Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss (Walbaum, 1792)) ovaryumlarının dönemsel değişiklikleri üzerine araştırma morfolojik ve histokimyasal bulguları - Kocakaplan, Nagihan Gülsoy (My University, 2003)
Bu araştırmada Gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss, Walb. 1792) ovaryumlarında görülen dönemsel değişiklikler, histolojik ve histokimyasal yöntemler kullanılarak araştırılmıştır. Toplam 103 adet, 2 yaşındaki dişi balıklar, 2001-2002 yılları arasında birer aylık aralarla incelenmeye alınmıştır. Ortalama su sıcaklığı 16.5-17 ºC olan havuzlardaki balıklar doğal fotoperiyotta tutulmuştur. Ovaryumların histolojisindeki değişiklikler makroskopik, ışık ve elektron mikroskopu düzeyinde izlenmiştir. Balıkların üreme periyodunun belirlenmesinde kullanılan gonadosomatik indeks hesaplanmıştır. Gelişen oositlerin çaplarındaki değişiklikler ve ovaryumun yıllık siklusu tespit edilmiştir. Makroskopik incelemede ovaryumların vücut boşluğundaki hacmi ekim ayında iyice artmış ve opak foliküllerin varlığı görülmüştür. Aralık ayında ise vücut boşluğunu tamamen dolduran şeffaf yumurtalarla dolu oldukları izlenmiştir. Aralık ayında en üst değerde görülen yüksek GSI (18.8±1.2) ve ocak ayında hızla azalan düşük GSI (1.8±0.15) nedeniyle yumurtlamanın aralık ayının ikinci yarısından itibaren gerçekleştiği tespit edilmiştir. Oositlerin çaplarındaki artış en fazla kasım ve aralık ayında (3591.3 ve 4982.2 µm) görülmüştür. Işık mikroskopu incelemelerinde; birinci büyüme evresi, kortikal alveolar evre, vitellojenez evresi, olgunlaşma ve ovulasyon evreleri ile ovulasyon sonrası foliküller izlenmiştir. Transmisyon elektron mikroskopu incelemelerinde primer büyüme ve vitellojenez evrelerindeki foliküllerin tüm kısımlarının ince yapıları gösterilmiştir. Taramalı elektron mikroskopunda ise vitellojenez evresindeki ovaryum dokusunun, yüzeysel incelemeleri gerçekleştirilmiştir. In this study, the annual changes in ovary of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss, Walb. 1792) were investigated with histological and histochemical methods. Total 103 inviduals of two years old female fishes, which had been studied between 2001-2002 years as monthly basis. They kept in concrete pool under average water temperature 16.5 - 17 °C at natural photoperiod conditions. The changes in ovarian histology were observed as macroscopic, light and electron microcopies techniques. The Gonadosomatik index was calculated to estimate the reproductive period of fishes. The changes in diameter of developing oocytes and annual cycle of ovary were determined. In macroscopic studies, the increase in ovary volume and the existence opac follicles were observed in September. In December, the fish bodies were full of transparent eggs. Ovulation was determined in the second part of December as a result of GSI value, which was the highest level (18.8 ± 1.2) in December, and rapidly decreased level (1.8 ± 0.15) in January. Increasing of the diameter of oocytes was highest in November and December (3591.3 and 4982.2 µm respectively). Oocyte development had been classified into primary growth, cortical alveolus stage, vitellogenesis, maturation, ovulation and postovulatory follicles were estimated in light microscopical studies. In Transmission electron microscopy studies, follicles were described in primary growth and vitellogenesis stages. Also in scanning electron microscopy studies, the ovarian tissue surface determination was performed which was in vitellogenesis stage.
Keywords: Biyoloji; Soğukkanlı omurgalılar; Zooloji (Hayvan bilim)