Kentsel alanda sanatsal müdahale aracı olarak gösterimsel platformlar - Winchester, Dilek (My University, 2010)
Eser metin olarak hazırlanan bu tezin öncelikli olarak ele aldığı konu, 1990’lardan bugüne kentsel alanda yapılmış geçici, katılıma dayalı sanat yapıtları ve bu yapıtlar aracılığıyla izleyici ile kurulan yeni ilişki modelleri üzerinedir. Bu bağlamda, mekâna özgülük, sanat kurumlarına yönelik kurumsal eleştiri, sanat yapıtlarının ve kentsel alandaki sanatsal müdahalelerin gösterimsellik başlığı altında değerlendirilmesi incelenmiştir. Sanat yapıtı, sanat kurumu ve izleyici ilişkisinin, deneyime dayalı ekonomi modeline uygun olarak 1990’lardan bu yana köklü bir değişim içinde olduğu gözlemlenmiştir ve bu değişimin sanat yapıtlarında izleyicinin deneyimini merkeze koyan bir üretim biçimine yönelik değişim geçirdiği ve bu değişimin de sanat kurumlarının yapısına etkisi tespit edilmiştir. Bu yeni modele göre gerek sanat yapıtları, gerekse kurumları, sanatın üretimi, gösterimi de dahil olmak üzere tüm aşamalarda izleyicinin katılımını sağlamaya çalışmaktadırlar. Kentsel alanda gerçekleşen, özellikle geçici bir müdahaleye ve katılıma dayalı sanat yapıtları açısından gösterimsellik karmaşık bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır. Buna göre, kamusal alandaki izleyicilerin çeşitliliği göz önünde bulundurularak, sanat müzeleri ve galerilerindeki izleyiciden farklı diyalog modellerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu eser-metin bağlamında üretilen Kayısı Kent A4 adlı, katılıma dayalı ve küratöryel bir boyutu da bulunan çalışma, bu türde bir izleyici ile kurulan yeni bir diyalog modelini öne sürer ve uygulamasının değerlendirilmesi bu eser-metinin ele aldığı temel çalışmadır. Kayısı Kent A4, on sanatçının işbirliğiyle, İstanbul’da kentsel alanda, anonim bir tasarım ürünü olarak fotokopi hizmeti veren portatif tezgahları kullanmaktadır. Bu tezgahlar aracılığıyla sanatçıların ürettiği fotokopiyle çoğaltılan çizim ve metinlerin bulunduğu fanzinler yeni izleyici kitlesiyle şehir sokaklarında buluşmaktadır.

As part of an integrated endeavor of artistic production and theoretical analysis, this dissertation examines how the relationship between the audience and the ephemeral and participatory art works in public space is constructed as a new model of engagement. Site-specificity and institutional critique directed at established art institutions present the areas of inquiry along with an analysis of the artworks and the art interventions in public space that pays special attention to the notion of performativity. Given the influence of the experience economy, the notion/ understandings of the artwork, art institutions and the audience have been going through radical changes since the 1990s. These changes have put the experience of the audience at the center, while also affecting the structure of the art institutions. According to this new model, audience participation is encouraged on all levels, including the production and the display of artworks. Performativity in relation to the ephemeral artworks in the urban space appears to be a rather complicated process. The audience profile in the urban space is varied and coincidental, therefore it requires developing different models for engagement. Kayısı Kent A4 created in parallel with the research undertaken for this thesis, is a participatory artwork that also includes a curatorial aspect and suggests a new model for audience engagement. An evaluation of the implementation of the Kayısı Kent A4 is at the core of this thesis. Kayısı Kent A4 involves the collaboration of ten different artists to intervene in public space in Istanbul by using the anonymously designed street vending tools that offer photocopying services. The fanzines produced by artists are being distributed in through these vendors, therefore presenting a platform for a new model of engaging different audiences that gain access to the artwork in the urban space through previously unexplored channels.
Keywords: Heykel Sanatı; Sanat