Muhammed bin Mustafa Tarafından İstinsah Edilen Tabirname (130a-175b): İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım - Şanlı, Şule (My University, 2024)
İnsanoğlu için büyük bir öneme sahip olan rüyaların, uzman kişiler tarafından yorumlanmasına rüya tabiri denilmiştir. İnsanlar tarafından bu kadar önemsenmesi, onun Türk edebiyatının da bir parçası olmasını sağlamıştır. Bu konuda çokça eser yazılmış, yazılan bu eserlere de tabirname adı verilmiştir. Bu tez çalışmasında, Muhammed bin Mustafa’nın bu alanda yazmış olduğu, kısmı hariç 219 varaklık eserin 130a-175b varaklarının incelemesi yapılmıştır. Eser, Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi'nde Reisül-Küttab Efendi Bölümü 450 numarada kayıtlıdır. Bu tabirname, 17. yüzyılda yazılmasına rağmen Eski Anadolu Türkçesi özellikleri göstermesinden dolayı tez kapsamında Eski Anadolu Türkçesi bağlamında ele alınmıştır. Tez; giriş ve dört ana bölüm olacak şekilde hazırlanmıştır: Giriş, inceleme, metin, dizin, tıpkıbasım. Giriş bölümünde rüyalar ve tabirname türü hakkında bilgi verilip çalışılan eserin genel özelliklerine değinilmiştir. İnceleme bölümünde eserin yazım ve dil özelliklerinden bahsedilmiştir. Metin bölümünde eserin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Dizin bölümünde eserdeki tüm kelimeler alfabetik olarak verilip metindeki anlamları bağlamında anlamlandırılmıştır. Aynı zamanda kelimelerin hangi dile ait oldukları da belirtilmiştir. Bu dizin çalışması için Türksözdiz kullanılmıştır. Son olarak tıpkıbasım bölümünde eserin ilgili bölümünün tıpkıbasımı verilmiştir.

The interpretation of dreams, which are of great importance to people, by competent people is called dream interpretation. The fact that it is considered so important by people has made it a part of Turkish Literature. Many works have been written on this subject, and the works written on this subject are called tabirname. In this thesis, the 130a-175b of the 219-variety work written by Muhammad bin Mustafa in this field, excluding the content, has been analyzed. The work is registered in Süleymaniye Manuscript Library, Reisül-Küttab Efendi Department, number 450. Although this tabirname was written in the 17th century, it was analyzed in the context of Old Anatolian Turkish because it shows Old Anatolian Turkish features. The thesis consists of an introduction and four main chapters: Introduction, analysis, text, index, facsimile. In the introduction, information about dreams and the genre of tabirname is given and the general characteristics of the work are mentioned. In the review section, the spelling and language features of the work are mentioned. In the text section, the transcribed text of the work is given. In the index section, all the words in the work are given alphabetically and interpreted in the context of their meanings in the text. At the same time, the language to which the words belong is also indicated. Türksözdiz program was used for this index study. Finally, in the facsimile section, the facsimile of the relevant part of the work is given.
Keywords: Dream interpretation; Eski Anadolu Türkçesi; Muhammed bin Mustafa; Muhammed bin Mustafa Dream Interpretation; Old Anatolian Turkish; Rüya Tabiri; Rüya yorumu; Tabirname; Turkish language; Türk dili