Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde orta seviye (B1- B2 düzeyi) hedef sözcük belirleme çalışması - Bozkurt, Bayram (My University, 2015)
TÜRKÇENİN YABANCI DİL OLARAK ÖĞRETİMİNDE ORTA SEVİYE (B1- B2 DÜZEYİ) HEDEF SÖZCÜK BELİRLEME ÇALIŞMASI Yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi hem yurt dışında hem de yurt içinde önemini artırmaktadır. Türkçeyi yabancı dil olarak öğretmek için kitaplar, materyaller çıkarılmakta, akademik çalışmalar yapılmaktadır. Dil öğretiminin temel taşı olan kelime öğretimi ise bu çalışmalarda biraz göz ardı edilmektedir. Kelime öğretimi için bilimsel bir çalışma sonucu belirlenmiş bir sistem veya kelime listeleri bulunmamaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe’ nin öğrenilmesine yönelik yazılacak ders kitaplarında, çalışma kitaplarında, sınıf ortamında, kelimeleri öncelik sırasına göre vermek dil öğrenen kişinin başarısını etkileyecektir. Türkçe öğrenen öğrencilerin dilin dört temel becerisi olan dinleme, okuma, konuşma ve yazma becerilerini geliştirmeleri beklenir. Bu dört temel becerinin temel taşlarından biri şüphesiz kelime bilgisidir. Kelime bilgisi yeterli seviyeye ulaşamayan öğrencilerin sağlıklı bir iletişim kurması beklenemez. Dinleme ve okuma becerilerinde başarılı olmaları için öğrencilerin okudukları ve duydukları kelimelerin anlamlarını tam olarak bilmeleri gerekmektedir. Yazma ve konuşma becerilerinde ise öğrencilerin etkin olarak kelime kullanmaları gerekmektedir. Yabancı dil öğretiminde, dilin en önemli unsurlarından biri olan kelimelerin belirli bir sistemle öğretilmesi, öğrenicinin zorlanmadan dili kullanmasını sağlar. Dil öğretiminde en önemli konulardan olan kelime öğretimi tam, tutarlı ve anlaşılır hale getirilmelidir. Her kelimenin öğretilmesi değil, dil kullanıcısının seviyesine göre kelime öğretilmesi ve öğretilen kelimelerin pekiştirilmesi gerekmektedir. Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen bireye ana dili kullanıcısı gibi sunulan kelime öğretiminden kaçınılmalıdır. Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde, Türkçe öğrenenlere orta seviyede (B1- B2) öğretilmesi önerilen hedef kelimeler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmaya başlamadan önce Türkçe öğretim merkezlerinde görev yapmakta olan birçok akademisyen ve uzman kişi ile bu konu hakkında görüşülmüş, kelime öğretimi çalışmaları olsa da, bilimsel yöntemlerle oluşturulmuş hedef kelimelerin bulunmadığı ve Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde bunun bir ihtiyaç olduğu vurgulanmıştır. Bu ihtiyacı karşılamak amacıyla hedef kelime belirleme çalışmasına başlanılmıştır. Bu belirlemede öncelikle bir kelime havuzu oluşturulmuştur. Kelime havuzu Türkiye’deki ve dünyadaki farklı üniversite ve kurumlarda Türkçe öğretimi için kullanılan dört kitap setini içermektedir. Bu kitaplar Ankara Üniversitesi Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe kitap seti, Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı seti, İstanbul Üniversitesi İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı ve Dilset Yayınları Lale