1956-1960 yılları arası Karaköy Beşiktaş sahil şeridinde imar faaliyetleri - Şimşek, Sibel (My University, 2023)
Kozmopolit ve modern yaşamın merkezi olarak farklı üslupta ve fonksiyona sahip yapıların inşa edildiği Karaköy, Tophane, Dolmabahçe sahil şeridinin 19 yüzyıldan itibaren Dolmabahçe Sarayı’nın bölgeye inşa edilmesi ve Payitahtın buraya taşınmasıyla artmıştır. Bölgenin artan cazibesiyle çok sayıda iş merkezi Karaköy Meydanı ve çevresinde kurulmuş, Galata rıhtımı liman tesisleri inşa edilmişti. İstanbul’un en canlı ticaret merkezlerinden biri haline gelen Karaköy, Tophane semtlerin günün her saatinde kalabalıktı ve trafik yoğunluğu yaşanmaktaydı. 1950’lerde nüfusta ve motorlu araç sayısında yaşanan artışa bağlı trafik çözülmesi gereken ciddi bir sorun halini alır. 1956 yılında Karaköy Meydanı’nın açılmasıyla başlayan ve Karaköy’den Sarıyer’e kadar meydanlar ve kavşakla birbirine kesintisiz bağlanacak sahil yolunun inşasına başlanır. Adnan Menderes’in İstanbul’un imarına başladıklarını ilan ettiği 24 Eylül 1956 yılından sonra birçok noktada aynı anda başlayan ve 1960 yılına kadar devam eden imar faaliyetleri kapsamında sahil boyunca kesintisiz devam eden Karaköy-Beşiktaş yolu açılır. Karaköy, Tophane, Dolmabahçe ve Beşiktaş meydanları tanzim edilir, deniz tarafında yer yer boş alanlar oluşturularak halkın kullanacağı yeşil alanlar oluşturulur. Etrafları temizlenip açılan anıtsal Osmanlı mimari abideleri restorasyonla ihya edilir. Yürütülen çalışmalar kapsamında yol hizasına denk gelen birçok küçük, gösterişsiz mescit, hamam, çeşme ve geleneksel sivil mimari yapı taşınır, sökülür veya ortadan kaldırılır. Çalışmada, 1956-1960 yılları arasında İstanbul’da gerçekleştirilen imar faaliyetlerinin Karaköy-Beşiktaş sahil şeridini kapsayan sahada tarihi kent dokusuna, anıtsal/ sivil mimariye ve Boğaz silüetine etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Trafik, altyapı, ulaşım gibi temel sorunları çözerek, tarihi abideleri korunmuş modern bir şehir inşa etmek amacıyla başlayan süreçte toplumun geniş desteği kazanılmıştır. Bu çalışmada Karaköy- Beşiktaş sahil yolunun inşasına ve imara kamuoyunun yaklaşımının belirlenebilmesi için Vatan, Yeni İstanbul, Hürriyet, Zafer ve Ulus gazetelerinin matbu sayılarının tamamı arşiv taraması yöntemiyle incelenerek araştırma sahasını içeren dikkat çekici haberler, makaleler ve fotoğraflar tez içerisinde kullanılmıştır.

Karaköy, Tophane, and the Dolmabahçe shoreline served as the epicenter of cosmopolitan and modern life, characterized by diverse architectural structures with unique styles and functions, gained momentum in the 19th century with the establishment of Dolmabahçe Palace and the relocation of the Payitaht (Ottoman administrative center) here. The increasing appeal of the region led to the establishment of numerous business centers around Karaköy Square, and the construction of Galata port facilities. Consequently, Karaköy transformed into one of Istanbul's most vibrant commercial hubs, resulting in bustling crowds and traffic congestion in both Karaköy and Tophane throughout the day. During the 1950s, the escalating population and the rise in motor vehicle numbers posed a significant traffic challenge that needed urgent attention. In response, the construction of an uninterrupted coastal road which connect squares and intersections from Karaköy to Sarıyer, began with the opening of Karaköy Square in 1956. As part of a broader urban development initiative announced by Adnan Menderes on September 24, 1956, various urban planning activities were initiated simultaneously and continued until 1960. In the context of this project, the uninterrupted road from Karaköy to Beşiktaş was completed and opened. Karaköy, Tophane, Dolmabahçe, and Beşiktaş squares were arranged, and the coastal area was transformed into green spaces for public use, creating open areas at some points. Monumental Ottoman architectural landmarks, whose surroundings were cleared and opened up, were revitalized through restoration. As part of the ongoing efforts, many small, unremarkable mosques, baths, fountains, and traditional civilian architectural structures located at road level were relocated, dismantled, or eliminated. The study aimed to determine the impact of urban development activities carried out in Istanbul between 1956 and 1960, specifically in the area encompassing the Karaköy-Beşiktaş coastal strip, on the historical urban fabric, monumental/ civil architecture, and the silhouette of the Bosphorus. Development process that started with a view to construct a modern city by addressing fundamental issues such as traffic, infrastructure, and transportation while preserving historical monuments, gained widespread support from the community. In this study, a comprehensive archival research method was employed, examining the entire printed editions of Vatan, Yeni İstanbul, Hürriyet, Zafer, and Ulus newspapers to determine the public's approach to construction of the Karaköy-Beşiktaş coastal road. Significant news articles, essays, and photographs related to the research area were included in the thesis.
Keywords: 1956-1960 İstanbul’un imarı; Anıtsal mimari; Beşiktaş; Civilian architecture; Historical artifacts; Historical urban fabric; Istanbul; İmar; İmar ve eski eserler; İstanbul; Karaköy; Karaköy-Beşiktaş coastal road; Karaköy-Beşiktaş sahil yolu; Kentleşme; Monumental architecture; Sivil mimari; Tarihi kent dokusu; Turkey; Türkiye; Urban development in Istanbul between 1956 and 1960; Urban planning; Urbanization; Zoning