Îliyyâ Ebû Mâzî’nin edebî yaratıcılığında manzum hikâyeler - Mammadov, Ruslan (My University, 2025)
Bu tez Mehcer edebiyatının önde gelen isimlerinden Îliyyâ Ebû Mâzî’nin manzum hikâyelerinin edebî açıdan incelenip tenkit edilmesini konu edinmektedir. Araştırmamızda öncelikle şairin lirik şiirleri konularına göre kategorize edilerek değerlendirilmiştir. Sonrasında ise manzum hikâyelerin edebî türü ve edebî yöntemi tespit edilmiş, ardından manzum hikâyeler tür ve yöntemlerine göre gruplandırılmıştır. Manzum hikâyeler için seçilen konuyu ve hikâyelerde öne çıkan ana fikri analiz edilmiş, alt metin (subtext) anlamları çözülmüş, aruz ve kafiye kurallarına ne kadar uyduğu incelenmiştir. Ayrıca çalışmamızda Ebû Mâzî’nin manzum hikâyeleri Arap dilinin kurallarına ve belagatına uygunluğu açısından incelenerek değerlendirmesi yapılmıştır. Tezimizde Îliyyâ Ebû Mâzî’nin biyografisinin tanıtılması, düşünce ve fikir dünyasının analiz edilmesi ve edebi yaratıcılığıyla ilgili okuyucuya bilgi verilmesi amaçlanmıştır.

This thesis examines and critiques the verse stories of Îliyyâ Ebû Mâzî, a leading figure in Mahjar literature, from a literary perspective. In our research, firstly the lyric poems of the poets were categorized and evaluated according to their subjects. Then, the literary genre and literary method of the verse stories were determined, and then the verse stories were grouped according to genre and method. The selected themes and main ideas of the verse stories are analyzed, the subtextual flow is analyzed, and the extent to which they adhere to the rules of aruz and rhyme are examined. In addition, in our study, Ebû Mâzî’s verse stories were examined and evaluated from the perspective of the rules and rhetoric of the Arabic language. Our thesis introduces Îliyyâ Ebû Mâzî’s biography, analyzes his world of thought and ideas, and provides readers with information on his literary creativity in the future.
Verse stories in the literary creativity of İliyyâ Ebû Mâzî
Keywords: Arabic language; Arap dili; Aruz ilmi; Aruz science; Îliyyâ Ebû Mâzî; Kafiye ilmi; Lirik şiirler; Lyrical poems; Mahjar literature; Manzum hikâyeler; Mehcer edebiyatı; Retorik (Belagat); Rhetoric; Rhyme science; Verse stories