Türkçe Ders Kitabı setidir. Kelime havuzu oluşturulduktan sonra Avrupa Dilleri Öğretimi Ortak Çerçeve yabancı dil olarak Türkçe öğretim kitapları temel alınarak seviyelere göre (A1-A2/ B1- B2) konular belirlenmiştir. Daha sonra bu konulara Yabancı dil olarak Türkçe öğretim kitaplarından oluşturulmuş olan havuzdan kelimeler seçilmiştir. Bu seçimde, Avrupa dil kriterlerindeki öğrenci kazanımları, kelime öğretim- öğrenim kriterleri, uzman görüşleri, yazılı- sözlü Türkçe sıklık çalışmaları ve corpuslar belirleyici olmuştur. Çalışmada, yazılı Türkçe sıklık çalışması olarak İlyas Göz tarafından Türk diline ait kelime sıklığı esas alınarak yapılmış Türk Dil Kurumu Yayınları arasında çıkan kitap temel alınmıştır. İlyas Göz’ ün yaptığı bu çalışmada, Hürriyet, Milliyet ve Sabah gazeteleri, ayrıca, roman, hikâye, güzel sanatlar gibi alanlarda 1995 ve sonrasında yayınlanmış olan 338 kitap ile 138 dergi taranarak 22.693 kelimeye ulaşılmıştır (Göz, 2003). Sözlü Türkçe sıklık çalışması olarak ise 2007 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi’nde Ufuk Aşık tarafından hazırlanan ‘Yabancılar İçin Temel Türkçe Kelime Varlığının Oluşturulması’ adlı çalışma temel alınmıştır. Bu çalışma, Türkçenin sözlük varlığını belirleme amacıyla yapılan bütünce çalışmaları kapsamında, sözlü dil üzerine hazırlanmış bir kelime sıklığı ve yaygınlığı belirleme çalışmasıdır (Aşık, 2007). Corpus olarak, TS Corpus’ tan faydalanılmıştır. TS Corpus, tamamı sözcük türü ve biçimbirimsel bazda işaretlenmiş toplam 491 milyon birimden (491,360,398 milyon token) oluşan genel amaçlı bir Türkçe derlemdir. Proje kendinden önce Türkçe adına yapılmış bilişimsel dilbilim çalışmaları ile dünyada yapılmış derlem dilbilim çalışmalarını bir araya getirerek, kullanılabilir bir ürün olarak modern bir derlem oluşturmayı hedeflemektedir. (http://tscorpus.com/ tr). Çalışmada yazılı Türkçe sıklık sözlüğü, Sözlü Türkçe sıklık çalışması ve Corpus kullanıldığı için bu çalışma hem sözlü hem de yazılı Türkçe kelimelerini içermektedir diyebiliriz. Seviyelere göre belirlenen kelimeler, Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten kurumlarda uzun yıllar çalışmış, bu alanda yüksek lisans, doktora yapmış uzman kişilere verilerek görüşleri alınmıştır. Bu görüşler sonucunda kelimeler netleştirilmiştir. Bu çalışmalar sonucunda elde edilen net hedef kelimeler; fiil, isim, sıfat, zarf, zamir, edat, bağlaç, ünlem kategorileri olarak tasnif edilmiştir. Kelime türlerine göre tasnif edilen bu kelimeler, kendi içlerinde tekrar tasnif edilmiştir. Bu tasnifte; Fiiller, kelime kökeni ve durum tamlayıcılarına göre, İsimler, kelime kökeni, ünsüz yumuşaması, ses düşmesi ve ek aldıklarında büyük ünlü uyumuna uymayan alıntı kelimelere göre (kabul> kabulü), Sıfatlar, kelime kökeni ve ünsüz yumuşaması kuralına göre, Zarf, zamir, edat, bağlaç ve ünlem olan kelimeler ise kelime kökenine göre tasnif edilmiştir. Bu tasniflerde Türk Dil Kurumu Sözlüğü ve Gülsel Sev’in Türk Dil Kurumu tarafından basılan “Etmek Fiiliyle Yapılan Birleşik Fiiller ve Tamlayıcılarla Kullanılışı” adlı kitabı temel alınmıştır.

