Osmanlı imparatorluğunun dünya ekonomisine entegrasyonunda demiryollarının rolü - Ay, Mehmet Arif (My University, 2002)
Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu'nda demiryolları inşasının, politik ve ekonomik olarak tarihsel evrimi, koşulları ve etkileri irdelenmektedir. Çalışmanın öne sürdüğü temel konu şudur: Demiryolları, sadece Osmanlı İmparatorluğu için değil, genelde, tarihsel olarak, kapitalist entegrasyonun temel yollarından biri olmuştur. Bu yüzden, ilk olarak dünya ekonomisinde demiryollarının ve demir yolları inşasının tarihsel rolü değerlendirilmektedir. İlk bölümde, demiryollarının ilk zamanlardaki kuruluşu, dünya ekonomisine etkisi gibi konular ortaya konulmaktadır. İkinci bölüm, Osmanlı İmparatorluğu'nda demiryollarının kuruluşu ile ilgilenmektedir. Demir yollarının kuruluş nedenleri olarak askeri, mali, ekonomik ve politik nedenler teker teker irdelenmektedir. Bunu izleyen bölümde, Osmanlı İmparatoruğu'nda demiryollarının kuruluşu sürecinde yaşanan iki örnek incelenmektedir. Bunlardan ilki Bağdat; ikincisi ise Hicaz Demiryollarıdır. Her iki demiryolunun kuruluşunun özgül koşulları ve ana nedenleri üzerinde durulmuş, benzerlikleri ile ayrılıkları tartışılmıştır. Son bölüm, demiryollarının Osmanlı İmaparatorluğu'nun ekonomik ve sosyal yapısına etkisi üzerinde durmaktadır. Ticarette artış, üretim yapısındaki değişme, işçi sınıfının oluşumu gibi değişimlerde demiryollarının etkileri değerlendirilmektedir. Tez Osmanlı İmparatorluğu'nda demiryollarının genel bir değerlendirmesi ile bitmektedir.

The historical, economical and political background of railway construction in the Ottoman Empire is presented in this study. The main argument of the study is that, historically, the installation of railways - not only in the case of Ottoman Empire, but in general - can be thought as one of the main ways of capitalist integration. Hence, the role of railways in the world economy is examined first. In the first chapter, early railway constructions, the influence of railways on the world economy, etc. are presented. The second chapter deals with railway construction in the Ottoman Empire. The reasons for railways construction, which can be listed as military and financial, economical and political reasons, are considered one by one. In the next chapter, two examples for railway construction in Ottoman Empire are given. First one is, Bağdat Railways; the second is Hicaz Railways. In each case, the specific circumstances in which these were constructed and main reasons that they were related to are presented; and then the similarities and differences between these two railways are argued. The last chapter deals with the influence of railways on the economical and social structure in the Ottoman Empire. The increase in the trade, changes in the production structure, the formation of the working class are argued by taking into account these influences. The thesis ends with a general evaluation and critique of railways in the Ottoman Empire.
Keywords: Demiryolları_Tarih_Osmanlı İmparatorluğu; Ekonomi_Tarih_Osmanlı İmparatorluğu