1980 sonrası Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın ticari bankalarla ilişkileri ve ekonomide uyguladığı para politikaları - Morgül, Elif (My University, 2007)
1980 Sonrası Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Ticari Bankalarla İlişkileri Ve Ekonomide Uyguladığı Para Politikaları Mali sistem Türkiye’de, bankacılık sisteminin ağırlıklı olduğu bir yapıda gelişme göstermiştir. Mali sistemin en ağırlıklı kesimini oluşturan bankacılık sektörünün yaygın şube ağı ve sunduğu hizmet yelpazesi ile kaynak birikimi, akımı ve dağılımında dolayısıyla, ülke kalkınmasında etkin rolü bulunmaktadır. Ekonomideki fon akımlarının büyük bir dilimi bankalar sisteminden geçmektedir. 1980’li yıllara kadar Merkez Bankasının faaliyetleri kalkınmanın finansmanına fon sağlama ve kaynaklarının hükümet tarafından belirlenen öncelikli sektörlere kaydırılması işlemleri olmuştur. Bunun nedeni, piyasayı etkileyebilecek araçların sınırlı olması ve mevcut araçların da piyasadaki likidite ayarlama işlevinden çok teşvik politikasına daha uygun olmasıdır. 1980’li yılların ikinci yarısında piyasaya anında müdahale eden, Bankalararası Para Piyasası, Döviz ve Efektif Piyasası, Açık Piyasa İşlemlerinin işlerlik kazanması, Merkez Bankasının para politikasında etkinlik kazanabilmesi açısından önemli gelişmedir. Merkez Bankası bu işlemlerle, kısa vadeli likidite dalgalanmaları ve bunun faiz oranı ve döviz kurları üzerindeki ani baskıyı gidermeye çalışmaktadır. Aynı zamanda, karşılık ve reeskont kredisi uygulamaları da para politikaları açısından önceki dönemlere kıyasla daha uygun duruma gelmişlerdir. 4651 Sayılı Merkez Bankası Kanunuyla, Merkez Bankasının etkinliğini azaltacak unsurlar elimine edilmeye çalışılmıştır. Bu kanunla, Merkez Bankasının Hazineye avans vermesi ve kamu kurum ve kuruluşlarına kredi açması işlemleri yürürlükten kaldırılmıştır. Bu suretle karşılıksız para basılması engellenmiş olunmaktadır. Bu doğrultuda, yapılan düzenlemenin fiyat istikrarının karşılanması amacına en doğrudan katkıyı sağlayacak bağımsızlık ilkesi olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Merkez Bankasının daha etkili kılınmasının piyasaların gelişmesi açısından daha uygun olacağı düşünülmektedir.

After 1980 Turkish Republic Central Bank’s Relations Between Commercial Banks and Money Policies that are Practiced in the Economy Finance system in Turkey has shown an improvement in a type of one side of higher banking system. Banking sector, that creates the most developed and weighted part of finance sector, with its widespread branch net and services that are representing has an affective role in nation’s development. The large part of the fund movements in the economy are transmitted across the banking system. Since 1980s central bank’s activities (services) were development’s financing with funds and sliping the resources to the sectors which were determined by the government before. The reason is limited tools which could affect the market and these tools were only suitable for inducement policies rather than liquidity problems. In the half part of 1980s between banks Money market, foreign currency and effective market, open market operations which all interfere to the market, were importent developments for the efficiency of the central bank. With these activities central bank, try to prevent the market from sudden forces on the short term liquidity frequencies, interest rate and foreign currency. In the same time required and reeskont credit practices have also became more suitable than the previous terms. With 4651 central bank’s law, elements which can decrease the efficiency of the central bank tried to be eliminated. With this law, central bank’s advance to the treasury and credits to the public sector were canceled. So that uncovered printing money could be prevented. In this way, it wouldn’t be wrong to say that this regulation is the independency princible that can contribute price stability. It is thought that more effective central bank is more suitable for the developing of markets.
Keywords: Bankalar ve Bankacılık_Para Politikası; Ekonomi; Para Politikası_Türkiye; Yatırım Yönetimi