Osmanlı Arşivi’nde bulunan 365 no’lu Sadaret defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi - Varilci, Ahmet Emin (My University, 2022)
Bu çalışmada, Osmanlı Arşivi’nde Sadaret Defterleri Kataloğu’nda kayıtlı 365 numaralı teşrifat defteri incelenmiştir. Eski harfli Türkçe ile yazılmış ve 192 sayfadan oluşan defter Latin harflerine çevrilmiş ve her bir konu sadeleştirilerek özetlenmiştir. Defter Türk tarihinin kritik süreçlerinden 1835-1844 dönemini kapsamaktadır. Bu dönemde Osmanlı devlet teşkilatı önemli bir değişikliğe uğrayarak çağdaş kabine sistemine geçmiştir. Türk tarihinin en büyük reformcularından II. Mahmud ölmüş, Sultan Abdülmecid tahta çıkmıştır. Tanzimat Fermanı ilan edilmiştir. Osmanlı/ Türk modernleşmesi, batılılaşma cereyanı veya inkılap tarihi dediğimiz süreçler genellikle Tanzimat’ın ilanıyla başlatılır. Osmanlı yönetimi bu süreçte gelişmiş Avrupa devletlerinin birtakım kurumlarını, eğitim sistemindeki bazı uygulamaları, hukuk normlarını ve daha pek çok sahadaki uygulamaları ithal etmeye başlamıştır. İncelenen defter, Türk tarihinin en çok tartışılan ve güncelliğini daima koruyan bu dönemlerine ışık tutmaktadır. Defter, Osmanlı merkez teşkilatındaki bürokratik düzenlemeler, yeni yapılanmaya bağlı olarak merkezde ve taşrada açılan resmî kurumlar, buralara yapılan atamalar, devlet törenleri ve alaylar, bunlarda uygulanan teşrifat sistemi, protokol düzeni ve giyilen kıyafetler, iç siyasi gelişmeler, aziller ve tayinler, idari kararlar, Bâbıâli-Saray ilişkileri, saray adetleri, evlilikler, surre alayları, inşa edilen yapılar ve daha pek çok konu hakkında bilgi içermektedir. Ayrıca Osmanlı arşivini modernleştirmeye dönük adımların, kütüphaneleri ve arşiv sistemini ıslaha yönelik alınan kararların belgeleri bulunmaktadır. Bu konularda çalışan araştırmacıların yanı sıra, tarih, edebiyat, sanat tarihi, kültür tarihi ve folklor araştırmacılarına veriler sunmaktadır.

In this study, the protocol book that is the registry number 365 registered in the Grand Viziership Catalogue in the Ottoman Archives was examined. The book written with old Ottoman letters and has 192 pages, was translated to latin letters and summarized every subject. The book covers 1835-1944 years, critical period of Turkish history. In this period, the Ottoman state organization had a significant change and switched to the modern cabinet system. Mahmud the Second who are one of the greatest reformers in Turkish history has died then Sultan Abdülmecid took the throne of Ottoman Empire. Imperial edict of Gülhane was declared. Ottoman/ Turkish modernization, westernization or revolution history started with declaration of imperial edict of Gülhane. In this period, the Ottoman administration started to import some institutions of developed European states, some practices in the education system, legal norms and practices in many fields. The book, examines these periods of Turkish history, which are the most discussed and always keep update. The book was examined, contains Bureaucratic arrangements in the Ottoman central organization, official institutions which opened in center and countryside depending on the new structuring, assignments to these places, state ceremionies, the protocol system applied in these, domestic political developments, appointments and dismissals, administrative decisions, Grand Viziership-Palace relations, palace customs, marriages, surre processions, built structures and more. In addition, the book contains steps to modernize the Ottoman archive and decisions taken to renew libraries and archive system. And also in addition to researchers working on these issues, the book provides data to researchers on field of history, literature, art history, cultural history and folklore.
Keywords: 1288-1918; Archival Resources; Arşivsel Kaynaklar; Bureaucracy; Bürokrasi; Culture; Grand Viziership; History; Kaynaklar; Kültür; Modernization; Modernleşme; Organization; Osmanlı Arşivi; Osmanlı Devleti; Osmanlı Diplomasisi Ottoman State; Osmanlı İmparatorluğu; Ottoman Archive; Ottoman Diplomacy; Ottoman Empire, 1288-1918; Protocol Book; Sadaret; Sources; Tarih; Teşkilat; Teşrifat Defteri; Turkey; Türkiye