Ümraniye Merkez Sağlık Ocağı aile planlaması ve üreme sağlığı ünitesine başvuranların kontraseptif kullanımı ve fertilite özellikleri - Kurşun, Zerrin (My University, 2000)
1 Ocak 1995- 31- Aralık 1998 Tarihleri arasında Ümraniye Merkez Sağlık Ocağı Aile Planlaması (ÜMSO-AP) Ünitesinde yapılan tanımlayıcı tipteki bu araştırma ÜMSO-AP Ünitesinden hizmet alanların sosyo-demografik özelliklerini, kullandıkları yöntemlerin dağılımını, yöntemler arası geçişleri araştırmak ve sunulan hizmeti geliştirmek amacıyla yapılmıştır. Ümraniye Merkez Sağlık Ocağı Atatürk, Namık Kemal, İstiklal ve Çakmak mahallelerinde yaşayan yaklaşık 115 bin nüfusa hizmet vermektedir. Aile planlaması ünitesinde genel aile planlaması danışmanlığı, yönteme özel danışmanlık ve izlem danışmanlığı yapılmakta; RIA, oral kontraseptif, kondom ve Kasım 1996'dan itibaren uzun etkili enjekte edilen kontraseptifler uygulanmaktadır. Ortalama yıllık başvuru sayısı 4500'dür ve Ümraniye Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezinden sonra ilçe içinde en fazla başvuru alan hizmet birimidir. Araştırmada Ümraniye Merkez Sağlık Ocağı Aile Planlaması Ünitesine başvuran kadınların %77'sinin 21-35 yaşları arasında olduğu görülmüştür. Ortalama yaş 28,44, ortanca yaş 28 dir. Başvuranların %66'sı ilkokul mezunudur, yaklaşık % 10'nu okuma yazma bilmemektedir, ancak % 2'si yüksek okul mezunudur. Yaşla öğrenim düzeyi arasında istatistik olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür, hiç eğitimi olmayanların oranı 16-25 yaşları arasında % 12,3 iken 40 yaş ve üzerinde bu oran % 40,6'ya yükselmektedir. Kadınların % 98,5'i en az bir doğum yapmıştır. 4 kereden fazla doğum yapan kadınların oranı % 6,7 iken 4 kereden fazla gebe kalan kadınların oranı % 52 dir. Ortalama çocuk sayısı 2.33, ortancası 2'dir. Buna karşın yaşayan çocuk ortalaması 2.19, ortancası 2 dir. İstemli ve istemsiz düşük varlığı incelendiğinde tüm kadınların % 41,1'i en az bir kez düşük yapmıştır. Kadınların %44'ü Ümraniye Merkez Sağlık Ocağı Aile Planlaması Ünitesine geldiklerinde tıbbi yöntem kullanmaktadır. En çok kullanılan tıbbi yöntemler % 20,4 oranı ile kondom ve % 15,9 ile oral kontraseptiflerdir. Geleneksel yöntemler içinde en sık geri çekme kullanılmaktadır ( % 32,1 ). ÜMSO-AP Ünitesine ilk gelişlerinde kadınların %55'i RIA'yı, %18'i KOK'u, %20'si kondomu, %7'si enjekte edilen yöntemleri tercih etmiştir. Kadınların öğrenim düzeyleri ile seçtikleri yöntemler arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki vardır. Öğrenim düzeyi düşük olan kadınlar RIA ve Enjektabıl yöntemler gibi etkinliği kullanıcıya bağlı olmayan yöntemleri tercih etmişlerdir. Yine yaş ve seçilen yöntem arasında da ilişki bulunmuştur, 40 yaş ve üzerinde hap ve kondom kullanımı diğer yaşlara göre anlamlı derecede yüksektir. ÜMSO-AP Ünitesine başvuran kadınların riskli gebelik oranları incelendiğinde %63'ünün tekrar gebe kalmaları halinde en az bir risk faktörü taşıyan gebelik yaşayacakları tesbit edilmiştir. ÜMSO-AP Ünitesine başvuran kadınların kontraseptif yöntem kullanma ve değiştirme davranışları incelendiğinde kadınların %80 gibi büyük bir kısmının kontraseptif yöntem aldıktan sonra tekrar gelmediği, sürekli hizmet almak için gelenlerinse kullandıkları yöntemi sık, sık değiştirdikleri tesbit edilmiştir. ÜMSO-AP Ünitesinde verilen hizmetin kalitesinin arttırılması için başvuran her kadına sosyo- demografik özelliklerinin, planladıkları çocuk sayısının, kullandıkları yöntemle ilgili deneyimlerinin kaydedileceği bir dosyanın çıkarılması ve ev ziyaretleri yapılması, geleneksel yöntemlerin de ayrıntılı olarak anlatılması önerilmiştir.

This describing type research which was carried out in the Ümraniye Central Health and Family Planning Unıt between the dates of 1 January 1995-31 December 1998 was done with the aim of researching socio-demografic features of women who take service, dispersion of methods which they used, transition between used methods and improwing the service which is given in this unit. The Ümraniye Central Health gives service to 115 thousand people living in Atatürk, Namık Kemal, Çakmak, İstiklal quartes. In family planning unit general family plannig, special to method, and observation consultancies are being done and IUD, oral contraceptive, condom, and after the date of November 1996 contraceptives which are long-affect injections are put into practice. Annual average application number is 4500 and it is the service unit which takes most application after Ümraniye Mother and Child Health and Family Planning Center. In this experiment it is seen that 77 % of all the women are between the ages of 21 and 35 ,the mean age is 28.44 and middling is 28; 66 % of them only completed primary school and 10 % of them aren't literate at all. .As age increases, the level of education decreases. 98.5 % of all of the women gave birth at least once.The mean of the children who were born is 2.33 and middling is 2. 6.7 % of the women had more than four births but 52 % of them became pregnant more than four times, 41% of them had an abortion willingly or unwillingly. When the women who attended the Ümraniye Central Health and Family Planning Unit, it was seen that 46.4% of them is using a medical method. The methods which are used most are the condom(20.4%), the oral contraceptive (15.9%). The one which is used most among the traditional methods is coitus interreptus. It is seen that there is a relation between the education level and the methods which are selected. As the level of education decreases, it is found that the women choose methods such as RIA, and injectable methods of which activity isn't dependent on the user. When the ratio of the women who have at-risk pregnancy( too young, too old, too close, too many) was researched, ıt was seen that if they become pregnant again 63% of them will carry at least one risk factor. It was found that there is a relation between the education level and at-risk pregnancies. As the education level decreases, the at-risk pregnancies increases. When the attituce of women for using and changing the contraceptive methods ıt is found that %80 of them didn't come for controls and the ones who took service continiously had changed the method frequently. For increasing the quality of service given in Ümraniye Central Health and Family PlanningUnit it is offered that a file which contains social-demograficfeatures, number of chilren planed, the experience of the present method should be obtained home visits should be done, traditional methods be told with details.
Keywords: Aile Planlaması; Halk Sağlığı