Essays on socioeconomic aspects of mental health : the case of Turki̇ye - Göktaş, Deniz (My University, 2025)
Bu tez, beşerî sermaye, statü uyuşmazlığı ve stres teorileri doğrultusunda ruh sağlığının üç sosyo-ekonomik yönünü analiz etmektedir: (i) eğitim, (ii) işgücü piyasasındaki statü ve (iii) eğitim uyumsuzluğu. Türkiye Sağlık Araştırmaları'nın dört anketinden elde edilen birey düzeyindeki verileri kullanarak, eğitimin ruh sağlığı üzerindeki nedensel etkisini, farklı işgücü piyasası durumları ile ruh sağlığı arasındaki ilişkiyi ve eğitim uyumsuzluğu ile ruh sağlığı arasındaki ilişkiyi araştırmak için hipotezler test edilmiştir. İlk makalede, ruh sağlığı ile ilişkili olabilecek diğer potansiyel faktörleri de dikkate alarak, eğitim ve ruh sağlığı arasındaki nedensel ilişki araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, PHQ-8 depresyon ölçütünü dağılımını dikkate alarak, PHQ-8 puan dağılımının farklı kısımlarında eğitim ve ruh sağlığı arasındaki nedensel ilişkiyi sınamak için genelleştirilmiş doğrusal modeller ve kantil müdahale etkileri kullanıldı. İkinci makalede, PHQ-8 çerçevesi kapsamındaki psikolojik depresyon tanımları takip ederek, işgücü piyasasındaki durum ile ruh sağlığı arasındaki ilişki tahmin edildi. Orta ve şiddetli depresyonun nadirliği göz önüne alınarak, üçüncü makalede örneklem seçim sapmasını hesaba katan Heckman seçim sürecinden sonra clog-log tekniği uygulanmıştır. Bulgularımız, beşerî sermayenin ruh sağlığı üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu ve bu etkinin aşırı eğitim durumunda bile yararlı olduğunu göstermektedir. Ancak, yetersiz eğitim, depresyonla pozitif bir ilişki içindedir ve bu da stres modellerini doğrulamaktadır. Hem işsiz olmak hem de işgücü dışında olmak ruh sağlığı ile negatif bir ilişki içindedir ve işgücü dışında olmak erkek örneklemi için daha güçlü bir ilişkiye sahiptir.

This dissertation analyses three specific aspects of mental health: (i) education, (ii) status in the labour market, and (iii) educational mismatch in line with the theories of human capital, status inconsistency and distress. Using individual-level data from the four waves of the Turkish Health Surveys, I propose hypotheses to investigate the causal impact of education on mental health, the association between different labour market positions and mental health, and the association between educational mismatch and mental health. In the first essay, I examined the causal relationship between education and mental health, considering other potential factors that may be associated with mental health. Hence, generalised linear models and quantile treatment effects are used to investigate the causal link between education and mental health across quantiles of the PHQ-8 scores, taking into account the distribution of PHQ-8 depression scores. In the second essay, I estimate the associations between status in the labour market and mental health by following psychological depression thresholds within the PHQ-8 framework. Considering the rarity of moderate and severe depression, the clog-log technique is applied after the Heckman selection process, which accounts for sample selection bias in the third essay. Our findings suggest that human capital has a positive impact on mental health, and this effect remains beneficial even in the case of overeducation. However, being undereducated is positively associated with depression, justifying stress models. Both being unemployed and being outside the labour force are negatively associated with mental health, with being outside the labour force having a larger adverse coefficient for the men sample.
Ruh sağlığının sosyoekonomik boyutları üzerine makaleler : Türkiye örneği
Keywords: beşerî sermaye kuramı; compulsory schooling; depression; depresyon; Economics; Ekonomi; human capital theory; Mental health; Psikolojik yönleri; Psychological aspects; Ruh sağlığı; sağlığın sosyo-ekonomik boyutları; Socioeconomic aspects; socioeconomic gradient of health; Sosyoekonomik yönleri; Turkey; Türkiye; zorunlu eğitim Mental health