Finansal krizlerin nitel tercih modelleri ile incelenmesi : multinominal panel model uygulaması - Coşkun, Merve (My University, 2019)
Finansal krizler ülkelerin ekonomilerini ve dolaylı olarak yaşayan kitleleri etkilerler.Finansal krizlerin nedenlerini bilmek krizleri önlemek açısından önemlidir. Krizler bazıekonomik değişkenleri etkileyerek onlarda farklılaşma yaratabilirler. Bu farklılaşma krizyaşandığı sırada olabileceği gibi, krizden önce ve krizden sonra da olabilir. İktisat biliminin birdalı olan ekonometri, iktisadi olayları incelemek için farklı yöntemler geliştirmiştir. Logitmodeller, kriz öncesi dönemi, kriz dönemini ve kriz sonrası dönemi ele alabileceğimizekonometrik modellerdir. Panel veriler ile tahmin edilerek panel logit modeli olarakadlandırılan modellerle de krizleri incelemek mümkün olmaktadır. Tek bir ülke ve belirli birdönem için tahmin edilen modeller, o ülke için sonuçları verirken, panel veriler ile tahminedilen modeller incelenen ülke grubu için ortak değişkenlerin yer aldığı, hepsi için geçerlimodeller olur.Finansal krizler klasik veya multinomial panel logit modelleri ile incelenebilirlerse de,krizlerin ele alınışları açısından multinomial panel logit modelleri daha geniş bir yaklaşımsağlayabilirler. Bu modeller ile kriz öncesi, sonrası ve kriz dönemi birlikte ele alınarak heraşama ayrı ayrı değerlendirilebilmektedir. Bu nedenle, multinominal logit modelleri, krizlerinnedenlerinin belirlenmesi, yorumlanması ve önceden öngörülmesi açısından daha sağlıklısonuçlar vermektedir.Yukarıda bahsedilen hususlar çerçevesinde, OECD ülkeleri gelişmiş ve gelişmekteolan ülkeler olarak ikiye ayrılmış, karşılaştırmalı olarak incelenmiş, 2000-2016 yıllarıarasındaki yıllık verilerle, birçok iktisadi değişken ele alınmış olup, multinominal modeller ileiki ülke grubunun sonuçları karşılaştırılmış ve 2008 Küresel Krizi’nin etkileri analiz edilmiştir.

Financial crises affect countries' economies and indirectly living masses. Knowing thecauses of financial crises is important to prevent crises. Crises can make a difference byaffecting some economic variables. This differentiation may be in the course of the crisis, aswell as before and after the crisis. Econometrics, a branch of economics, has developed differentmethods to study economic events. Logit models are econometric models in which we can dealwith pre-crisis period, crisis period and post-crisis period. It is possible to examine crises bymodeling the panel logit model by estimating it with panel data. When models predicted for asingle country and for a particular period give the results for that country, the predicted modelswith panel data would be valid models for which the common variables for the examinedcountry group are included.Although financial crises can be examined with classical or multinomial panel logitmodels, multinomial panel logit models can provide a wider approach in terms of handlingcrises. With these models, pre-crisis, post-crisis and crisis periods can be evaluated togetherand each stage can be evaluated separately. For this reason, multinominal logit models givemore healthy results in terms of determining the causes, interpretation and prediction of crises.Within the framework of the above mentioned points, OECD countries have takenmany economic variables with annual data and from 2000 to 2016 and the results of developingand developed OECD members are compared and effects of 2008 Global Financial Crises isanalysed.
Keywords: Econometrics; Economic crisis; Ekonometri; Ekonomik kriz; Multinominal Modeller Multinominal Models