Kütüb-i Tis'a'da musiki - Fedakar, Abdüssamet (My University, 2024)
Bu tezde, İslâm'ın ilk yıllarına ait Kütüb-i Tisʿa'da yer alan mûsiki ile ilgili hadisler incelenilmektedir. Bu çerçevede, hadis literatüründe yer alan mûsiki hayatı, mûsiki terimleri, mûsiki aletleri ve mûsikinin kullanım alanları ile mûsikinin;dönemin sosyal, dini ve kültürel atmosferi içerisinde nasıl değerlendirildiği ve yorumlandığı irdelenmektedir. Tezin konusu mûsiki ile ilgili olabilecek hadislerin belirlenmesini, tasnif edilmesini ve bununla birlikte metnin aslı ve tercümesi üzerinden dilbilimsel ve tarihsel olarak çözümlenmesini içermektedir. Bu amaçla İslâm'ın erken dönemine odaklanılmakta olunup, Hz. Peygamber’e nispet edilen hadislerin toplandığı Kütüb-i Tisʿa adlı Buhârî (ö. 256/ 870)’ye ait “Sahîh-i Buhârî”, Müslim (ö. 261/ 875)’e ait “Sahîh-i Müslim”, Tirmizî (ö. 279/ 892)’ye ait “Sünen-i Tirmizî”, Nesâî (ö. 303/ 915) ‘ye ait “Sünen-i Nesâî”, Ebû Dâvûd (ö. 275/ 889)’a ait “Sünen-i Ebû Dâvûd”, İbn Mâce (ö. 273/ 887)’ye ait “Sünen-i İbni Mâce”, İmam Mâlik (ö. 179/ 795)’e ait “Muvatta”, Dârimî (ö. 255/ 869) ’ye ait “Sünen-i Dârimî” ve İbn Hanbel (ö. 241/ 855)’e ait “el-Müsned” adlı hadis literatüründe en çok başvuru kaynağı olan 9 hadis kitabını esas almaktadır. Özellikle Emevî, Abbâsî, Selçuklu ve Osmanlı dönemi mûsiki pratiği ve teorisi konularından kaçınılarak, tezin odak noktası yalnızca İslâm'ın ilk dönemidir. Sonuç olarak, hadis literatüründe özel bir konuma sahip Kütüb-i Tisʿa'daki hadislerin Arapça orijinal metinleri üzerinden dilbilimsel ve tarihsel bağlamda çözümlenmesi yoluyla İslâm'ın mûsikiyle ilgili erken dönem görüşlerine dair bir manzara sunarak, bu dönemin daha net anlaşılması ve ilgili alana bir katkı sağlanması hedeflenmektedir.

This thesis attempts to analyze the hadīths related to music in the early years of Islam in the Qutub al-Tisʿa. In this framework, the life of music, musical terms, musical instruments and the usage areas of music in the hadīth literature and how they were evaluated and interpreted within the social, religious and cultural atmosphere of the period were examined. The subject of the thesis includes the identification and classification of hadīths that may be related to music, as well as the linguistic and historical analysis of the original and translated texts. For this purpose, the focus is on the early period of Islam and the collection of hadīths that are considered to belong to the Prophet Muhammad, namely, “Sahīh al-Bukhārī” by Bukhārī (d. 256/ 870), “Sahīh al-Muslim” by Muslim (d. 261/ 875), “Sunan al-Tirmidhī” by Tirmidhī (d. 279/ 892), “Sunan al-Nasāī” by Nasāī (d. 303/ 915), “Sunan Abī Dāwūd” by Abī Dāwūd (d. 275/ 889), “Sunan Ibn Mājah” by Ibn Mājah (d. 273/ 887), “Muwattaʾ” by Imam Mālik (d. 179/ 795), “Sunan al-Dārimī” by Dārimī (d. 255/ 869) and “al-Musnad” by Ibn Hanbal (d. 241/ 855). The thesis only focuses on the early period of Islam, avoiding the Umayyad, Abbasid, Seljuk and Ottoman periods of musical practice and theory. As a result, by analyzing the hadīths in Qutub al-Tisʿa, which has a special place in the hadīth literature, grammatically and historically through the original Arabic texts, it is aimed to provide a view of Islam's early views on music, to understand this period more clearly and to make a contribution to the field.
Music in Qutub al-Tısʿa
Keywords: Din; Dini yönleri; Early Islamic Period; Erken İslâm Dönemi Qutub al-Tisʿa; Hadis; Hadīth; Islam; İslam; İslâm; Kütüb-i Tisʿa; Music; Mûsiki; Müzik; Religion; Religious aspects; Sufism; Tasavvuf