Adil dünya inancı, bireyin adalet algısı ve bireyci-toplulukçu kişilik eğiliminin ceza- ödül tutumları ve örgütsel adalet algısı ile ilişkisi - Yılmaz, Hatice Şule (My University, 2002)
Bu çalışmanın amacı, bireyin dünyanın genelde adil bir yer olduğuna olan inancı, kendisi ile ilgili olaylardaki gerçekleşen adalet algısı ve bireyci-toplulukçu kişilik yapılarının, iş yerindeki davranışları üzerinde etkili olan ceza ve ödül tutumları ve örgütsel adalet algısı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırmada ilk olarak, çalışanların sahip oldukları adil dünya inancı derecesinin, kendileri ile ilgili olaylarda gerçekleşen adalet algılarının ve bireyci toplulukçu kişilik eğilimlerinin, onların ceza ve ödül tutumları üzerinde etkili olduğu, ve bu tutumların çalışanların örgütsel adalet algıları üzerinde açıklayıcı etkisi bulunduğu varsayılmıştır. Başka bir deyişle, dünya ile ve kendisi ile ilgili olumlu bir adalet inancına sahip olan çalışanların, kişilik eğilimlerinin de etkisi ile olumlu ceza ve ödül tutumları geliştirdikleri, sonuçta iş yerindeki uygulamaları adil olarak algıladıkları öngörülmüştür. Araştırmada uygulanan analizler sonucunda bireyci ve toplulukçu kişilik yapılarının bir ara boyutu ortaya çıkmış ve bağımsız-toplulukçu kişilik yapısı olarak isimlendirilmiştir. İstanbul'da bir kamu kuruluşunda çalışan 110 kişiden toplanan veriler istatistiksel analizlere tabi tutulmuş; adil dünya inancının, toplulukçu kişilik yapısının, bağımsız-toplulukçu kişilik yapısının, ceza ve ödül tutumları ve örgütsel adalet algısı ve alt kavramlarını açıklamada etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bireyin kendisi ile ilgili adalet algısının ceza ve ödül tutumlarını anlamlı bir şekilde açıklamadığı ancak örgütsel adaletin dört alt kavramını açıklanmasına katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bağımsız değişkenlerden sadece bireyci kişilik yapısının ceza ve ödül tutumları üzerinde açıklayıcı güce sahip olduğu görülmüştür. Bu değişkenin hak adaleti algısı üzerindeki açıklayıcı gücü, ceza ve ödül tutumlarının bireyci kişilik yapısı ile hak adaleti algısı arasındaki etki üzerinde ara değişken olduğunu göstermiştir.

The purpose of this study is to search the effects of belief in a just world, the fairness perception in self-related events and individualist-collectivist aspect of the personality on punishment and reward attitudes and organizational justice. The first assumption of this study is that the more employees have the belief in a just world and the more they have the perception of being treated fairly by the others in life, their attitudes towards punishment and reward will be more positive and their organisational justice perceptions will be higher. In addition, the personality tendencies of emlpoyees whether individualist or collectivist will have an effect on this positive perception. In other words, employees who have a positive justice belief about the world and themselves develop positive punishment and reward attitudes via their individualist or collectivist personality; therefore, they perceive their workplace more just. During the statistical analyses, individualist-collectivist scale turned out to be three-dimensional. This third dimension which is between individualist and collectivist dimensions is called as independent-collectivist dimension The data were collected from 110 employees working in a a public institution in Istanbul. employees in the same institution. The results show that belief in a just world, collectivist aspect of the personality and independent-collectivist aspect of personality have no explanatory powers on punishment and reward attitudes and organizational justice. The fairness perception in self-related events is found to have explanatory power on all variables of organizational justice, however it is also found to have no explanatory power on punishment and reward attitudes. Finally, individualist aspect of personality is the only variable that has an explanatory power on punishment and reward attitudes and it also has an explanatory power on retributive justice.
Keywords: Davranış; Örgütsel Davranış