Türkiye’de proje finansmanı ve bir uygulama - Türkmen, Ertan (My University, 2016)
Proje finansmanı, Roma İmparatorluğu döneminde ticaretin finansmanı için ortaya çıkıp, günümüzde büyük montanlı projelerinin finansmanında kullanılan önemli bir finansman kaynağı haline gelmiştir. Proje finansmanının geleneksel finansman yöntemlerinden en önemli faklılığı, projenin yaratıcılarının veya sponsorlarının performansına, finansmanına veya ödeme gücü dışında ilgili projenin başarısına dolayısıyla yarattığı nakdin geri ödeyebilme gücüne ve katma değer oluşturmasına odaklanmasıdır. Bir proje gerçekleşmeden nasıl bir performans ve nakit getirisi olabileceği net olarak bilinememektedir. Dolayısıyla, borç verenler, projenin fizibilitesini detaylı olarak değişik uzmanlık alanlarına sahip paydaşlar tarafından incelettikten sonra, proje sponsorlarına kaynak sağlamaktadırlar. Borç verenler, ana risk yüklenici olarak, projenin her aşamasını ilgili uzman paydaşların da desteği ile takip etmektedir. Büyük montanlı projelerin finansmanı için kamu-özel sektör ortaklıkları, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülkelerde başlayan ve günümüzde tüm dünyada gelişim gösteren bir kavramdır. Aynı zamanda Dünya Bankası ve Avrupa Yatırım ve Kalkınma Bankası gibi uluslararası kuruluşlar da gelişmekte olan ülkelerdeki söz konusu kamu-özel sektör projelerinin finansmanıda kaynak sağlamalarıyla bu ülkelerdeki projeleri desteklenmektedir. Ekonomik serbestleşmeden sonra kamu kuruluşlarının özelleştirilmesi hız kazanmıştır. Bu dönemde Yap-İşlet-Devret ve benzer modeller ortaya çıkması ile Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde özel sektörün normal şartlarda getiri-yatırım oranı noktasında ilgilenmeyeceği büyük altyapı projeleri ve/ veya işleri üstlenebilmesi için önemli bir açılım olmuştur. Proje finansmanı, geleneksel bankacılık ve finansman yöntemlerini kullanmakta olan ülkeler ile birlikte İslam dünyası içinde önemli bir metod olarak kullanılmakta olup, önümüzdeki dönemde kullanımın artması beklenmektedir. 2023 Vizyonu ile beraber, birçok büyük altyapı projeleri gerçekleştirecek olan Türkiye Cumhuriyeti’nde proje finansmanı uygulamalarının artacağı öngörülmektedir. 2023 Vizyonu’nun da bir parçası olan, deniz turizminde katma değeri yüksek kruvaziyer sektörü liman yatırımları ekonomik gelişim açısından önem taşımaktadır. Çalışmada yapılan finansal fizibilite analizi neticesinde, kruvaziyer sektörü liman yatırımlarının finansmanında proje finansmanının kullanılması kruvaziyer sektörüne yapılacak olan yatırımların artmasına ve mevcut yatırımların daha rahat finansman kaynağı bulmasına yardımcı olacağı tespit edilmiştir. Bu sayede, özel sektörün getiri yatırım oranı olarak çekici bulmayacağı ve diğer tarafta kamu sektörünün de efektif ve verimli olarak işletemeyeceği bir projenin; proje finansmanı yöntemi ile kazan kazan formülünün çalışabileceği bir ortam oluşturulmuş olmaktadır. Bu çalışmada elde edilen bulgular neticesinde 2023 Vizyonu çerçevesinde, Kruvaziyer liman finansmanının proje finansmanıyla gerçekleştirilmesi sonucunda bu yatırımların ekonomik büyümeye katkısının olacağı irdelenmiştir. Proje Finansmanı; Kruvaziyer Sektörü; Finansman Tekniği

Project finance which emerged due to financing commercial transactions during Romen Empire era, became an important financing source for large sized projects nowadays. The main difference of project finance with traditional financing methods is that the focus is rather than on the performance, financing or payment capacity of the project owners or sponsors but only on the success; the cash generation and value added by the project. The performance and the cash generation of a project can not be predicted before completion. Accordingly lenders finance the project sponsors after the thorough feasibility studies of stakeholders having many different expertice. Lenders as the major risk taker monitors the project steps with the support of the related expert stakeholders. Nowadays, Public-Private-Partnership concept is developing and spreading all over the world after emerging in Great Britain and United States of America to finance the large sized projects. At the same time international institutions like World Bank and European Bank for Reconstruction and Development are supporting the Public Private projects in developing countries via providing financing source. After economic liberalization, privatization of public sector institutions had been accelerated. In this era, launching of Build-Operate-Transfer and similar models openned the way for the private sector in developping countries like Turkey to take over big infrastructure projects which would have be disregarded due to low return on investment ratios. Project finance of which usage will increase in the near future is also an important financing method in Islamic countries like all other countries familiar to the traditional banking and financing methods. The number of project finance applications is expected to increase in Turkey which will finalize many big infrastructure projects in line with the Vision 2023. Port investments of the high value added sea tourism Cruiseship Sector, also a part of the Vision 2023, is important in the economic development of the country. In accordance with the financial feasibility analysis in this study, with the help of project finance the number of such investments will increase and more available financing sources will be available for such investments. Project finance creates an win win situation environment where there is an increase in the interest of private sector to low return on investment projects and on the other hand low operational effectiveness and efficinecy of public sector is overcome. The outcome of this study shows that in line with the Vision 2023, financing of Cruise port via project finance method will have a positive impact on economic growth. Project Finance; Cruise Industry; Financing Technique
Keywords: Bankalar ve bankacılık; Türkiye