İsmail Hakkı Bursevi ve Fatiha Suresi tefsiri - Coşan, K. Ziyaeddin (My University, 2001)
Ele aldığımız eser, XVII. yüzyılın son yarısı ile XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış ve pek çok eser vermiş olan İsmâil Hakkı Bursevî (1137/ 1725)'ye âit Fatiha Sûresi tefsiridir. Vefâtına yakın tarihlerde yazdığı son eserleri arasındadır. Çeşitli kütüphanelerde nüshaları mevcuttur. Müellif hattı olanı, Bursa Yazma ve Eski Basma Eserler Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Müellif, Rumeli'de Aydos isimli bir kasabada 1653 yılında dünyaya gelmiş, küçük yaşta başladığı tahsil hayatını Edirne, İstanbul gibi şehirlerde sürdürürken, bu çevrelerde bulunan hocalardan istifade etmeyi bilmiştir. Çok erken çağda başladığı eğitim, öğretim faaliyetlerine hayatının sonuna kadar devam etmiştir. Yazdığı eserlerin sayısı oldukça fazladır. Kütüphanelerde çeşitli nüshaları mevcut olmakla birlikte, kendi el yazısı eserlerinin çoğu Bursa'dadır. Eserleri çok geniş kitleler tarafından kabul görmüş, elden ele dolaşmıştır. Balkanlarda, İstanbul'da ve çeşitli yerlerde sürdürdüğü ilmi çalışmalarını Bursa'da devam ettirmiş, orada doruk noktaya ulaşmıştır. Hayatının son kısmını geçirdiği bu şehirde 1725 tarihinde Hakk'ın rahmetine kavuşmuştur. Bu sebeple Bursa'ya nisbetle kendisine Bursevî denmiştir. İsmâil Hakkî Bursevî'nin Tefsîr-i Sûre-i Fâtiha adlı eseri üzerine yaptığımız çalışmada müellifin hayatı, tahsili, kişiliği, hocaları, talebeleri, incelenmiş; yaptığı çalışmalar ve yazdığı eserler üzerinde durulmuştur. Tefsir, tefsir çeşitleri, sûre, sûre tefsirleri, Fatiha Sûresi gibi konularda bilgiler verilip ele alınan eserle ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Sonrasında nüshalar karşılaştırılarak çözülen metnin latinizesi ve sadeleştirilmiş hali verilmiştir. Çalışmadan istifadeyi kolaylaştırmak için metinde geçen bilinmeyen kelimelerden oluşan küçük bir sözlük hazırlanarak son kısma ilave edilmiştir.

This book is the interpretation of the Fatiha Sure Of Koran by İsmail Hakkı of Bursa (1137/ 1725) who lived in the second half of the 17th century and first quarter of the 18th century. It is author's one of the works written just before his death. It has copies in several libraries. The original one written by the author is kept at Bursa Written and Old Printed Works Library. The author was born in Trace in a town called Aydos in 1653. He started his educational life at a very early age and continued it in such cities as Edirne, Istanbul and has earned so much things from the teachers of that time. He continued his education starting at early ages at the end of his life. He wrote a lot of books. Although there are several copies at the libraries, most of his hand written works are in Bursa. His works are admired by many people and spread to a large area. He carried out his scientific works in Balkans, Istanbul and reached the peak in Bursa. In this city he spent the last part of his life and passed away in 1725. For that reason he is called as İsmail Hakkı of Bursa. In our work on Tefsir-i Sure-i Kurani (Interpretation of Fatiha Section in Koran), we considered the life of the author, his education, personality, his teachers and students and his works and books. Information on Interpretation, interpretation types, section interpretations, Fatiha Section are given and evaluations related to the subject work are made better. At last the copies were compared with each other and the text was solved, written in Latin alphabet and simplified. In order to make the work more understandable a glossary was also prepared and added at the end of the work
Keywords: Din; İslam Dini; İSMAİL HAKKI BURSEVİ; KUR’AN-I KERİM_TEFSİRLER; Tasavvuf ve tarikatlar; TEFSİR