Ortaokul 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin padişah ve cumhurbaşkanı kavramlarına yönelik algıları : metaforik bir çalışma - Akyapı, Gülden (My University, 2019)
Öğrenciler, yönetim şekillerini ve ülkemizdeki demokratikleşme sürecini öğrenirken padişah ve cumhurbaşkanı kavramlarıyla 7. ve 8. sınıfta karşılaşmaktadırlar. 7. sınıfta Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve yükselme dönemini görürken, 8. sınıfta Osmanlı Devleti'nin son zamanlarına tanık olurlar. Bu çalışma ile ortaokul 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin padişah ve cumhurbaşkanı kavramlarına yönelik algılarının metaforlar yoluyla ortaya çıkarılması ve kullandıkları metaforların belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın çıktılarının; hazırlanacak öğretim programlarına ve eğitim süreçlerine katkı sağlayacağı ve bu açıdan faydalı olacağı düşünülmektedir. Öğrencilerin bu kavramlara yönelik oluşturduğu metaforlar yoluyla algılarını öğrenmek, kavramların öğrenciler tarafından ne kadar doğru algılandığı ile ilgili fikir vermesi açısından önemlidir. Dolayısıyla bu çalışma, söz konusu kavramlar ile ilgili eğer yanlış bir algı var ise bunun farkına varılıp düzeltilmesi için öğretmenlere fırsat sunmaktadır.Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden “olgubilim” kullanılmıştır. Olgubilim deseni farkında olduğumuz ancak derinlemesine ve ayrıntılı bir anlayışa sahip olmadığımız olgulara odaklanmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yönteminden “ölçüt örnekleme seçimi” yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçüt 7. ve 8. sınıf düzeyidir. Araştırmanın çalışma grubu İstanbul İli Eyüpsultan İlçesi’nde 2018-2019 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 7. sınıf düzeyinde 106 ve 8. sınıf düzeyinde 103 olmak üzere toplam 209 öğrenciden oluşmaktadır.Çalışmada elde edilen verilerin analizinde içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan önemli bulgulardan bazıları şu şekildedir:Padişah kavramı ile ilgili 7. sınıf öğrencileri 67 metafor, 8. sınıf öğrencileri ise 82 metafor üretmiştir. Bu kavram ile ilgili her iki sınıf da en çok “kral” metaforunu üretmişlerdir. Öne çıkan ve en sık kullanılan diğer ortak cevaplar ise “yönetici, komutan, bencil ve saltanat” metaforlarıdır. 7. sınıf öğrencilerinin padişah kavramı ile ilgili en fazla “güç/ savaş unsuru” (%23,9) kategorisinde metafor ürettikleri tespit edilmiştir. 8. sınıf öğrencilerinin ise padişah kavramı ile ilgili en fazla “nesne” (%25,6) kategorisinde metafor ürettikleri belirlenmiştir.Cumhurbaşkanı kavramı ile ilgili olarak 7. sınıf öğrencileri 68 metafor, 8. sınıf öğrencileri ise 76 metafor üretmiştir. Bu kavram ile ilgili her iki sınıf da en çok “adalet, beyin, halk, lider, millet, özgürlük ve yönetici” metaforlarını üretmişlerdir. 7. sınıf öğrencilerinin cumhurbaşkanı kavramı ile ilgili en fazla “diğer” (%25,0) kategorisinde metafor ürettikleri görülmüştür (7. sınıf öğrencileri için “diğer” kategorisindeki metaforlar: geçmiş, insan, ihtiyar, hizmetkar, güzel sistem, anne/ baba, balkon konuşması, çocuk, dinleyici, yaşam kaynağı). 8. sınıf öğrencilerinin de cumhurbaşkanı kavramı ile ilgili en çok “diğer” (%19,7) kategorisinde metafor ürettikleri görülmüştür (8. sınıf öğrencileri için “diğer” kategorisindeki metaforlar: zeki kişilik, tek, saf, matematik, normal, müzik, merkez, kalp, kardeş, ülke, vatan, baklava, etkisiz, insan vücudu, iskambil oyuncusu). Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Students encounter the concepts of sultan and president in 7th and 8th grade while learning about management forms and the democratization process in our country. In the 7th grade they witness the foundation and rise of the Ottoman Empire, and in the 8th grade they witness the last period of the Ottoman Empire. In this study, it is aimed to reveal the perceptions of secondary school 7th and 8th grade students about the concepts of sultan and president through metaphors and to identify the metaphors they use. It is thought that the outputs of the study will contribute to the education programs which will be prepared and educational processes and it will be beneficial in this respect. Learning the students' perceptions through the metaphors they create for these concepts is important in terms of giving an idea about how correctly the concepts are perceived by students. Therefore, if there is a false perception about these concepts, this study provides the opportunity for teachers to realize and correct these misconceptions.In this research, “phenomenology”, which is one of the qualitative research patterns, was used. Phenomenology pattern focuses on phenomenon that we are aware of but we do not have in-depth and detailed understanding of. In accordance with the purpose of the research, “criterion sampling selection” method which is one of the purposive sampling methods was used to determine the study group. The criterion used in the research is the 7th and 8th grade level. The study group of the research consists of 209 students, 106 at the 7th grade and 103 at the 8th grade students, educated in the Eyüpsultan district of Istanbul province in 2018-2019 academic year.Content analysis method was used in the analysis of the data obtained in the study. Some of the important findings achieved as a result of the research are as follows:Related to the concept of sultan, the 7th grade students produced 67 metaphors, and the 8th grade students produced 82 metaphors. Both classes produced “king” metaphor the most about this concept. Other common answers featured and most frequently used are metaphors of “administrator, commander, selfish and reign”. It was detected that the 7th grade students produced metaphors the most in the category of “power / war element” (23,9%) related to the concept of sultan. It was determined that the 8th grade students produced metaphors the most in the “object” category (25,6%) on the concept of sultan.Regarding the concept of president, the 7th grade students produced 68 metaphors, and the 8th grade students produced 76 metaphors. Both classes produced the metaphors of “justice, brain, community, leader, nation, freedom and administrator” the most with respect to this concept. It was detected that the 7th grade students produced metaphors the most in the category of “other” (25,0%) relevant to the concept of president (metaphors in the “other” category for 7th grade students: background, human, old man, servant, nice system, parent, balcony speech, child, listener, life source). It was seen that the 8th grade students also produced metaphors the most in the category of “other” (19,7%) relevant to the concept of president (metaphors in the “other” category for 8th grade students: smart personality, the one, pure, math, normal, music, center, heart, sibling, country, homeland, baklava, neutral, human body, player of card game). Suggestions were made in line with the results of the study.
Keywords: Concept; Cumhurbaşkanı; Education; Eğitim; Junior high school students; Kavram; Metafor; Ortaokul öğrencileri; Padişah; President; Social Studies; Sosyal Bilgiler Metaphor; Sultan