Türkiye'de beceri açığı bağlamında yükseköğretim sistemi ve işgücü piyasası ilişkisi - Dumanlı Güler, Yasemin (My University, 2025)
Bu çalışma yükseköğretim sistemi ve işgücü piyasası arasındaki ilişkiyi inceleyerek, Türkiye'de yükseköğretim sistemi ile işgücü piyasası arasındaki zayıf bağlantıya neden olan faktörleri ve sonuçlarını belirlemeyi hedeflemektedir. Ayrıca Türkiye'de yükseköğretim çıktılarının sektörlere fiili ve potansiyel etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye'de yükseköğretimde genişleme politikaları ile yükseköğretime erişimde önemli başarılar elde edilmiştir. Türkiye, AB ülkeleri içerisinde en çok yükseköğretim öğrenci ve mezun sayısına sahip ülke olmasına rağmen yükseköğretim mezunu istihdam oranı AB ve OECD ülkeleri ortalamasının altındadır. Türkiye'de yükseköğretim mezunlarının yaklaşık %40'ı eğitimleri sırasında edindikleri becerilerle uyuşmayan işlerde çalışmaktadır (TÜİK,2023). Bu sonuçlar Türkiye'de yükseköğretimin, işgücü piyasasında daha fazla avantaj sağlama katkısının gitgide düştüğünü ortaya koymaktadır. Türkiye'nin ekonomik büyüme ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmasında beceri açığı kritik bir engel teşkil etmektedir. Özellikle küresel rekabette öne çıkan sektörlerde nitelikli işgücü eksikliği, üretim kapasitesini ve inovasyonu sınırlandırmaktadır. Türkiye'de ekonomik yapının düşük becerili iş gücüne yönelik talebi artırdığı bu süreçte, yükseköğretim mezunlarının beceri seviyesinin yukarı çekilmesi için yüksek teknoloji odaklı politikalara ağırlık verilmesi ve eğitim sistemi, işgücü piyasası, teknoloji ve yenilik politikaları ile güçlü bir bağ oluşturulması gerekmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada Türkiye'de yüksek beceri oluşumuna yönelik politika önerilerinin ve uygulamaların özetlendiği Yüksek Beceri Dengesi Modeli ekonomik kalkınma ve sosyal refah açısından önerilmektedir.

This study aims to determine the factors and consequences of the weak link between the higher education system and the labor market in Türkiye by examining the relationship between the higher education system and the labor market. It also aims to examine the actual and potential effects of higher education outputs on sectors in Türkiye.
Expansion poli-cies in higher education in Türkiye have achieved significant success in accessing higher education. Although Turkey has the highest number of higher education students and gradua-tes among EU countries, the employment rate of higher education graduates is below the average of EU and OECD countries. Approximately 40% of university graduates in Türkiye work in jobs that do not match the skills they acquired during their education (TÜİK, 2023). These results reveal that the contribution of higher education in Türkiye to providing more advantage in the labor market is gradually decreasing. The skills gap is a critical obstacle to Türkiye's economic growth and sustainable development goals. The lack of qualified labor, especially in sectors that stand out in global competition, limits production capacity and innovation. In this process where the economic structure in Türkiye increases the demand for low-skilled labor, it is necessary to focus on high-tech policies and create a strong connection with the education system, labor market, technology and innovation policies in order to increase the skill level of higher education graduates. In this context, the High Skills Balance Model, which summarizes policy re-commendations and practices for high-skill formation in Türkiye, is suggested in terms of economic development and social welfare in this study.
Relationship between higher education system and labor market in the context of skills gap in Türkiye
Keywords: Beceri Açığı Higher Education System; Beceri Uyumsuzluğu; Education, Higher; Eğitim, Yüksek; İnsan gücü politikası; İşgücü arzı; İşgücü Piyasası; Labor Market; Labor supply; Manpower policy; Skill Gap; Skill Mismatch; Turkey; Türkiye; Yükseköğretim Sistemi