Kitle İletişim araçlarında yer alan sosyal hareket görünümleri - Aydın, Perihan (My University, 1999)
ÖZET - İkinci Dünya Savaşı sonrası dünyanın ekonomik dengeleri Amerika Birleşik Devletleri'nden yana değişiklik göstermeye başlamıştı. Sanayileşmiş ülkelerde geçici refah on yıllarını yaşayan toplumu Amerikan new life tarzıyla etkilemek hiç de zor değildi. Bu yüzden de ekonominin ve aydınlanma döneminden beri Batı'nın teknolojik ve bilimsel alanlarda kaydettiği ilerlemeler kolaylıkla insanların gündelik hayatlarında vazgeçilmez unsurlar olmuştu. Günümüzde insanların yalnızlaşmaya başlayan dünyasında medyanın konumu artmaya ve belirleyici olmaya başlamıştır. Evden başka hareket alanı kısıtlı modern insan kitle iletişim araçlarının ilettiği mesajlara daha açık tepki vermeye başlamıştır. Tüketim kültürünün yayılması ile kitle iletişim aracının hızlı etkisi insanın gündelik yaşayışında bu anlamda etkin unsurdur. Tez günümüz insanını, 1950'lerden başlayarak gündelik yaşantının ayrıntıları ve tüketim olgusu ile açıklamaya çalışmakta ve sosyal hareketlerin ortaya çıkış nedenlerini bu olguya bağlı olarak ele almaktadır. Tüketime endekslenmiş bir yaşamda farklı olma iddiasıyla yola çıkmış bir sosyal hareket dalgası da bu etkileşimden etkilenerek meta haline gelmektedir. Meta, sosyal hareket söz konusu olduğunda 'nostalji' ile ifade edilmektedir. Nostaljiye giren her şey değerlidir ve aslı çoktan yok olduğu için yeni, yeni dünyanın habercisi ve pekiştiricisi ve modern insanın denetleyicisidir. Otuz yıl önce yaşanan bir sosyal hareket dalgası, 1950'lerin altın yıllarından günümüze iletişim alanlarının genişlemesine paralel olara metalaşarak, metalaştıkça ekonomik bir değer haline geldi ve popülerleşmiş görünümlerle kitlesellik kazandı. Örneğin, Che ya da bir şarkı sözü, o yılları anlatan bir haber, bu anlamda bir metadır. An' yaşamak arzusunu ifade eden sosyal hareketin özgün yapısı ve kitle iletişim araçlarının etkinliğinin arttığı bir dünyada 'meta', 'realite', 'iktidar' ve 'kitle iletişimi' bağlamlarında önem taşımaktadır. Duverger sosyal bilimlerdeki sosyal olgunun özelliklerini anlatırken 'ebedi olmayan ve her şey olan nedir?' ve 'Bir daha hiçbir zaman bu geceyi yaşamayacağız' ifadelerini kullanmıştı, ona göre sosyal olgunun genel karakter ve görecelik niteliğini anlatan bu iki ifade aynı zamanda sosyal bilimlerdeki gerilimi, yani genel olanın bilimi ve zamansal ve mekansal tarihin belli bir anına ait olan beşeri bir olgu olma özelliğini anlatmaktadır. Tez de otuz yıl öncenin sosyal hareket dalgasını Duverger'in bu iki ifade ediş biçimiyle şekillenen bir yaklaşımla kitle iletişimi açısından ele alınmaktadır.
Keywords: İletişim; Kitle Iletişim Araçları; Toplum bilimleri; Toplumsal etkileşim