Hudut birliklerinde gıda tüketiminin hesaplanarak minimum maliyete ulaşılması ve gelecek politikaların belirlenmesi - Sakallı, Ümit Serkan (My University, 2001)
Buraya kadar yaptığımız işlemlerin tüm amacı hudut karakolunda görev yapan Türk silahlı kuvvetleri personelinin özellikle idareci konumundaki personelinin rutin faaliyetler üzerindeki aktivitelerini yok ederek günlük perfonmansların daha önemli ve de acil işlemlere yönetmelerini sağlamaktır. Personele rutin işlemler üzerinde faaliyet yürütmelerini kaldırarak onlara zaman sağlamak kanımca günümüzde amirlerin astlarına sağlayacağı en büyük kolaylık olarak görünmektedir. Huduttaki gıda tüketimi bir rutin faaliyettir. Personel gıda tüketimini ve ikmalini planlamaktan bazen diğer işlerine yetişememektedir. Bazen de genç personel işlemleri bilmediğinden sonuçlara ulaşmakta çok geç kalmakta ve işlemler üzerinde fazlaca zaman harcamaktadır. İşte bizim tüm amacımız bunu ortadan kaldırmaktır. Bunun için ilk bölümde uygulamalarımıza esas teşkil eden istatistik tekniklerini ortaya koyduk. İkinci bölüm uygulama bölümü idi ve ilk bölümdeki teknikleri kullanarak gıda madde-lerinin ortalama tüketim miktarlarını hesapladık. Birlik mevcudunu bağımsız değişken olarak kabul ettik ve bağımsız değişkenin yardımı ile gıda tüketim maddelerinin tüketim ilişkisini ortaya koyduk. Böylece ikinci bölüm sonunda elde edilen ortalama tüketim miktarı ve koveryans analizi ile elde edilen tüketim denklemleri şöyledir. GIDA TÜRÜORTALAMA TÜKETİM MİKTARI:TÜKETİM OLASILIĞI (Z):TÜKETİM DENKLEMİ: BEYAZ UN1064,76-118,16 1126,46 kg.1Y=163,94+12,34X MAYA26,66-24,64 23,66 kg.1Y=8,06+0,2X TAVUK ETİ128,642-143,951 136,296 kg.0,27Y=16,886+5,67XZ SIĞIR ETİ261,452-304,268 282,85 kg.0,96Y=-51,105+4,46XZ ZEYTİN YAĞI12,394-14,179 13,286 kg.0,35Y=-0,637+0,51XZ AYÇİÇEK YAĞI111,15-125,25 118,2 kg.1Y=8,22+1,41X PATATES135,329-146,369 140,849 kg.0,69Y=54,737+1,6XZ KURU SOĞAN65,634-67,534 66,584 kg.1Y=51,764+0,19X PİRİNÇ64,37-71,93 68,15 kg.0,56Y=9,18+1,35XZ BULGUR51,88-59,176 55,528 kg.0,57Y=-1,381+1,28XZ SALÇA14,493-18,793 16,543 kg.1Y=-16,897+0,43X TUZ51,991-55,791 53,891 kg.1Y=24,251+0,38X ÇAY1,35-1,54 1,445 kg.0,61Y=-0,03+0,031XZ ŞEKER174,47-266,834 220,652 kg.0,86Y=-499,787+10,74XZ KURU FASULYE35,699-40,31 38,005 kg.0,29Y=2,039+1,59XZ NOHUT32,41-36,13 34,27 kg.0,38Y=5,22+0,98XZ BEYAZ PEYNİR24,12-27,92 26,02 kg.0,29Y=-3,61+1,31XZ SİYAH ZEYTİN24,478-30,735 29,607 kg.0,37Y=12,002+0,61XZ POŞET KAHVALTILIK1011-1146 1078 adet0,35Y=26,76+38,54XZ SUCUK-SALAM12,864-14,724 13,794 kg.0,12Y=-0,714+1,55XZ HAZIR TATLI29,217-33,447 31,3320,3Y=-1,662+1,41XZ İRMİK16,02-18,18 17,1 kg.0,12Y=0,25+1,8XZ YUMURTA712-773 743 adet0,58Y=273,745+10,36XZ MAKARNA44,529-50,979 47,779 kg.0,4Y=-2,141+1,6XZ ŞEHRİYE13,199-14,424 13,811 kg.0,49Y=4,256+0,25XZ KIRMIZI MERCİMEK10,167-11,607 10,887 kg.0,15Y=-0,345+0,96XZ BAHARAT1,822-2,23 2,026 kg.0,61Y=-1,612+0,067XZ ÇEREZ35,16-39,64 37,4 kg.0,4Y=2,46+1,12XZ BARBUNYA10,45-11,94 11,2 kg.0,08Y=-0,41+1,86XZ KONSERVE74,88-84,247 79,564 kg.0,29Y=6,501+3,23XZ YEŞİL MERCİMEK26,456-30,574 28,515 kg.0,29Y=-3,605+1,42XZ YUFKA69,971-79,853 74,912 kg.0,27Y=-2,168+3,66XZ YOĞURT91,236-102,965 97,1 kg.0,37Y=5,614+3,17XZ ISPANAK49,828-56,724 53,276 kg.0,16Y=-0,513+4,31XZ LAHANA81,907-92,782 87,344 kg.0,25Y=2,519+4,35XZ PIRASA72,36-82,63 77,49 kg.0,24Y=-2,63+4,28XZ PATLICAN124,731-142,371 133,551 kg.0,42Y=-4,041+4,20XZ KABAK57,94-66,29 62,11 kg.0,28Y=-2,97+2,98XZ MEYVE302,407-352,567 327,487 kg.0,44Y=-63,761+11,4XZ KAVUN-KARPUZ570,307-648,858 609,583 kg.0,37Y=-3,115+21,23XZ TURP71,322-82,265 76,743 kg.0,31Y=-8,562+3,53XZ HAVUÇ138,07-158,32 148,19 kg.0,5Y=-9,76+4,05XZ DOMATES93,003-105,795 