Sınırları genişletilmiş beden kapsamında sanatsal protez uygulamaları - Çekderi, Arif (My University, 2020)
İnsan zekâsı ile doğayı çözümler ve elde ettiği bilgiyi eklentilere dönüştürerek bedenine dâhil eder. Protez olarak adlandırılabilecek bu eklentiler ile birlikte, insan bedensel eksikliklerini tamamlarken sahip olmadığı yeni yetenekler kazanır. Bununla birlikte günümüzün egemen kültürel yapısı ile eksiklik kavramı da yeni boyutlar kazanmıştır. Bu gelişmeler sonucunda protez olarak tanımlanabilecek şeyler de oldukça çeşitlenmiştir. Bu ilerlemeler sanat tarihinde de karşılığını bulmuştur. Postmodern anlayışların tükenmeye başladığı noktada sanat ve protezler yan yana gelmiş, birçok sanatçı protezleri çalışmalarına dâhil etmiştir. Bu sanatçıların çalışmaları ile birlikte kimlik politikalarına yeni tartışma alanları açılırken, insan olmanın tanımı bile sorgulanmıştır. Bütün bu örneklerin ortak noktası insanın sürekli oluşum halinde olmasından kaynaklanan eksik bir varlık olması ve protezler ile tamamlanma ihtiyacı hissetmesidir. Bu eser metninin ikinci bölümünde protez kavramı ve eksiklik ilişkisi tartışılırken üçüncü bölümde protezi çalışmalarına konu alan sanatçılara değinilmiştir. Günümüzde Kapitalizm’in üretim ilişkileri tüketim kültürünü oluşturmuş ve bu kültür eksiklik ve tamamlanma kavramlarını dönüştürmüştür. Sanat ve sanatçı da bu dönüşümlerden muaf olamamıştır. Bu süreçte ifade biçimleri önem kazanırken kendisini ön plana çıkartarak var olabilen sanatçı için yeni yetenekler kazanma ihtiyacı doğmuştur. İfade biçimleri ile ilişkili olarak etkili beden dili kullanımı da güncel bir ihtiyaç olarak tanımlanabilir. Eser metninin beşinci bölümü ile birlikte bu konuya değinilmiş ve bu ihtiyacı görselleştiren çalışmalara yer verilmiştir.İÇİNDEKİLERSayfa No.ÖZET……………………………………………………………………….... ISUMMARY……………………..…………......……………….…………..... IIÖNSÖZ……………………………………………………………………...... IIIRESİM LİSTESİ……………………………………………………………. VI 1.GİRİŞ……………………………………………………………………….. 1 2.PROTEZ KAVRAMINA GENEL BAKIŞ 2.1. Bedenin Tanımı…………………..……..…..……………………..... 5 2.2. Protezin Tanımı ve Tarihi .................................................................. 7 2.3. Protez ile İlişkili Diğer Tanımlar ve Kullanım Alanları….……..... 12 2.4. Eksiklik Kavramı Üzerinden Protez İlişkisi………….………...….. 14 2.5. Beden ve Protez Algısı (Bedenin Değişebilirliği ve Sınırlarının Genişlemesi)....................................................................................... 16 2.6. Protez Kavramının Kültürel ve Toplumsal Olarak Tanımlanmaları.................................................................................. 20 2.7. Protez Kavramının Temel Unsurları................................................. 23 2.8. Protezin Arketipleri............................................................................ 273.SANAT TARİHİNDE PROTEZ KULLANIMI ÖRNEKLERİ 3.1. Performans ve Beden Sanatının Sınırları….………...................... 32 3.2. Beden Sanatı İçerisinde Sınırları Genişletilmiş Beden Üzerine Örnekler......................................................................................... 34 3.2.1. İkaros Fenomenine Yeniden Bakış..................................... 34 3.2.2. Kısıtlanmışlığı Protez ile Aşmak ….....….....…….............. 40 3.2.3. İnsan Algısına Şekil Vermek ve Siborg Sanatı..................... 45 3.2.4. Makine Olarak Beden........................................................... 48 3.2.5. Telematik Sanatlar, Sanal Dünya ve Değişen Beden Algısı.. 52 3.2.6. Toplumsal Teknoloji ve Bedensel Modifikasyon Örnekleri 56 4. SANATSAL PROTEZLER İLE BEDEN DİLİ İLİŞKİSİ 4.1. Beden Dilinin Kökeni……………………………………….......... 63 4.2. Tüketim Kültürü İçerisinde Beden Dili Kullanımına Eleştirel Bir Yaklaşım ve Beden Dilinin Eksiklik Kavramı ile İlişkisi............. 67 4.3. Beden Dilinin Sanatçı İçin Değer Kazanma Süreci………………... 71 5. ESERLER 5.1. Eser Metni Çalışmalarıyla İlişkili Diğer Çalışmalar......................... 75 5.2. Eserler: Güven Verici ve Duruş Düzeltici Ortez/ Protezler………... 79 5.2.1. Baş Eğdirmeyici……………………………………….... 82 5.2.2. Açık Eller (Dürüstlük Pekiştirici) ……...………………..... 85 5.2.3. Dik Duruş (Postür Hizalayıcı)…………….…………......... 88 5.2.4. Gülümsetici (Pan Am Gülümseticisi)……………….............. 92 5.2.5. Gözleri Kaçırmamak ( Odaklatıcı )……………………....... 97 6. SONUÇ.......................................................................................................... 103 KAYNAKÇA..................................................................................................... 106

