Aracı kurumların organizasyon yapısı, organizasyon ve faaliyetlerine yönelik bir uygulama - Zeytinoğlu, Ozan (My University, 2001)
Hazırlanan bu çalışma ile, sermaye piyasalarında faaliyet gösteren ve aracılık faaliyetlerinde bulunan aracı kurumların organizasyon yapıları ve faaliyetleri incelenmiş, aracı kurum organizasyon yapılarının eksik yönleri değerlendirilmiştir. Ayrıca organizasyon yapıları ve sermaye yapıları ve yetki belgeleri ile gruplandırma yapılarak sermaye piyasası faaliyetleri arasında bir ilişkinin olup olmadığı incelenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünü izleyen birinci bölümde, organizasyon kavramı ve işletmelerin organizasyon yapıları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, aracı kurumlar ve aracı kurum faaliyetleri ile ilgili bilgiler; Sermaye Piyasası Kanunu, ilgili tebliğ ve yönetmelikler ve diğer eserlerde yer alan düzenlemeler kaynak gösterilerek açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, Türkiye'de aracı kurum organizasyon yapıları ve aracı kurum organizasyon yapılarını belirleyen faktörler üzerinde durulmuş ve Türkiye'de faaliyet gösteren aracı kurumların organizasyon yapıları, organizasyon şemaları ve aracı kurum faaliyetlerine ayrıntılı bir biçimde yer verilmiştir. I. Organizasyon Kavramı, İşletmelerin Organizasyon Yapıları Organizasyon, işletmede mevcut gücün en etkin, sistemli, olumlu ve koordine bir biçimde kullanılması için, işletmedeki bireylerin ve grupların görevlerini en iyi şekilde yapmak üzere düzenlenmesi ve gereken olanaklarla donatılması olarak tanımlanabilir.Organizasyon, işletmenin amaçlarına erişebilmesi için hangi işlevleri yapması gerektiğine ve bu işlevleri yapacak kısımların birbiriyle uyum içinde çalışacak biçimde oluturulmasına, bu organlarda çalıştırılmak üzere gerekli olan beşeri ve maddi sermaye unsurlarının sağlanması ve uyumlu hale getirilmesine ilişkin süreçlerden oluşmaktadır. Organizasyon yapısı ise, işletmenin organizasyon yapısı, onu yaşatan güçlerin (haberleşme, bilgi, kurallar, ilişkiler, uygulamalar vb.) dayanacağı iskelettir. Organizasyon yapısı, işletme içindeki maddi ve beşeri unsurlardan en üstün verimi elde etmeye yarayan bir araçtır. Organizasyon yapısı ile ilgili ilkeleri etkileyen unsurlar; ekonomi (tasarruf) ve verimliliktir. Şu halde bir işletmenin organizasyon yapısının uygulanmasında dikkat edilecek olan temel ilkelerden ilki işletmenin personel sayısını azaltmak diğer bir deyişle insandan tasarruf olmalıdır. İkinci olarak ilişkilerden tasarruf ilkesine gereken önem verilmelidir. Normal işleyen bir ilişki sisteminde bile, haberleşme; devre içinde yer alan ilişkilerin zamanlarının büyük bölümünü alır. İlişkilerin basitleştirilmesi ve ilişkilerden tasarruf ilkesi, yapının kurulmasında dikkat edilmesi gereken önemli ilkelerdendir. Üçüncü bir ilkede de yapıyı oluşturan kişilerin tam istihdamı olarak dikkati çeker. Organizasyon yapısı, işletmenin büyüklüğü, üretim dalı, amaç ve hedefleri vb. onu oluşturan insanların davranışları göz önüne alınarak düzenlendiğinden, bu düzenlemede insanları kapasitelerinin tam kullamını sağlayacak biçimde toplayıp, birleştirmede etkinlik ve verimlilik yönünden yarar vardır.Bu üç temel ilkenin yanında belli başlı yönetim yazarları arasında görüş birliğine varılan ve iyi bir organizasyonun ölçütü niteliğine sahip olan temel ilkeler 15 başlıkta toplanabilir.Bu ilkeler; * Amaç Birliği İlkesi * Kumanda Birliği İlkesi * Yönetim Alanı İlkesi * Hiyerarşik Yapı İlkesi * Yetki Devri İlkesi * Sorumluluk İlkesi * Yetki ve Sorumluluk Denkliği İlkesi * Etkinlik İlkesi * Yetki Düzeyi İlkesi * Işbölümü ve Uzmanlaşma İlkesi * Görevlerin Tanımlanması İlkesi * Ayrıklık İlkesi * Denge İlkesi * Esneklik İlkesi * Önderliğin Kolaylaştırılması İlkesi Organizasyon süreci, bir işletmede yapılacak işleri belirleme, bu işlerin kendi içinde benzerlik durumuna göre gruplama, gruplanan işleri görecek sayı ve nitelikte personeli işe alarak bunların görev, yetki ve sorumlulukları ile örgütsel ilişkilerini düzenleme çabalarının tamamı olarak tanımlanabilir. Organizasyonları bölümlere ayırmada birbirinden farklı temel ölçütler kullanılmaktadır. Bu ölçütler; * Fonksiyonlara Göre Bölümlere Ayırma * Ürün Temeline Göre Bölümlere Ayırma * Müşteri Temeline Göre Bölümlere Ayırma * Bölge Esasina Göre Bölümlere Ayırma * Karma Örgüt Yapısı Fonksiyonlarına Göre Bölümlere Ayırmada, benzer görevler bir bölüm olarak toplanmıştır. Finans, pazarlama, üretim, insan kaynakları gibi uzmanlaşmayı gerektiren ve birbirinden farklı departmanlar birbirlerinden ayrı ve bağımsız olarak oluşturulmakta ve işletmenin organizasyon yapısı bu şekilde oluşmaktadır. Ürün Temeline Göre Bölümelere Ayırmada ise, her ürün için ayrı bir bölüm oluşturulmuş ve bu bölümlerinde yine ayrı ayrı işlerinin yapıldığı alt bölümleri oluşturulmuştur. Müşteriye sağlanacak hizmetlerin önemli olması bazı işletmelerde Müşteri Temeline Göre bölümlendirmeyi ön plana çıkarmıştır. Coğrafi bakımdan yaygın bir alan içinde faaliyette bulunan örgütler ise bölgesel esasa göre sınıflandırmayı tercih etmektedirler. Bölgesel bölümlendirme, özellikle büyük işletmeler ya da fizksel olarak ya da coğrafi olarak yaygın işletmeler için geçerlidir. İşletmeler, faaliyetlerinde büyüme ve çeşitlilik olduğu zaman tek bir bölümlendirme sistemlerini tercih etmek yerine Karma Örgüt Yapılarını tercih ederler. Günümüzde de birçok işletme Karma Örgüt Yapısını tercih etmektedir. II.Aracı Kurumlar ve Faaliyetleri Sermaye Piyasası Kanunu'nun 30. maddesine göre aracılık, sermaye piyasası araçlarının Sermaye Piyasası Kanunu 31. maddesi çerçevesinde yetkili kuruluşlar tarafından kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına başkası hesabına alım satımıdır. Vadeli işlem sözleşmelerinin yapılması da aracılık hükmü kapsamındadır.Aracı kurumlar, Sermaye Piyasası Kanunu 3. maddesine göre aracı kuruluşlar ve bankaları ifade etmektedir. Aracı kuruluşlar ise, Sermaye Piyasası Kanunu'nda belirtilen faaliyetlerden en az birinde faaliyette bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin almış aracı kurum ve bankalar olarak ifade edilmektedir. Yalnız, bankalar kendileri aracılık faaliyetinde bulunamamakta kurdukları aracı kurumlar üzerinden işlem yapabilmektedirler. Aracı kurumlar Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerine göre faaliyet gösteren şirketlerdir. Aracı kurumların faaliyete geçebilmek içiniçin Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenen çeşitli kriterleri yerine getirmek ile yükümlüdürler. Aracı kurumlar, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan faaliyet gösterecekleri her alan için ayrı ayrı yetki belgesi alarak; sermaye piyasası araçlarının ihracına ve halka arz yoluyla satışına, daha önce ihraç edilmiş olan sermaye piyasası araçlarının alım satımına, türev araçlarının alım satımına, repo-ters repo işlemlerine, kredili olarak menkul kıymet alım satım işlemlerine, yatırım danışmanlığı faaliyetine, ve portföy yöneticiliği faaliyetine aracılık edebilirler. Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin alan aracı kurumlar piyasalarda işlem yapabilmek için İMKB' ye başvurmaktadırlar. İMKB tarafından istenen şartları yerine getiren aracı kurumlara Hisse Senetleri Piyasası, Tahvil Bono Piyasası ve diğer piyasalarda işlem yapabilmeleri için yetki belgeleri verilir. Faaliyet gösteren 127 tane aracı kurumun %46'sı Sermaye Piyasası Kurulu tarafından verilen yetki belgelerinin 6 tanesine, %26'sı bir tanesine, %23'ü de 2 tanesine sahiptir. Üç tane yetki belgesine sahip aracı kurumların oranı %3, dört tane yetki belgesine sahip aracı kurumların oranı %6 ve 5 tane yetki belgesine sahip aracı kurumların oranı da %6'dır. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası tarafından 127 tane aracı kuruma Hisse Senetleri Piyasasında işlem yapabilme izni verilmiştir. 103 tane aracı kurum Tahvil ve Bono Piyasasında işlem yapma yetkisine sahipken, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Repo ve Ters Repo işlemleri için 73 tane aracı kuruma İMKB tarafından izin vermiştir. Aracı Kurumların faaliyet alanları ve yapabilecekleri işler Seri V, No:46 Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara İlişkin Esaslar Tebliğinde belirtilmektedir. Aracı kurumların örgütlenmesi, belge ve kayıt düzeni, denetimi, sona ermesi ve tasfiyesi hususlaru da Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayınlanan tebliğler ile düzenlenmiştir. Aracı kurumların denetimi ve sona ermesi ile ilgili işlemler Sermaye Piyasası Hukuku ve Ticaret Kanunu'ndaki düzenlemelere göre yapılmaktadır. III. Türkiye'deki Aracı Kurumlar ve Organizasyon Yapıları i-) Aracı Kurum Organizasyon Yapısını Belirleyen Faktörler Ülkemizde aracı kurumların organizasyon yapıları üzerinde sermaye piyasası mevzuatı ve diğer çevresel faktörler etkili olmaktadır. Aracı kurumların organizasyon yapılarını etkileyen diğer faktörleri; piyasada oluşan rekabet ortamı, sunulan veya sunulması düşünülen hizmetlerin kapsamı ve bunların maliyetleri, aracı kurumların amaç ve beklentileri, yöneticilerin yaklaşımları, konjoktürel hareketler, müşterilerin beklentileri olarak belirtebiliriz. Aracı kurumların organizasyon yapıları üzerinde en önemli unsur, yürüttükleri sermaye piyasası faaliyetleridir. Aracı kurumların sahip oldukları yetki belgeleri ve yürüttükleri sermaye piyasası faaliyetleri kendi organizasyon yapılarını belirlemektedir. Aracı kurumlar tarafından yapılabilecek sermaye piyasası faaliyetleri ise; halka arza aracılık, alım satıma aracılık, menkul kıymetlerin geri alma (repo) ve geri satma (ters repo) taahüdü ile alım satımı, portföy yönetimi ve yatırım danışmanlığı faaliyetleridir. Aracı kurumların, herbir sermaye piyasası faaliyeti için birbirinden farklı asgari ödenmiş sermaye tutarı, yeterli mekan ve donanım ile konusunda uzman ve yeterli eğitimi almış personele sahip olması gerektirmektedir. Bu nedenle aracı kurumların organizasyon yapıları üzerindeki en önemli unsur yürüttükleri sermaye piyasası faaliyetleridir. Aracı kurumların sahip oldukları yetki belgeleri ve yürüttükleri sermaye piyasası faaliyetleri organizasyon yapılarını belirlemektedir. Sermaye piyasası mevzuatında aracı kurumlar için genel koşulların yanında yürütecekleri her bir faaliyete ilişkin özel şartlar da bulunmaktadır. Aracılık faaliyetlerine ilişkin istenen ek koşullar aracı kurumların sahip olmak istedikleri yetki belgelerine göre değişmektedir. İşlem yapılan piyasaların sayısı aracı kurum organizasyon yapılarını etkilemektedir. Aracı kurumlar faaliyet göstermek istedikleri piyasalar için uygun mekan, teknik donanım, nitelikli personeli bünyesinde bulundurmak zorundadır. Sermaye piyasalarında rekabetin artması ile birlikte aracı kurumlar mevcut müşterilerini kaybetmemek ve mümkünse yeni müşteriler kazanabilmek için hizmetlerini çeşitlendirmekte ve verdikleri hizmetlerde maliyetleri mümkün olduğu kadar minimize etmeye çalışmaktadır. Sunulacak her yeni hizmet için yeni bir departman kurulması, gereken teknik altyapı koşullarının sağlanması, gerekli personelin temini gibi faktörler aracı kurumların organizasyon yapısında değişikliklere yol açacaktır. Aracı kurum organizasyon yapısı müşterilere verilen hizmetin niteliği, kapsamı ve diğer faktörlere bağlı olarak da değişmektedir. Sayılan maddelerin haricinde, hizmet (ölçek) büyüklüğü, aracı kurum örgütlenme düzeyi ve müşteri düzeyi gibi faktörlere bağlı olarak aracı kurum organizasyon yapıları değişmektedir. Aracı kurumlar arasında bir sınıflandırma yapılırken kullanılan ilk kriter, aracı kurum sermaye yapısı olmuştur. Sınıflandırmada kullanılan diğer kriterler ise sahip olunan yetki belgelerinin sayısı, işlem yapılan piyasa sayısı, merkez dışı örgüt yapısının büyüklüğü ve organizasyon yapılarıdır. Belirtilen faktörler kullanılarak oluşturulan birinci ana grupta sermayesi bankalar tarafından karşılanmış ve bankalar ile imzaladıkları acentalık sözleşmeleri ile banka şubelerini acenta olarak kullanan aracı kurumlar bulunmaktadır. Bu aracı kurumlar, ilgili bölümlerde de aktarılacağı gibi organizasyon yapıları, sermaye tabanı, faaliyetlerinin kapsamı gibi farklı açılardan bakıldığında sermaye piyasalarında aracılık hizmeti veren diğer aracı kurumlar ile aralarında ciddi farklılıklar bulunmaktadır. Bu gruba giren aracı kurumlar çalışmada Banka Kökenli Aracı Kurumlar olarak incelenmiştir. İkinci ana grupta ise Banka Kökenli Aracı Kurumlar dışında kalan aracı kurumlar değerlenmiştir. Bu grupta yer alan aracı kurumlar arasında sermaye tabanı kuvvetli, organizasyon yapısı gelişmiş, birden fazla piyasada işlem gösterebilen, sermaye piyasası faaliyetlerinin tamamını veya tamamına yakın bölümünü icra eden aracı kurumlar olduğu gibi sermaye yapısı zayıf, (kendisinden istenilen yükümlülükleri ancak karşılayabilmiş), sadece bir piyasada faaliyet gösteren ve tek yetki belgesi sahibi aracı kurumlarda bulunmaktadır. Çalışmada, bu grup Diğer Aracı Kurumlar olarak incelenektir. Çalışma içinde, Diğer Aracı Kurumlar kendi içinde belirtilen büyüklükler göz önünde tutularak Küçük, Orta ve Büyük Ölçekli Diğer Aracı Kurumlar olarak üç alt bölümde incelenmiştir. ii-)Banka Kökenli Aracı Kurumlar İMKB'de faaliyet gösteren 48 tane banka kökenli aracı kurum bulunmaktadır. Banka kökenli aracı kurumlardan 42 tanesi tüm yetki belgelerine sahiptirler. Banka kökenli aracı kurumlar, tüm sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmaları, hemen hemen tüm piyasalarda işlem göstermeleri, merkez dışı örgütlenmelerinin sayıca fazla olmaları nedeniyle yatay ve dikey olarak diğer aracı kurumlara göre daha büyük bir organizasyon yapısına sahiptirler. Banka kökenli aracı kurumların ortak özelliklerini; tüm sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmaları, bütün