DETERMINING THE WORD STUDY OBJECTIVES IN INTERMEDIATE LEVEL (B1-B2) IN TEACHING TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE The teaching of Turkish as a foreign language increases the importance both at home and abroad. To teach Turkish as a foreign language, books, materials are being published and academic studies are being done. On the other hand the vocabulary teaching, the corner stone of language teaching has a little consideration in these studies. There is no any determined system or word lists which have been determined as a result of academic studies, for teaching vocabulary. To give the words according to their priority in written textbooks, workbooks and in the classroom environment will effect the person's success in teaching Turkish as a foreign language. For learners of Turkish, it is expected to develop the four basic skills of language; listening, reading, speaking and writing. One of the corner stone of the four basic skills is undoubtedly vocabulary. Students who can’t reach to a sufficient level of vocabulary can not be expected to establish healty communication. To be successful in their reading and listening skills students are required to fully know the meaning of the words they hear and read. And in writing and speaking skills students are required to use words effectively. In foreign language teaching, to teach words, which is one of the most important elements of language teaching, with a particular system enables the students to use the language without difficulty. Vocabulary teaching that is precisely the most important issues in language teaching should be consistent and understandable. It is required not to teach every word, but to teach according to the level of language users and to overlearn the words that have been taught. It should be avoided to offer words to individuals who learn Turkish as a foreign language same as the native language users. In this study, target words that recommended to be taught at intermediate level (B1-B2) in teaching Turkish as a foreign language are determined. Before starting to this study, we interviewed with many scholars and experts who work at the Turkish language teaching centers, on this topic, although there is vocabulary teaching studies, it is emphasized the absence of the target words created with academic methods and this is a requirement in teaching Turkish as a foreign language. In order to meet this requirement it has been started the study of determining the target words. In this determination, word corpus was formed firstly. Word corpus comprises four book sets used for the Turkish teaching in different universities in the world and institutions in Turkey. These books are Ankara Üniversitesi ‘Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe’ book set, Gazi Üniversitesi ‘Yabancılar İçin Türkçe’ book set, İstanbul Üniversitesi ‘İstanbul Yabancılar İçin Türkçe’ book set and Dilset Publishing’s ‘Lale Türkçe’ book set. After word corpus has been created, issues were determined according to the levels (A1-A2 / B1-B2) by using Common European Framework of Reference for Languages and Turkish language books as a foreign language as the sources. Then, the words have been selected to these issues from the corpus that created from the Turkish books as a foreign language teaching. In this selection process, student achievements in European languages criteria, the word Teaching- learning criteria, expert opinions, written- spoken Turkish frequency studies and corpuses have been determinative. In this study, as writtenTurkish frequency study, the book of Turkish Language Association Publications made on the basis of the frequency of words of the Turkish language by İlyas Göz has been used (Göz, 2003). In this study of İlyas Göz, Hürriyet, Milliyet and Sabah newspapers, as well as novels, stories, such as fine arts areas that have been published after 1995 with 338 books and 138 journals has been scanned and has been reached to 22.693 words (Göz, 2003). As the frequency study of Spoken Turkish, the study named ‘Yabancılar İçin Temel Türkçe Sözcük Varlığının Oluşturulması’ is based conducted by Ufuk Aşık in 2007 in Dokuz Eylül University. this study is designed to determine the frequency and extent of on oral language with the scope of Turkish studies conducted in order to determine the presence of all of the dictionary (Aşık, 2007) As Corpus, has been used of TS Corpus. TS Corpus is a general-purpose corpus containing 491 million POSTagged tokens (491,360,398 million). TS Corpus is a tagged corpus. TS Corpus aims to combine former Turkish computational linguistics studies and other corpus linguistics studies from world and form a usable and accesable Turkish Corpus as an end-user product. (http://tscorpus.com/ tr). In the study because of writtenTurkish frequency dictionary, Spoken Turkish frequency dictionary and corpus has been used, we can say that this study includes both orally and writtenTurkish words. The words determined according to the levels were given the experts who have worked for many years in the Institutions of teaching Turkish as a foreign language and who has master's degree and doctorate in this field and their opinions were taken. The words have been finalised as a result of these opinions. The clear target words as the result of these studies have been classified categories as; verb, noun, adjective, adverbs, pronouns, prepositions, conjunctions, interjections. These words classified according to the word types have been classified in themselves again. In this classification; The verbs, according to etymon and case suffixes, The nouns, according to etymon, consonant harmony, elision and the quoted words which do not meet the vowel harmony when they receive suffix (kabul> kabulü), The adjectives, according to etymon and consonant harmony, Adverbs, pronouns, prepositions, conjunctions and interjections have been classified according to etymon,
Keywords: Öğrenim ve öğretim; Türk dili