Femme Fatale vs. Femme Fragile : Gerhart Hauptmann'ın “Einsame Menschen” ve Halı̇de Edı̇p Adıvar'ın Son Eserı̇'nde kadın tı̇plerı - Yılmaz Gümüş, Elvan (My University, 2023)
Gerhart Hauptmann 15 Kasım 1862 yılında Silezya’nın Bad Salzbrunn kentinde dünyaya gelmiştir. Alman Natüralizminin en önemli temsilcilerinden biri olan Hauptmann ayrıca döneminin başta gelen yazarlarındandır. Einsame Menschen isimli dramında Johannes Vockerat’ın değişmesi mümkün gözükmeyen din ve bilim gibi toplumsal normlarla, oğul ve eş olarak yerine getirmesi gereken sorumluluklar arasında yaşadığı içsel çatışma gözler önüne serilir. Burjuva aile hayatının içinde kendini köşeye sıkışmış hisseden Vockerat, hayatını başka bir kadının, felsefe öğrencisi Anna Mahr’ın yardımıyla tekrar yaşanır kılmayı hedefler. Vockerart her ne kadar bu aşk üçgenini manevi boyutlardan ileri taşımasa da bu platonik ilişkiyi uzun vadede sürdürmenin mümkün olmadığı gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kalır. İdealinin gerçekleşmemiş olması Vockerart’ı en sonunda intihara sürükler. Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı’nın en önemli isimlerin biri olan Halide Edip Adıvar, 1884 yılında İstanbul’da doğmuştur. Kalemi en güçlü Türk şairlerimizden biri olan Adıvar, ayrıca Modernizmin temsilcilerindendir ve Almanya’da tanınan yazarlar arasındadır. Kadınların kaderlerini ele alan birçok politik ve psikolojik eseri bulunmaktadır. 1913 yılında yayımlanan ve 1939 yılında revize edilen Son Eser isimli romanı döneminin en çelişkili aşk hikayelerinden biridir. Romanda, Halide Edip Adıvar, yasak bir aşk yaşayan yazar Feridun Hikmet ve ressam Kâmuran’ın içsel çatışmalarını ele alır. Bu aşkın yasak bir aşk olmasının sebebi sadece Feridun’un evli olması değildir. Kâmuran aynı zamanda Feridun’un eşi Mediha’nın eski eşi Asım’ın da kız kardeşidir. Almanya'da bir göl kıyısında birlikte geçirilen altı gün, bu aşkı gerçek bir boyuta aktarmak için yeterli gelmemiştir. Ancak Kâmuran birlikte geçirilen bu altı günün diyetini geçirdiği zatürre ve en nihayetinde de hayatıyla öder. Bu çalışmanın amacı, sosyo-kültürel benzerliklere ve farklılıklara dikkat çekmek ve Gerhart Hauptmann’ın Einsame Menschen ve Halid Edip Adıvar'ın Son Eser isimli eserlerindeki farklı kadın figürlerini üçgen arzu düzeyinde karşılaştırmaktır. Bunu yaparken „Femme Fatale“ ve „Femme Fragile“ (baskın kadın ve kırılgan kadın) kavramları çalışmamızın ana ekseninde duracaktır.

Gerhart Hauptmann was born on 15 November 1862 in Bad Salzbrunn, Silesia. As one of the most important representatives of German naturalism, he was one of the most important authors of his time. His drama Einsame Menschen (Lonely People) depicts the inner conflict of Johannes Vockerat, who is caught between unchanging social norms such as religion and science, and his duties as a son and husband. He feels constrained by his bourgeois family life and tries to fulfil his existence through the philosophy student Anna Mahr. Especially as Vockerat tries to keep this triangular relationship on an intellectual level, he has to realise that such a platonic relationship is impossible in the long run. The failure of his ideal ends in suicide. The Turkish poet Halide Edip Adıvar was born in Istanbul in 1884. Undoubtedly one of the most talented Turkish poets and representatives of modernism, she was also very well known in Germany. In numerous political and psychological works, she deals with the fate of women. Son Eseri (Last Work), written in 1913 and revised in 1939, deals with one of the most contradictory contemporary love stories. Halide Edip Adıvar deals with the forbidden love between the novelist Feridun Hikmet and the painter Kâmuran and their inner conflict. A forbidden love, not only because Feridun Hikmet is married. Kâmuran is also the sister of Asım, the ex-husband of his wife Mediha. Six days together, on a lakeside in Germany, are not enough to transfer this love into a real plane. However, Kâmuran pays for these six days with pneumonia and her life. The aim of this paper is to compare the different female characters in the works Lonely People by Gerhart Hauptmann and Son Eseri by Halide Edip Adıvar under the aspect of the triangular relationship and to list socio-cultural similarities and differences. The main focus is on the types of women femme fatale and femme fragile.
Keywords: Adıvar, Halide Edip, 1885-1964. Son Eseri; Comparative literature; Einsame Menschen; Gerhart Hauptmann; Halide Edip Adıvar; Hauptmann, Gerhart, 1862-1946. Einsame Menschen; Kadın tipleri; Kadınlar, Edebiyatta; Karşılaştırmalı edebiyat; Son Eseri; Types of woman; Women in literature