad. The other point is related to the words used in hadith texts. We can see that words of narrations in the Kitâb al-âthar and Kutub al-Sitte are mostly different. This situation shows that narrations in the Kitâb al-Athar are written briefly by saying only the result of narrations. Key Words; Ahl-u hadith, Ahl-u ra’y, narration, Shaibani
Keywords: Hadis; İslam Dini; Kütüb-i Sitte