piyasalarda işlem yapmaları, merkezdışı organizasyonun sayıca fazla olması, diğer aracı kurumlara göre daha kuvvetli bir sermaye yapısına sahip olmaları, daha nitelikli ve eğitimli personel ile hizmet veriyor olmaları ve müşteri güvenini kazanmış olmaları olarak belirtebilirim. Banka kökenli aracı kurumların organizasyon yapılarında birinci kademede fonksiyonel bir örgütlenme mevcuttur. Benzer görevler tek bir çatı altında toplanmış ve organizasyonun birinci kademesini oluşturmuştur. İkinci kadamede de ürün temeline göre veya müşteri esasına göre örgütlenmeler görülmektedir. İkinci kadame ile ilgili örneğin, Kurumsal Finansman Departmanı Ürün Temeline göre oluşturulmuşken, Yurtiçi Sermaye Piyasaları Departmanı da Müşteri Temeline göre veya Bölge Esasına Göre oluşturulmuştur. Banka Kökenli Aracı Kurumlarda; Teftiş Kurulu Başkanlığı, Araştırma, Acentalar Koordinatörlüğü, Hazine, İnsan Kaynakları, Kurumsal Finansman, Bilgi Teknolojileri, Yurtiçi Sermaye Piyasaları, Uluslararası Sermaye Piyasaları ve Mali İşler ve Operasyon Departmanları faaliyet göstermektedir. iii-)Küçük Ölçekli Aracı Kurumlarda Organizasyon Yapıları Çalışmada banka dışında kalan diğer aracı kurumlar üç ana başlık altında incelenmiştir. Sadece alım satıma aracılık eden aracı kurumlar, Küçük Ölçekli Diğer Aracı Kurumlar olarak incelenmiştir. Bu grupta değerlendirilen aracı kurumların İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Hisse Senetleri Piyasası'nda işlem yapma yetkileri bulunmaktadır. Küçük ölçekli diğer aracı kurumlarda, genellikle merkez dışı bir örgütlenme (acenta, şube, irtibat bürosu) görülmemektedir. Bu grupta incelenen aracı kurumlar merkez dışı bir örgütlenmeye gitmediklerinden ve tek bir piyasada faaliyet gösterdiklerinden dolayı yönetim kademeleri diğer aracı kurumlara göre daha esnektir. Bu aracı kurumların yönetiminde genellikle firma sahibinin ön planda olduğu ve yönetsel faaliyetlerin aracı kurum sahibi tarafından yapıldığı görülmektedir. Küçük Ölçekli Diğer Aracı Kurumların organizasyon yapılarında ise yönetim kuruluna karşı sorumlu olan Genel Müdür ve ona bağlı olarak çalışan ve hisse senedi alım satım işlemlerinin yapıldığı Borsa İşlemler Müdürlüğü ile muhasebe işlerinin yapıldığı Muhasebe ve Mali İşler Müdürlüğü bulunmaktadır. Borsa İşlemleri Müdürlüğünde müşteriler için hisse alım satım işlemleri yapılmakta, Muhasebe ve Mali İşler Müdürlüğü'nde de müşteri hizmetleri, nakit ve hisse vezne işlemleri, takas işlemleri, bilgi işlem ve diğer operasyonel işler yapılmaktadır. iv-)Orta Ölçekli Aracı Kurumlarda Organizasyon Yapıları Çalışmada birden fazla yetki belgesine sahip olarak birden fazla piyasada işlem yapan ve merkez dışı örgütlenmeye gidebilmiş aracı kurumlar Orta Ölçekli Diğer Aracı Kurumlar olarak incelenmiştir. Bu tür aracı kurumlar, alım satıma aracılık faaliyetlerinin yanında birincil piyasa işlemleri, kredili menkul kıymet işlemleri ve repo ters repo işlemlerinden en az bir tanesi için Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin almışlardır. Orta ölçekli aracı kurum organizasyon yapılarında yönetim kademesi sayısı beşe çıkmıştır. Yönetim Kurulu ile başlayan organizasyon kademeleri sırasıyla, Genel Müdür, Müdürlükler, Departmanlar ve Departman Birimleri olarak bölümlenmiştir. Orta ölçekli aracı kurumların organizasyon yapılarında küçük aracı kurum organizasyon yapılarına göre yeni birimler eklenmiştir. Yeni birimlerin organizasyonu, aracı kurumların aldıkları yetki belgeleri ve faaliyet gösterdikleri piyasaya göre değişmektedir. Genel olarak orta ölçekli aracı kurumlarda karşımıza çıkan yeni birimleri, Aracı kurumun merkez dışı örgütleri ile Genel Müdürlük arasında gerekli organizasyonu sağlayacak Acentalar ve Şubeler Koordinatörlüğü, Tahvil ve Bono Piyasasında işlem yapabilmek için Sabit Getirili İşlemler Departmanı, Kredili Menkul Kıymet İşlemleri için yetki belgesi almış aracı kurumlarda mevzuata uygun olarak kredili işlemlerin yapılabilmesini sağlayabilmek için Kredili İşlemler Birimi, Hisse senedi işlemlerinde müşterilere hizmet verebilmek için Yatırım Danışmanlığı Birimi, Örgütlenmesini tamamlamış görev ve yetki tanımları belirlenmiş Araştırma Departmanı, Doğrudan Genel Müdüre bağlı faaliyet gösteren Teftiş Kurulu, Aracı kurum tercihine bağlı olarak kurulacak Mali Kontrol ve Tahlil Birimi olarak belirtmek mümkündür. v-) Büyük Ölçekli Aracı Kurumlarda Organizasyon Yapıları Büyük ölçekli diğer aracı kurumların diğer aracı kurumlara göre sermaye yapısı daha güçlü olup birden fazla piyasada işlem yapmaktadırlar. Şube ve örgütlenme düzeyi diğer aracı kurumlara oranla daha da gelişmiştir. Genellikle, büyük ölçekli diğer aracı kurumlar bir grup ve holdingin mali desteğini almakta ve holdingin para ve sermaye piyasalarda temsilcisi rolünü üstlenmektedir. Nitelikli personel ve oturmuş altyapı ağı ile yerli ve yabancı müşterilere kurumsal hizmetler sunabilmekte birincil piyasa işlemlerinde ve halka arz işlemlerinde de banka aracı kurumları ile rekabet edebilmektedirler. Belirtilen unsurlara karşı banka aracı kurumlarına karşı özellikle sermaye piyasalarında bazı rekabet eksiklikleri bulunmaktadır. Bu eksiklikler aşağıda belirtilmiştir. - Bankaların tüm mali piyasa üzerinde bir etkinliği bulunmaktadır. Bankalar, mali piyasalar üzerinde uzun bir süredir faaliyette bulunmakta ve tasarruf sahipleri tarafından oldukça iyi bilinmektedir. Güven unsuru bankalara sermaye piyasası işlemlerinde diğer aracı kurumlara karşı bir avantaj sağlamaktadır. - Bankaların merkez dışı örgütlenmelerinin aracı kurumlar ile kıyaslanmayacak derecede geniştir. Bankalar bu yaygın örgütlenmenin avantajını yeni müşteri kazanmada, birincil piyasa işlemlerinde kullanmaktadır. - Sermaye yeterliliği faktörü bankaların lehinedir. - Bankaların elinde bulunan yatırım fonlarının büyüklüğü aracı kurum yatırım fonlarının büyüklüğüne göre kıyaslanmayacak kadar büyüktür. Piyasayı etkileyebilecek büyüklükte fonlara sahip olmak bankaların aracı kurumlara göre diğer bir üstünlüğünü oluşturmaktadır. - Halka arz işlemlerinin çoğunlukla banka kökenli aracı kurumlar tarafından yapılmaları banka kökenli aracı kurumlar için diğer bir avanntaj niteliğindedir. - Yabancı yatırımcılara verilen hizmetlerde banka kökenli aracı kurumların diğer aracı kurumlara karşı bir üstünlükleri görülmektedir. Bankaların rekabet üstünlüklerine rağmen diğer büyük aracı kurumlar nitelikli ve eğitimli personel yapısı, kurumsal çalışma anlayışları, organizasyon yapılarındaki düzenlilik, müşteri ihtiyaçlarına zamanında cevap verebilme, farklı dağıtım kanalları üzerinden müşteriye ulaşabilme gibi özellikleri nedeni ile sermaye piyasalarında önemli bir rol üstlenmektedirler. Büyük ölçekli diğer aracı kurumların organizasyon yapıları banka kökenli aracı kurum organizasyon yapıları ile büyük benzerlikler göstermektedir. Banka kökenli