Temim İbn Bahr’ın seyahatnamesi ile mervezi’nin Taba-i Hayavan eserinin tercümesi ve değerlendirilmesi - Sağır, Caner (My University, 2006)
Temim İbn Bahr ve Mervezi seyahatnameleri Türklerle ilgili önemli bilgiler veren eserlerdir.Temim İbn Bahr Uygurlar’a yaptığı seyahatle Orta Asya’da ki Türk devletleri hakkında bilgiler vermiştir.Temim İbn Bahr Dokuz Oğuzlar diye bahsederek aslında Uygurlar’ı anlatmıştır.Bu seyahatnamenin Abbasi döneminde Halife Memun zamanında yazıldığı bilinmektedir. 821 yılında Dokuz Oğuzlar (Uygurlar) hakkında bilgi vermektedir.Abbasilerle Ötügen Uygur İmparatorluğu arasında münasebetleri gösteren tek kaynak durumundadır. Tezin ikinci bölümünde Şeref El Zaman Tahir El Mervezi ”Hayvanların Doğal Özellikleri” anlamındaki Taba’i el Hayavan eserini Sultan Sencer zamanında yazmıştır. Kitabın Türklerle ilgili olan dokuzuncu bölümünde Türklerin 12 yıllık bu dönemi anlatılmaktadır. Sultan Mahmud Gazneli’ye de gönderilen bu kitabın Türklerle ilgili bölümünde Dokuz Oğuzlar, Hunlar, Kaylar, Kırgızlar, Karluklar, Kimekler, Peçenekler, Hazarlar, Macarlar, Burdas, Bulgar, Slavlar, Ruslar hakkında bilgi verilmiştir. Mervezi bu kitapta tabiatın insan üzerinde ki etkisi bölümünde Türkler diye Kırgızlar’ı anlatmıştır. Ruslar bölümünde de İskandinav bölgesini tanıtmıştır.

The books of travels mentioned in the thesis Temim İbn Bahr and Mervezi are masterpieces which gives important information about Turks. In the first part of the thesis, Temim İbn Bahr with his travel to the Uygurs in 821, gives some information about Turkish people living in Middle Asia. Temim İbn Bahr has actually told about Uygurs, mentioning them as Tokuzguzlar. It’s known that this book of travels has been written during the period of Caliph Memun , in time of Abbasies. It gives facts about Tokuzguzlar ( Uygurlar ) living dwing the year 821. It is considered as the unique source revealing the relations between Abbasies and Ötügen Uygur Empire. In the second part of the thesis , Şeref el Zaman Tahir el Mervezi has written the book Taba’i Hayavan , meaning the natural beauties of animals, during the time of Sultan Sencer. In the nineth chapter of the book, which is about Turks, it is mentioned about 12 year period of time of Turkish people. In the nineth part of this book which is shown also to Sultan Mahmud Gazneli, it also gives information about Tokuzguzlar, Huns, Kays, Kirghizes, Karluks, Kimeks, Peçeneks, Khazars, Hungarions, Burdas, Bulgarions, Slavs, Russian. In this book Mervezi mentions Kirghizes as Turks and explains the region Scandinavia as Russians in the part of the effect of nature on people. ZET……………………………………………………………………………………I ABSTRACT.....................................................................................................................II ÖNSÖZ............................................................................................................................III-V VIII I.BÖLÜM- TEMİM İBN BAHR’IN UYGURLARA YAPTIĞI YOLCULUK(ÇEV:V:MINORSKY) A) GİRİŞ...................................................................................................s.1 -6 B) MINORSKY’NİN TEMİM İBN BAHR’DAN ÇEVİRİSİ.................s.6-10 C) MINORSKY’NİN YORUMU..............................................................s.11 1-DOKUZ OĞUZ................................................................................s.11-16 2-ÜÇ KASABA...................................................................................s.16-18 3-MESAFELER...................................................................................s.18-22 4-DOKUZ OĞUZ BAŞKENTİ............................................................s.22-23 5-DİNLER............................................................................................s.23-26 6-ÇİNLE İLİŞKİLER...........................................................................s.27-28 D) MINORSKY’NİN ELDE ETTİĞİ SONUÇLAR...............................s.29-34 II.BÖLÜM- ŞEREF EL ZAMAN TAHİR MERVEZİ’NİN TABA'İ EL HAYAVAN KİTABI A)TABA'İ EL HAYAVAN’IN TÜRKLERLE İLGİLİ BÖLÜMÜNÜN MINORSKY ÇEVİRİSİ. ……………………………………… s.35-45 B) MİNORSKY’NİN TABA'İ EL HAYAVAN İLE İLGİLİ YORUMU a) KABİLELERİN GENEL TANIMI................................................s.46-49 1)KAY.....................................................................................s.49-51 2)HUN.....................................................................................s.52-53 3)SARİLER.............................................................................s.53-55 4)BAHR ARMİNA.................................................................s.55 5)PEÇENEKLER....................................................................s.56 6)OĞUZ VE TÜRKMENLER................................................s.57-58 b ) (4-10). BÖLÜM-DOĞU TÜRKLERİ, KIRGIZLAR,KARLUKLAR, KİMEK VE KOMŞULARI .......................................................s.59 1) KIRGIZLAR........................................................................s.59-60 2) KARLUKLAR.....................................................................s.61 3) KİMEK VE KOMŞULARI.................................................s.61-634) PEÇENEKLER....................................................................s.63 c) (11-16. BÖLÜM) DOĞU AVRUPA İNSANLARI VE KUZEYLİLER 1) HAZARLAR ......................................................................s.64 2) BURDAS.............................................................................s.64-66 3) BULGARLAR VE MACARLAR…………………………s.66-70 5) SLAVLAR............................................................................s.70-72 6) RUSLAR.............................................................................s.72-74 d)- İKLİMİN KUZEYLİ İNSANLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİ ANLATAN ANTROPOLOJİ’YE AİT İFADELER…..........s.75 17-20:TÜRKLER VE AMOZONLARLA İLGİLİ GALEN VE HİPOKRAT TEORİLERİ.............................................................................s.75-76 III.BÖLÜM- DEĞERLENDİRME ...........................................................................s.77-78 BİBLİYOGRAFYA..................................................................................s.79-80
Keywords: Seyahatnameler,Coğrafi_Tarih; Tarih_Ortaçağ