Elektronik ticaret/ iş modellerinin toplam kalite yönetimindeki yeri, önemi ve uygulamadan bir örnek - Uslu, Kurul Orkun (My University, 2001)
Amaç: Gerek dünyada, gerek ülkemizde her geçen gün ticari faaliyetlerin artıyor olması, mevcut yönetim anlayışlarının da teknolojik kaynakları organizasyon içerisine alarak yeniden düzenlenmesi gerekliliğini getirmektedir. Metin bu anlayış doğrultusunda, elektronik ticaret ve iş modellerinin toplam kalite yönetimi anlayışı çerçevesinde uygulanmalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Elektronik ortamda ticaret veya iş geliştirmeden önce bilgi kavramının önemi anlaşılmamışsa internet üzerinden herhangi bir işe kalkışmak çok da doğru olmayacaktır. İletişim ve kitle iletişimi, bilginin organizasyon içerisinde paylaşımını sağlayan temel araçlardır. Bunun sağlıklı bir biçimde sağlanabilmesi, içerisinde bulunduğumuz enformasyon çağında organizasyon yapısının nasıl olacağının belirlenmesi ile mümkündür. Bundan yüzyıl önce uygulanan organizasyon yapısı ve yönetim biçimi, zaman içerisinde gelişen teknoloji ve uygarlığa paralel olarak şekillenmiş, günümüz modern yönetim anlayışının temeli olan Toplam Kalite Yönetimine kadar gelmiştir. Toplam Kalite Yönetimi, kendi felsefesi içerisinde değişimi barındırır. Bu yaklaşım, enformasyon çağını yaşayan toplum için organizasyon yapısını yeniden gözden geçirmek ve yenilemeye olanak tanır. İşlerin gerçekleşmesinde temel kaynak olan insanların birbirleri ile iletişiminde bilgisayarlar devreye girmişlerdir ve organizasyon içerisinde yerlerinin tanımlanması gerekmektedir. Bu tanımın bir getirisi olarak yönetim ile ast personel arasına Uzman kadrosu dahil olmuş, klasik piramidal organizasyon yapısı ise oval yapılı organizasyona dönüşmektedir. Bir ortamda bir işin yapılabilmesi için, en önce yapılması gereken bu ortamı tanımaktır. Internet hakkında bilgi sahibi olmadan, konuya tümüyle hakim personel istihdamı sağlanmadan Elektronik ortamda iş görülebileceğini veya ticaret yapılabileceğini düşünmek romantik bir hayalden ileri gitmeyecektir. Bu bağlamda en önce bilinmesi gerekenler, World Wide Web, E-Mail, Listserv, IP, Domain, HTTP, HTML, CGI, USENET, Internet, Intranet, Extranet yapı ve standartlarıdır. Elektronik ticarette gerekli bilgi birikimi ve istihdam sağlandıktan sonra yapılacak ilk iş bir iş planı oluşturmak ve yapılacak ticaretin veya işin müşterisinin başka bir işletmemi, bir kurum veya kuruluş mu, yoksa tüketici mi olduğu belirlenmeli ve buna göre bir iş modeli seçilmelidir. E-Ticaret iş modelleri şu şekilde sıralanabilir: Bir Kamu Kuruluşundan Vatandaşa Bir İşletmeden Diğer İşletmeye Bir İşletmeden Çalışanına Bir İşletmeden Tüketiciye Oluşturulacak ticaret modeli üzerine karar verdikten sonra, bu işin nasıl yönetileceği belirlenmelidir. Yönetimi ele alacak kişinin vasıfları büyük önem arzetmektedir. Bunlar şu şekilde sıralanabilir; · Teknolojinin önemli avantajlarını değerlendirebilecek bilgi düzeyine sahip olmak · Gün geçtikçe eğitim düzeyi artan personel arasındaki değerleri sağlamak ve onları gerektiği gibi yönlendirebilmek · Gün geçtikçe artan rekabet ve tüketicilerden gelen baskı altında verilen kararlardaki tutarlılık Eğitilmiş personel TKY kavramı içerisinde en değerli kaynaklardandır. Bu, ticaret ve iş ister sanal olsun ister reel dünya üzerinde gerçekleşsin kaliteli bir süreç için kaçınılmazdır. Eğitim, uzman kadroların yetiştirilebilmesi ve görevlendirilebilmesi açısından oldukça büyük önem arzetmektedir. Elektronik ticaret veya elektronik iş süreçleri de birer süreçtir ve kendi içlerinde sürekli geliştirilebilme, yenilenebilme, karşılaştırılabilme özelliklerine sahiptir. Hızlı gelişen teknoloji, değişimi e-ticaretin ayrılmaz bir parçası haline getirmiştir. Internet üzerinde ki en basit site güncelleme de bir değişim ve gelişimdir, bir işi tümüyle gözden geçirmek de yine değişim ve gelişimdir. Değişim ve gelişme kalitenin özünde var olan bir olgudur. Hızlı değişen ve gelişen teknoloji kaliteden fedakarlık etmenin mazereti olamaz. Gerekli labaratuar ve test ortamlarının sağlanmasıyla web sitelerinin kalite kontrol testleri de hızlanır. Testler için geliştirici firma yeterli vakti ayıramıyorsa bu sefer testleri outsource ederek üçüncü parti bir firmaya yaptırabilir ki bu oldukça mantıklı bir çözüm olarak durmaktadır. Test süreci tamamıyla hedef izleyici kitlesi ve kullandıkları platform, işletim sistemi ve inceleyici belirlenerek ve izlenerek gerçekleşir. Internet üzerinde ister istemez uyulmak zorunda bulunulan haberleşme standartları kullanıcılar farketmeden iş görmektedirler. Buna rağmen, e-ticarete ve Web sitesine yönelik kalite belirleyici bir standart yoktur. Bu bağlamda, E-Ticaret