aracı kurumlarda karşımıza çıkan bölümlere ayırma prensipleri bu grup içinde geçerlidir. Departmanların sayısı ve birbirleri ile olan ilişkileri önceden organizasyon el kitapları ile belirlenmiş olup departmanlar arasındaki iş ilişkileri belirli normlar ve prosedürler üzerinden yürümektedir. Büyük Ölçekli Aracı Kurum organizasyon yapılarının ilk kademelerinde bölümlere ayırmada Fonksiyonel Bölünme geçerlidir. Benzer işlerde var olan uzmanlaşmadan yararlanmak için fonksiyonlara göre bölümlere ayrılma yolu seçilmiştir. Oluşan uzmanlaşmanın departmanlar arasındaki işbirliği azalttığı da düşünülerek ikinci yönetim kademesinden itibaren Ürün Temeline Göre ve Müşteri Temeline göre bölünmeler de olmaktadır. Yurtiçi Sermaye Piyasaları Departrmanında her ürün için ayrı birimler oluşturulmuş ve yatırım araçları için ilgili birimler Ürün Temeline Göre ayrılmıştır. Ayrıca, Yurtiçi Sermaye Piyasaları Departmanında müşterilere sağlanacak hizmetin önem kazanması ile birlikte müşteri temeline göre bölünme ön plana çıkmıştır. Yurtiçi Sermaye Piyasaları Departmanında müşteriler aracı kurum anahtar rolünü üstlenmektedir. Aracı kurumlar müşterilerinin farklı ihtiyaçları ve beklentileri doğrultusunda bu birimlerinde Müşteri Temeline göre örgütlenerek müşteri ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışmaktadır. Banka kökenli aracı kurumlarda olduğu gibi büyük ölçekli diğer aracı kurumlarda da net olarak kullanılan bir bölümlendirme sisteminin olduğunu söylemek mümkün değildir. Bunun için büyük ölçekli aracı kurumlar karma örgüt yapısını seçmişler ve organizasyon yapılarına bu doğrultuda yer vermişlerdir. vi-) Aracı Kurum Faaliyetleri ve Organizasyon Yapıları Üzerine Değerlendirme Aracı kurumların hedefleri, hedefe ulaşmak için gösterecekleri çabalar, izleyecekleri yöntemler, hizmet verecekleri ya da verebilecekleri müşteri kitlesi, hangi ürün ve hizmetler üzerinde yoğunlaşacakları, kullanacakları temel altyapı, büyüme hedefleri ve karlılık konusundaki planları aracı kurum bazında birbirlerinden farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar kendi faaliyetlerine yansımakta ve faaliyetleri doğrultusunda gereksinimlerini karşılayacak şekilde organizasyon yapılarını oluşturmaktadırlar. Aracı kurum organizasyonlarının oluşması sadece önceden belirlenen işletme içi hedeflere bağlı değildir. Sermaye Piyasası Kurulu' da aracı kurumların faaliyet göstereceği alanlar için faaliyet gösterilecek alanlara göre de ayrıca ek isteklerde bulunmaktadır. Ayrıca, ekonomide ve siyasi alanda yaşanan gelişmelerin finans sektörüne yansıması, sektör içi rekabetin artması, teknolojide yaşanan gelişmeler, bir işletme olarak aracı kurumların büyüklükleri vb. faktörler aracı kurumların organizasyon yapılarını etkileyecektir. Aracı kurum faaliyetlerinden istenilen başarıyı arttırabilmek için organizasyon içinde birim, departman ve yönetim arasında oluşabilecek çatışmanın organizasyon yapısına zarar vermemesi de sağlanmalıdır. Aracı kurum içinde oluşabilecek bir çatışma faaliyetlerden beklenen başarının gelmesini geciktirebilir. Aracı kurum içinde yaşanabilecek bir çatışma, aynı yönetim kadrısuna bağlı alt birimler arasında, farklı yöneticilere bağlı kadrolar arasında ve yönetimin kendi içinde yaşanabilmektedir. Yaşanabilecek çatışmanın nedenleri ise, kurum kaynaklarının sınırlı olması ve kaynakların orantısız dağıtıldığı fikrinin departmanlar içinde bir fikir olarak oluşması, faaliyetlerin zamanlaması ve görev ve sorumluluklarda yaşanan karışıklar olarak belirtilmesi mümkündür. vii-) Öneriler Aracı kurumda çalışan tüm personelin yapacağı görevlerin diğerlerinden ayrılması, kurum içinde yapılacak işin kimin tarafından yapılacağının belli olması ve işi yapan kişinin kime karşı sorumlu olduğunun bilinmesi; hem zaman ve malzeme kaybını azaltacak hem de yapılan işin daha az fire ve kayıpla yapılmasını sağlayacaktır. Departmanların içinde yer alan işlem birimlerinin kontrol edilebilir boyutlarda olması aracı kurum içerisinde verimlilik ve maliyet çalışmalarında faydalı olabilir. Birbirine benzeyen ve yapılma süreç veya yöntemleri birbirine benzer olan faaliyetleri biraraya toplamak aracı kurum içinde verimliliği arttıracaktır. Bu yönde yapılan işlemler işlem birimlerinde bir uzmanlaşma yaratacaktır. Faaliyetleri, iş süreçleri, kullanılan teknolojiler ve işin niteliği bakımından son derece farklı departmanlar olsa da birbiriyle fonksiyonel ilişki içerisine giren departmanların birbirine bağlanması gerekmektedir. Örneğin Kurumsal Pazarlama, Araştırma ve Yurtiçi Sermaye Piyasaları Departmanları farklı konularda hizmet verseler de departmanlar arasında organik bir bağ bulunması, departmanlar arasında bir bilgi akışının sağlanması bölümlerin iş hacimlerinin artmasına yardımcı olacaktır. Aracı kurum bünyesinde yapılan işin önem niteliğine göre yapılan işe uygun yetkilendirme faaliyetleri yapılmalıdır. Uygun ve düzeyli bir yetkilendirme, işlem yapan birimin motivasyonunu artacaktır. Bir süreç olarak koordineli bir şekilde yürütülmesi gereken faaliyetler birden fazla departman tarafından yürütülüyorsa birim ve departmanlar arasında çok kuvvetli bir ilişki bulunması gerekmektedir. Aracı kurumlarda diğer departmanlara destek sağlayan birimlere örnek olarak Bilgi İşlem, Araştırma, Web Hizmetleri, Mali İşler ve Operasyon Departmanlarını verilebilir. Departmanlar arasında olabilecek kopukluklar faaliyetlerin aksamasına neden olacaktır. Aracı kurum içinde faaliyetlerin aksamadan yürütülebilmesi için departmanlar arasında uyum sağlanmalıdır. Aracı kurum bünyesinde çalışan personelin kendi içinde olan gayri resmi ilişkileri, nitelikleri, önceki iş geçmişi gibi özellikler gözönünde bulundurularak oluşturulan organizasyonlar daha başarılı olacaktır. Aracı kurum organizasyon yapısı, işletme için masrafları arttırıcı bir unsur olmamalıdır. Aracı kurum içinde örgüt masrafları örgütten beklenen kazanç ve faydaları ortadan kaldırmamalıdır. Organizasyon yapıları kurulurken maliyetleri en aza indirgemiş bir organizasyon yapısının tercih edilmesi, bir işletme olarak aracı kurumun nihai hedeflerinden biri olan Daha düşük maliyetler ile daha yüksek kar hedefine ulaşmasını sağlar. Aracı kurum içinde çalışmaları tamamen birbirinden farklı olsa da bir bölümün çalışmaları diğer bölümün çalışmalarını destekleyici ve kolaylaştırıcı nitelikte ise her iki departmanı da birbirine bağlamak gerekmektedir. IV.Aracı Kurumların Organizasyon Yapıları ve Faaliyetleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi i-)Aracı Kurumların Sermaye Yeterlilik Oranları Sermaye yeterlilik oranı ii-) Aracı Kurumların Hisse Senedi İşlemleri 1998-2001 arasında 4 yıllık dönem incelendiğinde banka kökenli aracı kurumlar hisse senedi işlemlerinin yaklaşık %33,09'unu gerçekleştirmiştir. Banka kökenli aracı kurumlar 1998 yılında tüm hisse senedi işlemlerinden %26,09 pay alırken işlem payları 2001 yılında %34,98 olmuştur. Büyük ölçekli aracı kurumların hisse senedi işlemlerinden aldığı pay ise yıllar itibari ile bir önceki yıllara göre düşüş göstermiştir. 