Çizginin sanatsal tekstildeki yeri - Arslan, Cafer (My University, 2007)
İnsanlık tarihi çizgi izler ile başlamaktadır. Sanatın başlangıcından bu güne, çizginin plastik sanatlarda biçim olarak varlığını sürdürdüğü görülür. Çizgi, kullanıldığı amaca göre anlamlandırılır. Lif form olarak çizgidir. Tekstil sanatında çizgi; yapısal ve biçimsel olarak kullanılmaktadır. Sanatsal tekstilde bu açıdan değerlendirilmiştir. Tezinin kapsamı yalnızca sanatsal tekstiller ile sınırlandırılmıştır. Birinci bölümde; çizginin tanımları ile başlanmış; çizginin tekstil izleri, Anadolu'da bilinen lif bulgular üzerindeki çizginin yorumları yapılmıştır. Anadolu uygarlıklarının tekstil izleri konu açısından değerlendirilerek izlenmiştir. Tekstil esaslı malzemeler genellikle organik özlü olmaları nedeniyle günümüze kadar korunamamışlardır. Yapılan incelemelerde, tekstil esaslı malzemelerin karbonlaşması veya başka malzemelere aktarılması sayesinde izlere ulaşılabilmiştir. Antik Çağ’da Anadolu’da çizgi izler başlığı altında bu bulgular sunulmuş, Avrupa duvar halısı, Selçuklu ve Osmanlı Dokumaları gibi temel başlıklar altında çizgi ele alınmıştır. Endüstri devriminin sanatsal tekstil üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bauhaus’ da eğitimde çizginin yeri, Bauhaus tekstillerinde çizginin etkin olmasının nedenleri ve Bauhaus sanatsal tekstillerinde çizgi değerlendirilmiştir. İkinci bölümde; çizginin biçim olarak karakterleri ve çizginin etkilerine göre biçimlemeleri sunulmuştur. Tasar öğelerinin çizgi ile ilişkileri, taşıdığı plastik değerler bu bağlamda ele alınmıştır. Sanat yapıtının algılanmasında, duyusal algı aracılığı ile izleyiciye ulaşması ve algılamayı etkileyen görsel ilişkiler açıklanmıştır. Algılama, Gestalt kanunları, çalışmada ayrı bir konu başlığı ile ele alınıp kanunların çizgi ile ilişkileri sunulmuştur. Sanatsal tekstiller, yapı ve sergilenme özelliklerine göre sınıflandırılıp destekleyen örnekler yorumlarla sunulmuştur. Üçüncü bölümde; sanatsal tekstilde çizginin yeri, yapı özeliklerine göre sanatsal tekstiller incelenmiştir. Sanatsal tekstiller yapı ve sergileme biçimlerine göre gruplandığında; yüzeysel tekstiller, üçboyutlu tekstiller, kendi konstrüksiyonunu oluşturan tekstiller, yardımcı konstrüksiyon kullanan tekstiller, giyilebilir tekstiller ve performans tekstiller olarak sınıflamaya gidilmiştir. Uluslararası sanatsal tekstil sergilerinde çizgi başlığı altında, Lousanne Tapestry Bienalleri’nde sanatsal tekstil kavramları tartışılmıştır. Lods Tapestry Bienalleri, ETN (European Textile Network) sergileri ve çeşitli sergilerden; çizgili yapıt örnekler sunularak açıklamalar yapılmıştır. Dünyada sanat platformları arasında önemli yeri olan, Venedik, Sydney, İstanbul, Sao Paulo Bienalleri ve Documante sergilerinde ulaşılabilen çizgi biçimli tekstil yapıtlar yorumlar ile sunulmuştur. Sonuç olarak, sanatsal disiplinler arası sınırların kalktığı günümüz sanatında, tekstil özlü malzemeler plastik sanatlarda varlığını sürdürmektedir. Serbest lif yada en gelişmiş dokuma, kumaş oluşturma yöntemleri ile sanatçı, estetik birikim ve yaratıcılığını sanatsal tekstil ile sunmaktadır. Sanatçının amacı: yapıtın, izleyicide yarattığı etki ve bunu gerçekleştirmesinde çizginin kuvvetli bir anlatım dili olmasıdır. Sanatsal tekstilde çizginin yeri, geçmiş süreçte olduğu gibi yarında devam edeceği gerçeğidir. Tekstil sanatı, çizgi ile birlikte evrimini sürdürmektedir.

The history of humanity starts with line tracks. As of beginning, it is seen that line carries on its existence in plastic arts as form. Line is given meaning according to the purpose it is used for. Fibre is line as form. Line in textile art is used as structural and formal. Line has been evaluated in textile art from this aspect. The comprehension of the thesis has been restricted with merely artistic textiles. In the first chapter, it has been started with definitions of line and textile tracks of line, tracks of known fibre discoveries in Anatolia and tracks of line on discoveries have been interpreted. Textile tracks of Anatolian civilizations have been followed by evaluating in respect of the issue. By reason of textile materials have generally organic essentials, they could not have been protected until today. At examinations, discoveries have been reached by textile substantial materials’ carbonization or transferring into other materials. These discoveries have been submitted under the heading of Line Tracks in Anatolia in Antique Age and line has been approached under basic headings like Europe Tapestry, Seljuk and Ottoman Weavings. The influences of Industry Revolution on artistic textile have been evaluated. Line’s place in education at Bauhaus, reasons of effectiveness of line in Bauhaus textiles and line in artistic textiles have been approached. In the second chaper, line’s characters as form and line’s taking shape according to infulences have been submitted. Design elements’ relationship with line and its plastic values have been discussed in this respect. In perceiving an artistic work, reaching spectator through sensory perception and visual relationships affecting perception have been explained. Perception and Gestalt Laws have been approached in an apart subject heading and Gestalt Laws’ relationship with line has been submitted. Artistic textiles have been classified in respect of their structure, exhibition features and supporting samples have been submitted with interpretations. In the third chapter, the place of line in artistic textiles and artistic textiles, according to their structural features, have been approached. When it is evaluated as structure and exhibition features, artistic textiles have been classified as superficial textiles, three-dimensional textiles, textiles which form their own construction, textiles which use auxiliary construction, wearable textiles and textiles which are used as performance. Under the heading of “Line at International Artistic Textile Exhibitions”, artistic textile conceptions at Lousanne Tapestry Biennals have been discussed. Explanations are made by submitting lined work examples from Lods Tapestry Biennals, ETN (European Textile Network) exhibitions and various exhibitions. Attainable line formed textile works at Venice, Sydney, Istanbul, Sao Paulo Biennals and Documante exhibitions, which have prominent places among art platforms in the world, have been submitted along with interpretations. Consequently, in today’s art, at which artistic interdisciplinary boundaries are removed, textile substantial materials survive in plastic arts. Artist submits its aesthetic knowledge and creativity with free fibre or developed methods of forming weaving. The purpose of the artist is the influence that is created on spectator by artistic work and line’s being a strong expression language in performing this. Work creates itself with strong structure formed with line at the work. The place of line in artistic textile is the truth that it will continue in the future as it has continued in the past. Textile art carries on its evolution with line.
Keywords: Çizgi_Sanat; Çizgi_Sanat_Tekstil; Testil_Sanat