İstanbul Müftülüğü 98 no’lu Kısmet-i Askeriyye defteri (transkripsiyonu ve değerlendirilmesi) - Fidan, Aynur (My University, 2022)
Tarih araştırmalarında siyasi tarih çalışmalarının yanında sosyal, kültürel, ekonomik ve yerel tarih araştırmaları da büyük bir öneme sahiptir. Bu araştırmalar içinde miras hukukunun konusu olan kassâm defterleri, muhtevası sebebi ile çok önemli arşiv kaynaklarını teşkil etmekte ve özellikle Osmanlı’nın sosyal ve iktisadi tarihi açısından birinci derecede önemli veriler sunmaktadır. Kassâm (Tereke) kayıtları, şer‘iyye sicillerinin içerisinde yer alır, bazen de müstakil defterler halinde tutulurlardı. İstanbul Mahkemesi’ne ait olan 98 numaralı bu sicil de müstakil bir kassâm defteridir. Terekeler, tutulduğu dönemin aile yapısı, ailelerin maddi durumları ve servetleri, mahalle, meslek isimleri vb. konularda fikir sahibi olmamızı sağlamaktadır. İstanbul Kısmet-i Askeriyye Mahkemesi’ne ait olan 98 Numaralı Kısmet-i Askeriyye defteri H. 1160 ( M. 1747) tarihinde kaleme alınmıştır. Bu çalışmada 98 numaralı defterin vr.1a-50b kısmının transkripsiyonu ve değerlendirmesi yapılmıştır. Defterin vr.1a-50b kısmında 204 hüküm bulunmaktadır. Defterimizde tereke kayıtlarının yanında veraset ispatı, vasi tayini ve vesayet işlerine dair hükümler de yer almakta ve bu hükümler Osmanlı miras hukukunu aydınlatması açısından önem arz etmektedir.

Beside political history studies, social, cultural, economic and local historical researches have a great importance in history researches. Among these researches Kassâm Documents (records of heritage) which are a part of heritage law, constitute very important archive source because of their content and represent first degree importance of data especially in terms of Ottoman Empire’s social and economic history. Kassâm records took place among sharia law logs and sometimes were kept as separate records. This number 98 log which belongs to Istanbul Court was also a separate Kassâm record. The heritage records provide us opinions on family structure, wealth and financial situation of the families, names of neighborhoods and occupations vs. The Number 98 Kısmet-i Askeriyye Notebook which belongs to Istanbul Kısmet-i Askeriyye Court was written in Hijri 1160 ( 1747 AC). In this study, transcription and review of part vr.la-50b of notebook number 98 is made. There are 204 judgments in part vr.la-50b of notebook. Beside the heritage logs there are also judgments of inheritance approval, guardian appointment and tutelage. These judgment are important for enlightenment of Heritage Law of Ottoman Empire.
Keywords: History; Istanbul; İstanbul; Kassâm; Kısmet-i Askeriyye; Kismet-I Askeriyye; Sharia Law Log; Şer‘iye Sicili; Tarih; Tereke; Tereke (Heritage); Turkey; Türkiye