1998 yılında %19,39 olan orta ölçekli aracı kurumların payı 2001 yılında %14,18'e düşmüştür. Orta ve küçük ölçekli aracı kurumların hisse senedi işlemlerinden aldığı pay 1998 yılında toplam %2,77 iken 2001 yılında bu pay 7,42 olmuştur. Fon akımına aracılık eden aracı kurumlar gerek tasarruf sahiplerine gereksemenkul kıymet ihraç eden ortaklıklara danışmanlık hizmeti sunmakta ve menkulkıymetlerin satışnı kolaylaştırmaktadır. Bununla birlikte aracı kurumlar,sermaye piyasasının tabana yayılmasında ve şirketlerin ucuz finansmantemininde aracılık rolünü de üstlenmektedirler. Günümüzde halen 127 tane aracı kurum faaliyetlerine devam etmektedir. aracı kurumlar; sermayebüyüklüğü, faaliyet gösterilen piyasaların çeşitliliği, sahip olunan yetkibelgelerinin sayıları, kurumsallaşma düzeyi, nitelikli personel sayıları vb.Hususlarda birbirinden ayrılmaktadırlar. aracı kurumlar; sermaye büyüklüğü faaliyet gösterilen piyasaların çeşitliliği, sahip olunan yetki belgelerininsayıları, kurumsallaşma düzeyi, nitelikli personel sayıları vb. hususlardabirbirinden ayrılmaktadırlar. Aracı kurumların organizasyon yapıları zaman içerisinde değişime uğramıştırve bu değişim süreci devam etmekte olan bir süreçtir. Aracı kurumorganizasyon yapısındaki değişikliklerin nedenlerini; içinde bulundukları çevre koşullarında yaşanan değişimler, teknolojide yaşanan gelişmeler,işletme misyon ve hedeflerinde zaman içinde oluşan gelişmeler, piyasadayasal otorite tarafından getirilen sınırlama ve kısıtlamalara bağlamak mümkündür. Aracı kurumların belirtilen değişikliklerden en az etkilenmesiiçin esnek ve organik organizasyon yapılarına sahip olmaları onlar için bir avantaj unsuru olacaktır. Aracı kurum organizasyon yapılarında görülen değişiklikler ile aracı kurum faaliyetleri arasında karşılıklı bir ilişki mevcuttur. Aracı kurumun yeni bir yetki belgesi alması veya yeni bir piyasada faaliyet göstermesi, yeni bir şube açması vb. nedenler organizasyon yapıları üzerinde değişikliğe yol açacaktır. Önümüzdeki dönem içinde aracı kurumlar içinde organizasyon değişikliklerine neden olabilecek gelişmelerin nedenleri; mali ve sermaye piyasalarında yaşanabilecek gelişmeler, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında yaşanacak teknolojik gelişmeler, (Express API uygulaması) sektör içinde yaşananrekabetin artması, müşterilere sunulan hizmetlerin çeşitlendirilmesi gerekliliği ve işletme hedefleri olarak belirtmek mümkündür.

Introduction Goal of this working is to investigate brokerage houses organization structure and function in Capital Market, to find missing side of these ones. In addition intermediary institutions were formed a group with organization and capital structure and competence certificate. In the part of the first was explained organization concept and company's organization. In the part of the second was reported about intermediary institutions and functions of these. Capital market law, notifications, regulations and other works were used in order to report about this topic. In the part of the third was explained intermediary instutions' s function, structure organization diagram that defined factors in Turkey. I. Organization Concept And Organization Structure Of Company Organization can be defined to equipped necessary resources of company and to put in order individual and group that do well their assignment in order to use existence strong in the company as positive, effective, orderly and systematically. Organization is constituted some process in order to achieve company's goal. These are to define the work in the company, to choice and place suitable person in this job, to get work employee as harmonious and to provide material capital. Organization structure is a framework that causes to live some power (communication, information, rules, connections, applications....) Organization structure is a tool that is suitable for obtaining the most produce from material and human elements. Economy and productivity affects organization structure so that some rules have to be applied in company. First, quantity of personnel must be decreased. Secondly economy principle from the connection must be attached importance. Because communication is a factor that is spent time in normal connection system. Third, full employment of people in organization structure. As organization structure, bigness of company, production branch, goal and targets is arranged behavior of people being taken into consideration so that people must get worked full for productivity and activity. There are fifteen-organization principles as well. Most of writer are agreement of opinion this topic. These are: 1. Unity of goal principle 2. Unity of command principle 3. Span of control principle 4. Hierarchical structure principle 5. Authorization principle 6. Responsibility principle 7. Equivalence of authority and responsibility principle 8. Activity principle 9. Authority level principle 10. Division of labor and specialization principle 11. Definition of assignment principle 12. Separation principle 13. Balance principle 14. Elasticity principle 15. Facilitating of leadership principle Organization process is to define necessary work in the company, to separate a group according to similarity in this work, to accept necessary quality and quantity personnel to the work and to arrange organizational relations with authority and responsibility. Departments are typically based on the work functions being performed. These are: 1. Departmentalization by function 2. Departmentalization by product 3. Departmentalization by customer 4. Departmentalization by regional 5. Mixed organization structure One of the popular ways to group activities is by functions performed function departmentalization. A manufacturing manager might his or her plant by separating engineering, accounting, manufacturing, human resources and purchasing specialist into common departments. Of course, departmentalization by functions can be used in all types of organizations. Only the functions change to reflect the organization's objectives and activities. Each major product area in the cooperation is placed under the authority of a vice president who is specialist in, and is responsible for, everything having to do with his or her product line. Notice, for example, in contrast to functional departmentalization, that manufacturing and other major activities have been devised up to give the product managers' considerable autonomy and control. The particular type of customer the organization seeks to reach can also be used to group employees. The sales activities in an office supply firm, for instance, can be broken down