Bir ilçe merkezinde yemek servisi çalışanlarının bulaşıcı hastalıklara karşı risk farkındalıkları ve korunma davranışları - Pekel, Talha (My University, 2025)
Amaç: Bir ilçe merkezinde yiyecek ve içecek sektöründe bulunan yemek servisi çalışanlarının bulaşıcı hastalıklara karşı risk farkındalıkları ve korunma davranışlarını incelemektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı türde olan bu araştırma bir ilçe merkezindeki kafe, restoran ve lokantalarda aktif olarak çalışan 198 yemek servisi çalışanı ile Temmuz-Ağustos 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veriler, Bulaşıcı Hastalıklar Risk Farkındalığı ve Korunma Ölçeği ve araştırmacılar tarafından geliştirilen Anket Formu kullanılarak yüz yüze görüşme ve öz bildirim yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma için etik kurul onayı ve katılımcılardan bilgilendirilmiş yazılı onam alınmıştır. Araştırmada sosyodemografik verilerin analizi için tanımlayıcı istatistikler, grupların karşılaştırılması için Mann Whitney-U testi ve Kruskal Wallis testi, değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi için ise Çok Değişkenli Regresyon Analizi kullanılmıştır. Yanılma düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Katılımcıların %24,7’sinin hijyen eğitimi almadığı ve %62,6’sının bulaşıcı hastalığa sahip olduğunda iş yerinde çalıştığı saptanmıştır. Katılımcıların Bulaşıcı Hastalıklar Risk Farkındalığı ve Korunma Ölçeğinden alınabilecek toplam 180 puan üzerinden 129,23 ± 17,5 toplam puan ortalamasına sahip oldukları bulunmuş olup, bu durum, yetişkinler ile aynı ölçek kullanarak yapılan diğer çalışmalara göre, katılımcıların bulaşıcı hastalık risk farkındalıkları ve korunma davranışlarının daha düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Katılımcılar, ölçek alt boyut kapsamında en yüksek puan ortalamasını kişisel korunma farkındalığında (X ̅=3,96), en düşük puanı ortalamasını ise ortak yaşam risk farkındalığında (X ̅=3,33) almıştır. Katılımcıların eğitim durumu ve hijyen eğitimi alma durumlarının Bulaşıcı Hastalıklar Risk Farkındalığı ve Korunma Ölçeği toplam puanını olumlu ve anlamlı olarak etkilediği belirlenmiştir (p<0,01). Sonuç: Hizmet sektöründe yer alan yemek servisi çalışanlarının bulaşıcı hastalık risk farkındalıklarının yetersiz olduğu ve hijyen uygulamaları konusunda bilgi ve davranış eksikliklerine sahip oldukları belirlenmiştir. Çalışan ve halk sağlığını korumak için, çalışanların bulaşıcı hastalıklara ilişkin bilgi, tutum ve davranışları düzenli olarak izlenmeli ve tespit edilen eksikliklere yönelik uygun eğitim programları planlanmalıdır.

Objective: To examine the risk awareness and protective behaviors of food service workers in the food and beverage sector regarding communicable diseases in a district center. Materials and Methods: This descriptive study was conducted between July and August 2023 with 198 food service workers actively working in cafes, restaurants, and diners in a district center. Data was collected through face-to-face interviews and self-reporting using the Communicable Diseases Risk Awareness and Protection Scale and the Survey Form developed by the researchers. Ethics committee approval for the study and written informed consent from the participants were obtained. In the study, descriptive statistics were used to analyze sociodemographic data analysis, Mann Whitney-U test and Kruskal Wallis test were used to compare the groups, and Multivariate Regression Analysis was used to examine the relationships between variables. The level of error was set as p<0.05. Results: It was found that 24.7% of the participants did not receive hygiene training and 62.6% worked in the workplace when they had a communicable disease. It was found that the participants had a total mean score of 129.23 ± 17.5 out of a total of 180 points that could be obtained from the Communicable Diseases Risk Awareness and Protection Scale, which reveals that the participants' infectious disease risk awareness and protection behaviors were lower compared to other studies conducted using the same scale with adults. Among the sub-dimensions of the scale, participants had the highest mean score in Self-Protection Awareness (X ̅=3.96) and the lowest in Common Life Risk Awareness (X ̅=3.33). The participants' educational status and hygiene training status were found to have a positive and significant impact on the total score of the Communicable Diseases Risk Awareness and Protection Scale (p<0,01). Conclusion: It has been determined that food service workers in the service sector have insufficient communicable disease risk awareness and lack of knowledge and behaviors about hygiene practices. In order to protect worker and public health, workers' knowledge, attitudes, and behaviors regarding communicable diseases should be regularly monitored, and appropriate training programs should be planned for the deficiencies identified.
Risk awareness and protective behaviors of food service workers against communicable diseases in a district center
Keywords: Awareness; Bulaşıcı hastalıklar; Communicable diseases; Enfeksiyon; Farkındalık; Food service; Halk sağlığı hemşireliği; Hijyen Eğitimi; Hygiene education; Public health nursing; Yemek servisi Infection