Humans analyze the nature with their intelligence and transform the knowledge into add-ons for their body. While completing their physical deficiencies with these add-ons, i.e. prosthesis, humans acquire new abilities. However, today's dominant cultural structure caused the concept of deficiency to gain new dimensions. As a result of such developments, what can be described as prosthesis is quite varied. In the history of art, where postmodern understanding began to fail, art and prosthesis merged together while many artists included prosthesis in their works. Works of these artists even caused the definition of being human to be questioned as new areas of debate have open for identity politics. The common point of these examples is that the human being is a deficient entity due to continuous evolution and feels the need to complete via prosthesis. Second chapter discusses the relationship between the concept of prosthesis and deficiency while the third chapter focuses on the artists who use prosthesis in their art. Today’s culture of consumption has transformed the concepts of incompleteness and completion. Art and artist could not be exempt from these transformations. While forms of expression gained importance, there has been a need to acquire new talents for the artist who could exist by putting himself forth. The use of effective body language in relation to the forms of expression may also be defined as a current need. Fifth chapter deals with this issue and presents works that visualize this need of expression.TABLE OF CONTENTS Page Number 1ABSTRACT……………………………………………………………………….... ISUMMARY……………………..…………......……………….…………............... IIFOREWORD……………………………………………………………………...... IIIPICTURES LIST……………………………………………………………. …… VI 1.INTRODUCTION……………………………………………………………… 1 2.GENERAL LOOK AT THE CONCEPT OF PROSTHESIS 2.1. Description of Body…………………..……..…..……………………..... 5 2.2. Description of Prosthesis and its History ................................................. 7 2.3. Other Descriptions of Prosthesis and Where it is Used….……............. 12 2.4. Prosthesis via the Idea of Incompleteness………….………...………… 14 2.5. Perception of Body and Prosthesis (The Changeability of the Body and the Expansion of its Territories......................................................................................... 16 2.6. Cultural and Social Descriptions of the Concept of Prosthesis 20 2.7. Basic Factors of Prosthesis...................................................................... 23 2.8. Prosthesis Archetypes............................................................................... 27 3.USAGE EXAMPLES OF PROSTHESIS IN THE HISTORY OF ART 3.1. Territories of Performance and Body Art….………...................... …... 32 3.2. Examples on Expanded Body within the Body Art................................ 34 3.2.1. A New Look at the Phenomenon of Ikaros.................................. 34 3.2.2. Going Beyond Restrictions via Prosthesis ….....….....……........ 40 3.2.3. Reshaping Perception of Human and Cyborg Art..................... 45 3.2.4. Body as Machine........................................................... ………. 48 3.2.5. Telematic Arts, Virtual World and changing Perception of Body 52 3.2.6. Examples of Social Technology and Body Modifications ……… 56 4. THE RELATION BETWEEN ARTISTIC PROSTHESES AND BODY LANGUAGE 4.1. Origins of Body Language……………………………………….......... 63 4.2. A Critical Approach to the Use of Body Language in Consumption culture and Body Language’s Relation with the Concept of Incompleteness........... 67 4.3. A Historical Look at How the Body Language Gained Importance for the Artist ……………………………………………………………………….. 71 5. WORKS 5.1. Other Studies Related to the Works of Art Presented............................ 75 5.2. Works: Reassuring and Posture Corrective Orthoses/ Prostheses……. 79 5.2.1. Head Un-bender……………………………………….... …. 82 5.2.2. Open Palms (Honesty Reassurer) ……...………………..... …. 85 5.2.3. Upright Position (Posture Aligner) …………….…………....... 88 5.2.4. Smile Enforcer (Pan Am Smile Enforcer) ………………........... 92 5.2.5. Not Turning The Eyes Away (Focuser )…………………….... 97 6. RESULT.......................................................................................................... 103 BIBLIOGRAPHY................................................................................................ 106
Keywords: Artistic Prosthesis; Bedensel Eklentiler; Body Attachments; Contemporary Art; Çağdaş Sanat Prosthesis; Fine arts education; Güzel sanatlar eğitimi; Heykeltraşlık; Protez; Sanatsal Protez; Sculpture