into three departments to service retail, wholesale, and government's customers. Another way to departmentalize is on the basis of geography or territory geographic departmentalization. The sales functions may have western, southern, Midwestern and eastern regions. If an organization's customers are scattered over a large geographic area, then this form of departmentalization can be valuable. If function of company increase and come into existence variation companies prefer mixed organization structure. Nowadays most of company use mixed organization structure. II. Intermediary Institutions And Theirs Functions According to the third matter of capital market law intervention that is explained is buying and sale own name and account, name and account of another one, own name and account of another by competent establishment in the frame of 31st. of capital market law. Forward contracts do according to intervention sentence as well. According to third matter of capital markets law intermediary institutions are banks and brokerage house. These establishments have to get permission from capital market board. Banks don't do direct intervention functions. They establish new brokerage houses that do operation. Intermediary institutions do operation according to commercial law and capital market law. There are some principles to the corporations in capital market law. Intermediary institutions must follow these principles. Capital market board gives competence document each branch to intermediary institutions. These branch are exportation of capital market tools, supply of stock, buying and selling exported capital market tool, buying and selling derivative tools, repo -reverse repo operations, buying and selling credit stock, investment operation and portfolio administration operations. After getting permission from security and exchange commission, intermediary institutions must apply for doing operation to Istanbul Stock Exchange. After performing condition of Istanbul Stock Exchange intermediary institutions can be gave competence certificates for doing operation at cooperate stock market, bonds - promissory note market and other markets by Istanbul Stock Exchange. There are one hundred and twenty seven intermediary institutions that can do operations. Intermediary institutions of percent forty-six have six competence certificates. Intermediary institutions of percent twenty-six have one competence certificate. Intermediary institutions of percent twenty-three have two competence certificates. Intermediary institutions of percent three have three competence certificates. Intermediary institutions of percent six have four competence certificates. Intermediary institutions of percent six have five competence certificates. One hundred twenty seven of intermediary institutions were permitted to do operation at corporate stock market by Istanbul Stock Exchange. One hundred and three of intermediary institutions were permitted to do operation at bonds and promissory note market. Seventy-three of intermediary institutions were permitted repo and reverse repo operations by Istanbul Stock Exchange. Operation space and can do operations of intermediary institutions were indicated in series V, No: 46 notifications about intervention operation and intermediary institutions basis. Organization, regularity certificate and enrolment, control, ending and refinement of intermediary institutions were put in order by notification of capital market board. Operation of intermediary institutions control and ending are used capital market law and commercial law. III. Brokerage House in Turkey and Their Organisational Structure: a-) Factors Determining Organizational Structure of Brokerage Houses: Capital market laws and other environmental factors effect on organisational structure of these institutions. Other effective factors are forming competitive environment in capital markets, cost price and content of offering services aims and expectations of brokerage houses, manager approaches, conjectural circulations and customer's expectations. Most important factor is capital market activity, performed by these intermediaries. Their brokerage license and their performing activities determine their organisational structures. Capital market activities are brokerage, underwriting, repo and reverse repo transactions, portfolio management and investment consultancy. Brokerage houses are in need of having minimum amount paid in capital for each activities which one different from others, having adequate spaces and equipment and qualifies personnel. Although capital markets law has general conditions, there are also many special conditions related to each activity. Additional conditions, concerning with the brokerage activities vary with the brokerage license intended by these institutions. The number of markets, having exchange transactions influence on their organisational structure. In company with increased competitions in capital markets, institutions try to get minimized cost price and increased variety of their services not to lose their present customers but to gain available new customers. Establishing a new department for a new offering service providing of required technical infrastructural conditions and qualified personnel are the factors that cause change in the organizational structure. Institution structures vary with the content and qualification of their services and with other relating factors. Excepting factors mentioned above, the scales of services, the level of organization, quality of customers are the factors creating change in organizational structure. In classification of brokerage houses used first criteria is the capital structure, other criteria's are the number of brokerage license, the number of markets having transactions, the size of their branches and their organisational structures. In the first major group by using the above mentioned factors there are the brokerage institutions whose capital are financed by the banks and whose agency licence agreements the banks allow them to use bank branches as their agency offices. There are serious differences between these brokerage houses and other intermediaries in comparison with their organizational structure, capital base, and the extensions of their activities. The intermediary institutions in this group are mentioned as brokerage houses of bank origin in this study. In the second section being excepted from bank origins, brokerage houses are evaluated. In this category there are institutions having strong capital base, improved organizational network, having transactions in more than one market, and having extensive capital market activities on one hand, and institutions only operating in one market, having only one license in short and having week