99,3990,52Y=-0,379+2,46XZ SALATALIK30,129-38,889 34,509 kg.0,24Y=-33,819+3,65XZ LİMON64,315-76,636 70,476 kg.0,37Y=-25,628+3,33XZ MAYDANOZ4,75-5,59 5,17 kg.0,14Y=-1,38+0,6XZ TAHİN HELVA28,442-32,006 30,2240,12Y=2,425+2,97XZ YEŞİL BİBER66,306-72,666 69,5830,4Y=19,878+1,59XZ Yukarıdaki tabloda (Z) yıl içinde aylık ortalama tüketim olasılığıdır. Z değişkenindeki kullanma maksadımız. Bazı bağımlı değişkenlerin ,tek başına bağımsız değişken olan birlik mevcudu ile yeterince açıklanamamasıdır. Z aylık ortalama tüketim olasılığı olarak tüketimi yapılan gıda maddesinin ay içinde tüketilen gün sayısını tahmini olarak belirtmektedir. Örneğin beyaz un için ortalama tüketim olasılığı 1 iken; tavuk eti tüketiminin ortalama tüketim olasılı-ğı 0,27dir. Z nin değeri bire yaklaştığı sürece tüketim miktarı ve tüketilen ortalama gün sayısı artmaktadır. Sonuç olarak ikinci bölümün sonunda birlik mevcudu bağımsız değişken olarak kullanılarak gıda tüketim maddelerinin doğrusal denklemleri oluşturul-muştur. Gelecek dönemler için birlik mevcudu baz alınarak birliğin ne kadar hangi tüketim maddesinden sarf edeceği bu denklemler yardımı ile bulunur. Birlik mevcudundaki değişmeler hesaplamalarımız üzerinde büyük ektiler yapmaz. Çünkü bağımsız değişken olarak kabul ettiğimizden sadece denklem içindeki değeri değişecektir. Ancak tüketim alışkanlıklarının değişmesi yada daha başka gıda maddelerinin cetvele eklenmesi yeni hesaplamaları gerektir-mektedir. Üçüncü bölümde tezin esasını teşkil eden dinamik programlamanın teorisi ortaya konmuş ve örnek çözümler ile algoritması açıklanmıştır. Dinamik programlamanın temel özelliği belirgin işlem yapma tekniklerinin olmamasıdır. Bu uygulayıcıya hem avantaj, hem de dezavantaj sağlamaktadır. Dördüncü bölümümüz dinamik programlamanın bizim problemimize uygulamasıdır. Dördüncü bölümde, ikinci bölüm sonunda elde edilen değerlerin kullanılarak depolama ve taşıma probleminin çözümüdür. Problemimiz ilk olarak depolama yani; 1) Elde ne kadar bulunacak ? 2) Ne kadar süre ile bulunacak ? sorularına cevap aranmış ve bulunmuştur. İkinci olarak ise: 1) Hangi araç ile taşınmalı? 2) Ne kadar taşınmalı? 3) Hangi aralıklar ile taşınmalı? Sorularına cevap verilmiştir. Böylece dördüncü bölümün sonunda 12 AYLIK tablolar ile taşıma ve depolama sorunları halledilmiş olunur. Taşıma planı içinde hangi araç taşımalı sorununa aşağıdaki tabloyu hesaplamalarımız sonucu elde etmiş idik: Taşınan yük miktarı:T-jeep land kamyonetMersedes 1300LUnımog 200 kg.782500 tl.1170000 tl.1359000 tl. 400 kg.1182500 tl.1670000 tl.1825000 tl. 600 kg.1582500 tl.2170000 tl.2291000 tl. 800 kg.1982500 tl.2670000 tl.2757000 tl. 1000 kg.2382500 tl.3170000 tl.3223000 tl. 1200 kg.

3670000 tl.3689000 tl. 1400 kg. 4170000 tl.4155000 tl. 1600 kg. Yukarıdaki tabloda araçların bir sefer de getirdikleri yük miktarı sonucu meydana getirdikleri maliyet hesaplanmıştır. Maliyetlere sadece yakıt tüketimi değil aynı zamanda amortisman bedelleri de eklenerek tablo oluşturulmuştur. Böylece yönetici durumunda olan personelin gıda tüketimi esnasında karşılaşabileceği tüm sorulara cevap verilmiş olmaktadır. Bundan sonraki tüm sorun yemeklerin nasıl daha iyi yapılacağı ve nasıl sunulacağı yönündedir. Bu iki soru insanı ilgilendirdiğinden ve de eldeki olanaklar ile ilgilidir. Şunu son olarak söylemekte yarar vardır. Yaptığımız hesaplamalar sonucu elde edilen değerler sadece birer tahmindir. Tahminlerin ve matematiğin ötesinde değildir. Değişmez doğa yasası da değildir. Bu yüzden hesaplamalar sonucu elde edilen değerler hem bir tahmin hatası taşır iken; hem de şu anda geçerliliği varsayılana durumu yansıtırlar.
Keywords: EKONOMETRİ; Hudutlar; Yöneylem Araştırması