Kaynaklardan ders kitaplarına aktarma Kutb’un Husrev-ü Şirin’inin çeviri ve sözlüğü - Sulak, Salih (My University, 2011)
Kaynaklardan Ders Kitaplarına Aktarma Kutb’un Husrev ü Şîrîn’inin Metin Çeviri ve Sözlüğü adlı bu çalışma, Kutb’un Husrev ü Şîrîn’i olarak bilinen kaynak metnin dil içi çeviri yoluyla bugüne aktarılması ve Türkçe eğitiminde kullanılmasını sağlamak amacıyla yapılmıştır. İlköğretim 6,7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları incelenmiş, inceleme sonucunda Türkçenin kaynak metinleriyle bağlantılı sayılabilecek çok az metnin, söz konusu kitaplarda kullanıldığı; bu metinlerinse hiçbirinin doğrudan kaynak metinlerden aktarılmadığı görülmüştür. Türk dili, oldukça renkli ve geniş kültür eseri birikimine sahip olduğu hâlde ders kitaplarında kaynak metinlerden elde edilmiş araç metinlere yeterince yer verilmemesi sebebiyle öğrencilerin Türkçenin kaynak eserleri vasıtasıyla millî, manevî ve ahlakî değerleri tanımaları, söz varlığını zenginleştirerek dil zevki ve bilincine ulaşmaları; duygu, düşünce ve hayal dünyalarını geliştirmeleri gibi amaçlara ulaşmalarının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma bu problemden hareketle Türkçenin kaynak metinlerinin Türkçe eğitiminde kullanılmasını sağlamak amacıyla yapılmıştır. Kaynak metinden dil içi çeviri yoluyla ilköğretim Türkçe ders kitaplarında kullanılabilecek araç metinler oluşturulmuştur. Kaynak olarak seçilen metin 14. yy’da Harezm Türkçesi ile yazılmış olan Husrev ü Şîrîn adlı bir mesnevîdir. Kutb’un Husrev ü Şîrîn’i olarak bilinen mesnevînin seçilen bölümü HACIEMİNOĞLU ve ZAJACKOWSKİ yayınları da göz önünde tutularak yazmadan yeniden okunmuş, çevriyazılı metni oluşturulmuş, dizin ve sözlüğü hazırlanmıştır. Metin, dil içi çeviri yoluyla Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. “Metin, çeviri, dizin” bölümleriyle ilgili notlar hazırlanmıştır. Metnin dizini kelime kazanımına katkı sağlayacak sözlük malzemelerinin tespiti için özenle hazırlanmış, dizin çalışması sonucu ilköğretim Türkçe öğretiminde kullanılabilecek kelime kazanımına yönelik sözlük malzemeleri bir araya getirilerek sunulmuştur. Elde edilen metinden seçilen bölümler hikâyeleştirilmiş, eserin mensup olduğu kültürü ve dönemi yansıtacak şekilde resimlenmiştir. Böylelikle kaynak eser olarak seçilen Husrev ü Şîrîn mesnevîsinden dil içi çeviri yoluyla ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında kullanılabilecek yeni araç metinler oluşturulmuştur. Metnin dil içi çevirisi yapılan bölümü ve elde edilen sözlük malzemelerinden hareketle, oluşturulan metinler için Türkçe müfredatı da dikkate alınarak etkinlikler hazırlanmıştır. Çalışmanın sonucunda, ilköğretim Türkçe ders kitaplarında kaynak metinlere yeterince yer verilmediği, kaynak metinlerden elde edilen az sayıdaki metnin ise kaynak metnin aslına bağlı kalınmadan hazırlandığı; kaynak metinlerin ilmî bir bakış açısıyla ele alınması, kullanılacağı yere, hitap ettiği kesime göre de yeniden düzenlenmesi, anlaşılır bir şekilde ama aslına sadık kalınarak sunulması gerektiği; bu çalışmada kaynak eser olarak seçilen Husrev ü Şîrîn’in Türkçe öğretiminde kültür aktarımı, edebî zevk kazandırma ve kelime kazanımı çerçevesinde kullanılabilecek zengin bir kaynak olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bilgiler doğrultusunda önerilerde bulunularak çalışma sonlandırılmıştır. Harezm Türkçesi, Kaynak Metinler, Husrev ü Şîrîn, İlköğretim Türkçe Ders Kitapları.

This work named Transfering of Sources to Course Books Qutb’s Khusrev ü Shîrîn’s Text Translation and Dictionary was done with the aim of conveying the source text which is known as Qutb’s Khusrev ü Shîrîn with the method of inter-language translation and making use of it in Turkish language education. The 6th, 7th and 8th grade Turkish course books were examined and the result of the examination shows that few texts that are related to the source texts of Turkish were used in the course books and none of these texts transfered directly from the source texts. The examiners reached out the conclusion which indicates that even though Turkish language has large variety of culture work collection, it’s impossible for students to know national, moral and ethical values, reach the taste and conscious of language by increaising word knowledge and extend their emotional, ideal and imaginary world by means of Turkish source text. The work was done to use Turkish source texts in Turkish language teaching. By means of inter-language translation, it is written a few texts that can be used in Turkish lesson course boks from the source text. The text which was chosen as a source was “Qutb’s Khusrev ü Shîrîn” written in the 14th century with Kharezm Turkish, a mathnawi. The chosen part of mathnawi known as Qutb’s Khusrev ü Shîrîn was examined considering the HACIEMİNOĞLU, ZAJACKOWSKİ puplication and formed as transcription text, index and as a dictionary. Text was transferred to Turkey Turkish bay means of inter-language translation. It’s prepared some notes about text, translation and index part. Text index was prepared carefully to determine dictionary neccessaties contributing vocabulary functions as a result of index work. Dictionary neccessaties centributy vocabulary functions that can be used in Turkish language teaching in primary education is presented together. Some parts of the text that are chosen are norrated and illustated as reflection of culture and period of time belonging to the work. Thus, by means of it is formed new textes inter–language translation that can be used in secondary part of primary education. So, by using the part of the text that is traslated and with dictionary, neccesaties, it is prepare some activities by considering the Turkish curriculum. The consequence of the work shaws that; the primary school Turkish books don’t consist enough Turkish texts. A few text taken from the source don’t the its roots from the source. It needs to be taken as a scientific subject, it needs to be organised again due to the place it will be used and people who deal with it, it has to be presented clearly according to its source. As a consequence Khusrev ü Shîrîn which is chosen as a source in this work is a rich source for literature pleasure and vocabulary. The work is ended by giving advices according to the knowledge. Key Words: Turkish Language Education, İnter-language, Kharezm Turkish, Source Texts, Khusrev ü Shîrîn, Primary Education Turkish Course Books.
Keywords: Öğrenim ve Öğretim; Türkçe Ders Kitapları; Türkçe Eğitimi