capital structure on the other hand. This group studied under the title of Other Brokerage Houses in this study. This category is divided under three subjects as small, medium and big size scale institutions. b-) Intermediary Institutions of Bank Origin There are 48 active bank origin brokerage houses in Istanbul Stock Exchange. From these institutions 42 brokerage houses have all kinds license, getting activity in all capital markets, having exchange transactions and having many number of branches. They have larger organisational structure in proportion with the others, being horizontal and vertical organisations. The common properties of brokerage houses of bank origin are define as; having exchange transactions in all markets, having branches too much , having strong capital structure, having more qualified personnel and having customer's trust. Bank origin brokerage houses is a having functional organisation in first stage. It was observes that these organisations have a concept basing on customers or basing on product in second stage. In relation with the second stage, while institutional finance department is an example of concept that base on product, domestic capital market department is organised in a concept basing on customers. In bank origin institutions, inspection board presidency, investigation, coordination fore agencies, treasury, human resources, corporate finance, information technology, domestic sales, icm (international capital markets), financial affairs and operation departments are getting activities in organisational structure. c-) In Small Sized Intermediary Institutions The other institutions excluded from bank origin brokerage houses were investigated under three subsections. The institutions, having only brokerage of purchasing and selling are investigated as a small size institution. Organizations evaluated in this group have authority of exchange transactions in stock and Bond Market of the Istanbul Stock Exchange. (ISE) Branch organization was not observed in other small sized intermediary brokerage houses usually. Since the intermediary institutions have not branched organization and operate in only one market, the management ranks are more elastic. Compared to other brokerage houses. The owner of the company takes the leading role in this type of organizations and it is observed that management activities are carried out by the their owners. In the organizational structure of other type of brokerage houses there are general manager responsible to the administrative board the manager for stock exchange transactions performing activities of trading shares, connected to this department. Accounting and finance department under take client services, cash and pay office, transactions for shares, computer and other operational jobs. d-) Medium Sized Intermediary Institutions In this study, intermediary institutions, having more than one licence certificate, operating in more than one market and having branched organisations are treated as other medium sized brokerage houses, this type of organisation beside of in addition to the intermediary trade activities, at least one of the activities like primary market operations, stock change in credit, repo and reverse repo, have been got permission from the capital market board in organisational structure, the number of administrative ranks is increased to five organisational ranks starting from board of directors are divided as: directors, department and department units. In the organizational structures of medium size intermediary institutions, new units are added in conformity with the organizational structure of small intermediary institutions the organization of new units vary with the license certificate of institutions and their type of market activities are usually as follows: - Branch Organizations and Coordination's of Agencies and Branches with maintain the coordination of general manager and branches of institutions. - Department for fixed incomes to operate in bonds and bills market. - Exchange transactions an credit belonging with the regulations necessary for exchanging transactions on credit. - Inspection board directly connected to the general manager. - Unit for financial control and analysis depending on the preference of the brokerage houses. 5-) The Organizational Structure of Big Scale Brokerage Institutions The capital structure's stronger than other brokerage houses have transactions more than one market. Branch and organisation level is more developed in comparison with the other brokerage houses. Big scale brokerage houses usually get the support of a holdings company and undertake the role of being representation of the holdings company in money and capital markets. They can provide institutional services to domestic and foreign clients by their qualified personnel and stable infrastructure network can complete with the bank origin brokerage houses in primary markets operations and underwriting operations. These institutions have some competition deficiencies an especially capital market with respect to the mentioned factors compared with the bank origin brokerage houses. These deficiencies are described as follows: - The banks have more influence on all financial markets - The bank being active in capital markets for a long time one known more by the clients. This gives reliability and provides an advantage to the bank in comparison with other intermediary institutions. - The branches organisations of the banks are more extensive compared with other institutions banks use this advantage of having en extensive organisation in gaining new customers and in primary market transactions. - The capital sufficiency is the favour of the banks. - The size of investment funds in the hands of bank incomparable in size compare with those of brokerage houses. The banks have funds in those sites, which can influence the market, and this gives superiority to banks over intermediary institutions. - It is another advantage for bank origin brokerage houses are that underwriting will be realized usually by these institutions. - It seems that the intermediary intuitions of bank origin are superior to other intermediary institutions in services to foreign investors. The banks have competitive superiority over the other brokerage houses. The other brokerage houses play an important role in the capital markets owing to their qualified and educated personnel, they're institutional working concepts, the order in their organisational structures to satisfy the needs of customers in time, use of different distribution channels to reach the customers. The organisational structures other big scale intermediary institutions shows big similarities with those of bank origin brokerage houses. The principles of organisational