ile iş yapmak isteyen bir organizasyon kendi standartlarını belirlemeli ve buna göre plan ve strateji oluşturmalıdır. Site tasarım dökümantasyonu da yeterince anlaşılır hazırlandığında kaliteye erişmek çok da zor olmayacaktır. Kalitenin sağlanması tamamıyla müşterinin istek ve beklentilerinin yeterince anlaşılması ve bunlara cevap verebilmek amacıyla sürecin tasarlanmasıya mümkün olacaktır. Test platformları genel anlamda şunları içermelidirler; · İzleyiciler tarafından en sık kullanılan inceleyiciler · Ziyaretçiler tarafından en fazla kullanılan platformlar · Farklı inceleyici ve platformların etkileşim yolları · Belli bir kullanıcı profilinin önemine bağlı testler · Testin gerçekleştirilmesi için bütçe Test sürecinde yapılan testler şu başlıklar altında toplanırlar: · Geçerlilik Testi · Uyum Testi · Kullanılabilirlik Testi · Erişilebilirlik Testi · Test Edilebilirlik Testi · Gerileme Testi · Performans Testi · Güvenlik Teftişi · Kullanıcı Kabul Testi Site testleri içerisinde bağlantı testleri önemli bir yer tutar. Bağlantı testlerinin gerçekleştirilmesi esnasında dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır; 1. Link çalışıyor olmalı 2. Link doğru sayfaya yönlenmeli 3. Link metni etkili olmalı ve hedef sayfayı tam olarak tarif etmeli 4. Sitenin genel stiline uygun olmalı 5. Aynı sayfaya yönlenen linklerin kodu aynı şekilde olmalı Sitede neyin test edileceğinin belirlenebilmesi için belirlenmesi gereken noktalar: · Sitenin yapılış ve varoluş amacı belirlenmelidir · Yapılan işin hedefleri ve sitenin bu işteki rolü ortaya konmalıdır · Sitenin etkili olabilmesi için yapılması gereken çalışmalar belirlenmelidir · Sitenin ziyaretçilerinin kimliği belirlenmeli ve bu siteyi kullanıp kullanamayacakları anlaşılmalıdır · Site tarafından geröeklenecek ana işlev belirlenmeli, her kullanıcının en azından bu işleve ulaşıp ulaşamadığı araştırılmalıdır Kalite taleplerin karşılanması olarak tanımlanıyorsa, o takdirde kalite için özelleşmiş belirleyiciler mevcuttur. Talepler test edilebilir ise, bunları karşılamadaki başarı ölçülebilir. Bunun sürekliliği sağlanarak kalitenin devamlılığı elde edilir. Ayrı ayrı kalite talepleri farklı biçimlede olur; · Vasıflar: Bir şeyin x,y,z gibi ölçüleri olmalıdır ve buna uymalıdır · Belirlenen ölçümlere uymalıdır · İşlevler yerine doğru getiriliyor olmalıdır Kalitede ideal olan 0 hatayı yakalamak olsada insan eliyle yapılan herşeyde olduğu gibi burada da sorunlar çıkacaktır. Bunların giderilmesi amacıyla sorunların doğru öncelik sırasında olması gerekmektedir. Bulunan sorunların önemine dair karar vermek, kalite güvence sürecinin asıl basamağıdır. Aynı şekilde kalite güvencesi rolü, kullanıcı ve geliştirme ekibi arasında yer almaktadır. Kalite güvence ekibinin genellikle sorunları gidermek gibi bir sorumluluğu yoktur fakat sorunların üzrinden gelmek için izlenecek çözüm yolları sağlamalıdır. Sonuç: Bilgiye erişimde çağımızın en önemli aracı olan internet ortamında yürütülen faaliyetlerin yönetiminin, bilgi ve insan kaynağının en önemli unsurlar olarak ele alındığı Toplam Kalite Yönetimi felsefesi ile henüz bütünleşmemiş olması bir eksiklik olarak ortaya çıkmaktadır. Bilişim sektöründe özellikle e-ticaret ve e-iş yönetiminde toplam kalite yönetiminin getirdiği sorumlulukların benimsenmesi, hızla gelişmekte olan ve insanlığın hizmetine sunulan teknolojinin sunduğu olanaklardan daha verimli faydalanılmasını sağlayacaktır.

The Place And Importance Of E-Commerce/ E-Business Business Models In Total Quality Management And TQM Application Of A Web Site Before developing business on the internet, one should understand what the concept knowledge means. Communication is the very basic way of sharing information in the organization. The good communication depends on the structure of the organization. In the 21st century the computers are used for the communication. It is necessary to learn more about the medium before developing business in it. It is just a daydreaming to think to develop a business through the internet before hiring the true people knowing enough about this electronic media. Above all World Wide Web, E-Mail, Listserv, IP, Domain, HTTP, HTML, CGI, USENET, Internet, Intranet and Extranet standarts and structures should be known. The second thing to do is preparing a business plan and determining the target customer (organization, company or consumer). Than a business model can be selected. The business models being applied on the internet are as follows; · Public organization to consumer · Business to business · Business to employee · Business to consumer
Keywords: Elektronik Ticaret; Ticaret; TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