Paris anlaşması ile enerji şartı antlaşması ikileminde Türkiye - Eren, Saadet Ezgi (My University, 2025)
Enerji Şartı Antlaşması (‘EŞA’), her türlü uluslararası enerji yatırımlarının teşviki ile bu yatırımların öncesi ve sonrası hukuki durumların standartlarının belirlenmesini hedefleyen çok taraflı bir antlaşmadır. Paris Anlaşması veya Paris İklim Anlaşması ise akit taraflara küresel iklim krizi ile baş edebilmek için öncelikli hedefin karbon salımının azaltılması, bu doğrultuda fosil yakıt tüketiminin önüne geçilmesi yönünde yükümlülükler yükleyen bir anlaşmadır. Avrupa Birliği nezdinde karbon salımının azaltılması ve sürdürülebilir enerjiye geçiş yönünde kayda değer adımlar atılmakla birlikte, fosil yakıt üretimi ve tüketimi gerçekleştiren yabancı yatırımcılara karşı EŞA nezdinde yüklendiği sorumluluklar her bir ülke için ortak hukuki ve finansal uyuşmazlık haline gelmiştir. Nitekim, her iki anlaşmaya da taraf olan ülkemiz için de aynı husus geçerli olmaktadır. Ülkemizde de gerçekleştirilen karbon salımın azaltılması yönündeki düzenlemeler halihazırda yatırımlarını gerçekleştirmiş yabancı yatırımcı için iktisadi tehdit arz etmektedir. Bu noktada iki farklı uluslararası anlaşmadan kaynaklı farklı yükümlülükleri bulunan ülkelerin yabancı yatırımcıya ilişkin atacağı adımlar her bir ülke ekonomisi ve güven kredibilitesi için hayati önem taşıyacaktır. Türkiye’nin temiz enerjiye geçişte yabancı yatırımlar ile arasında doğabilecek hukuki uyuşmazlıkları Avrupa Birliği düzenlemeleriyle uyumlu bir şekilde çözüme kavuşturması, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne aday üyeliğini de olumlu etkileyeceği düşünüldüğünde, anılan husus yalnızca finansal olarak değil Türkiye adına aynı zamanda diplomatik bir kilit niteliğinde yer almaktadır. Kaldı ki; ortaya konulacak başarılı adımlar, gelecekte de Türkiye’yi sahip olduğu jeopolitik konumu sayesinde yabancı yatırımcıların yeni destinasyonu haline getirilebilecektir. Bu çalışma kapsamında; Paris Anlaşması ve EŞA başta olmak üzere uluslararası enerji faaliyetlerine etkisi olan regülasyonlar izah edilecek, ardından Paris Anlaşması ve globalleşen yenilenebilir enerji kaynaklarına dönüşümün EŞA’nın modernizasyonunda nasıl bir role sahip olduğu tartışılacak, akabinde tahkim yargılamalarındaki emsal davalar incelenerek bu akım doğrultusunda uluslararası yatırım hukuku ile modernizasyonda gelinen son durum betimlenecek ve bu noktada Türkiye’nin EŞA ile olan bağlantısı her iki yönüyle analiz edilerek uluslararası enerji yatırımları uyuşmazlıklarının çözümü hususunda Türkiye’nin atması gereken adımlar ortaya konulacaktır.

The Energy Charter Treaty (‘ECT’) is a multilateral treaty that aims to promote all kinds of international energy investments and to set standards for the legal situations before and after such investments. The Paris Agreement or the Paris Climate Agreement is an agreement that imposes obligations on the contracting states to reduce carbon emissions as the primary objective to cope with the global climate crisis and to prevent the consumption of fossil fuels in this direction. Although significant steps have been taken in the European Union towards reducing carbon emissions and transition to sustainable energy, the responsibilities imposed under the ECT against foreign investors engaged in fossil fuel production and/ or consumption have become a common legal and financial dispute for each country. As a matter of fact, the same situation applies to Türkiye, which is a party to both agreements. Regulations to reduce carbon emissions in our country pose an economic threat to foreign investors who have already made their investments. At this point, the steps to be taken by countries with different obligations arising from two different international agreements regarding foreign investors will be vital for the economy and credibility of each country. Considering that Türkiye’s ability to resolve legal disputes that may arise between Türkiye and foreign investments in the transition to clean energy in line with the European Union regulations will positively affect Türkiye’s candidate membership to the European Union, this issue is not only a financial but also a diplomatic key for Türkiye. Moreover, successful steps will make Türkiye a new destination for foreign investors in the future thanks to its geopolitical position. Within the scope of this study; first of all the Paris Agreement, the ECT and also the regulations that have an impact on international energy activities will be explained, then the role of the Paris Agreement and the transformation to globalized renewable energy sources in the modernization of the ECT will be discussed, then the precedent cases in arbitration proceedings will be examined and the latest situation in international investment law and modernization of ECT will be described in line with this trend, and at this point, Türkiye’s connection with the ECT will be analyzed from both aspects and finally the steps that Türkiye should take in the resolution of international energy investment disputes will be revealed.
Türkiye in the dilemma of the Paris agreement and the energy charter treaty
Keywords: Climatic changes; Energy Charter Treaty; Energy industries; Enerji endüstrisi; Enerji Şartı Antlaşması; Güç kaynakları; İklim değişiklikleri; Law and legislation; Modernizasyon; Modernization; Paris Agreement; Paris Anlaşması; Power resources; Sustainable Energy; Sürdürülebilir Enerji; Türkiye’nin Enerji Stratejisi; Türkiye’nin Enerji Yatırımı Uyuşmazlıkları; Türkiye’s Energy Investment Disputes; Türkiye’s Energy Strategy; Yasa ve yasama