division one common in both type institutions. The member of departments and their interrelationships are before hand determined by organisation handbooks and these business relationships among department store are carried out determined norms and procedures. The functional division is valid at the lower grades in the organisational structure of the big scale institutions, in order to benefit the specialisation in similar jobs. The method of functional division is preferred. Since the existing specialisation decrease the relations among the department the division based on product and customers based second management is used. Separate units for each product are established in domestic sales and also related units for investment tools are established. In addition to the services given to customers in the department for domestic capital markets has gained importance and thus the organisational division based on customer is preferred. Customer based intermediary institutions play key role in department for domestic capital market. Brokerage houses being organised in accordance with different needs and expectations and customers try to satisfy customer's need. It is not possible to speak of a clear system of organisational division in both bank origin and other big scale intermediary institutions. Therefore big scale intermediary institutions have chosen a mixed organisational structure and design their organisational structure in this direction. IV. The Relationship Between Organization Structures Of Brokerage Houses And Their Facilities In this part of he paper there is an analysis of brokers' capitals, facility certificates, equity shares buy & sell, mutual funds and fixed income securities transactions during the period between January 1998 and October 2001. There is also the proof of the proportionality between the facility certificates of the firms and their paid capital. Furthermore, there is also a table that shows the relation between maximum and minimum paid capital, the average capital and the number of facility certificates. In the analysis of mutual funds there is a comparison between volumes of funds in terms of Turkish Liras, the total fund and portfolio values, the funds total values according to their weight in capital markets. Brokerage houses that were established by banks are holding about 80 % of mutual funds market. Other brokers own the other twenty percent. Like all other investment transactions, the bank owned brokers does almost 80 % of the fixed income securities transactions volume. In this period the first 20 brokers in repo, reverse repo and bonds/ t-bills buy & sell transactions volume were the biggest companies; there weren't any middle-sized or small-sized ones. The main reason of that situation is that these banks owned brokers have a wide scope and number of branches in contrast to the other ones. In the general analysis of brokerage houses there are the annual rates of 1998, 1999, 2000 and October 2001. Minimum amount of capital has been determined and published by the capital market board for each license certificate, which get permission in transactional activities required by these institutions. The ratio of present capitals of brokerage houses was necessary in accordance with their license to their total capitals which ought to be in possesitions of there institutions are defined as Capital Sufficiency Ratio it is preferred this ratio to take more than one. In bank institutions this ratio is bigger than one 2000 and 2001 years. In small and medium sized brokerage houses this ratio is lower than one in the same years. In general evaluation of all brokerage houses average of this value is 1,26 for 2000 years and 1,79 in 2001 years. This increasing value is evaluated as a development in capital market in this study. In activities concerned with mutual funds, market share of bank origin institutions have increased in each year. Although market shares of medium and small scaled institutions change between %2 and %9 Taking part banking origin institutions in first twenty brokerage houses which have highest total market shares is remarkable as evaluating other brokerage houses activities this case have not changed. The stock transactional an activity which was carried out by bank origin and big-scaled institutions have changed between %80 and %90. In small and medium sized brokerage houses being common properties, deficiency of trust, in efficiency of branches and non existence of needed license of authority are those factors that caused the decreasing the share of transactions of fixed income security. In stock exchange transactions, medium and small sized brokerage houses have more considerable shares comparing with other markets. If medium and small sized institutions that have %10 shares satisfied the needs of their customers, increasing their market shares is avoidable. Investors named as a speculator, operating with this institutions cause increasing market shares of small and medium sized institutions. The intermediary institutions, intervening the fund(cash) flow, also give consultation services to the corporations which are issuing securities and also facilitate the selling of these securities. They also enable the progress of the capital markets and assist the companies, which are in need, and search of the cheaper fund sources. Today there has still been 127 intermediaries in Turkey. The intermediaries differ from each other in the terms of the capital amounts, the varieties of the markets that they are acting in, the number of the power of attorneys, the level of institutionalization and the number of qualified personnel etc.. The organizational structure of the intermediaries have been changed in time and still continues to change. The basic reasons laying behind this inevitable progress can be explanied as the changes in the circumstances in the market, the changes in the mission, vision and and targets of the intermediaries, the new restrictions, reregulations and deregulations brought in to a force by the government. There is no doubt that , having a flexible and functional structure keeps intermediaries from the risky effects. It is a fact that there has been a reciprocal relation between the changes in the organizational structure and the facilities of the intermediaries. New power of authorization, acting in a new markets, or opening new branches bring unavoidable changes to the intermediary. The reasons that may lead to new organizational changes in the intermediary can be explained as follows: progress in the money and capital markets, technological progress in Istanbul Stock Exchange (Express API), increase in the sector competition , necessity for varifying the customer services and company targets.
Keywords: Aracı Kurumlar Türkiye; Organizasyon