Mehmet B. Çerkes'in Kitabu Baytarname tercümesi (1b-60a, giriş- metin-dizin) - Bulut, Tahir Kemal (My University, 2009)
Bu tez, Süleymaniye Kütüphanesinde Ayasofya bölümünde 3575 numarada kayıtlı bulunan adlı tercümenin birinci ve ikinci makaleleri üzerinde yapılan bir dil çalışmasıdır. Kitbu Bayar-nme, 14. yüzyılda İslam dünyasının ve Orta Çağın en büyük veteriner hekimi olarak kabul edilen Ebu Bekr İbn el-Münzir el- Baytar’ın (ö. 1340) muhtemelen 1310-1340 yıllarında yazdığı adlı eserin Mehmed b. Çerkes tarafından 17. yüzyılda (Hicri 1095/ Miladi 1683) yapılan tercümesidir. Bu tez Giriş, Metin, Dizin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde eserin aslı, yazarı, veteriner tarihi açısından önemi, nüshaları, tercümeleri ve çalışma konumuz olan hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca, metnin imla ve dil özellikleri bu bölümde incelenmiştir. Metin bölümünde eserin 1b-60a varaklarının transkripsiyonlu metni bulunmaktadır. Metinde okumayı kolaylaştırma ve anlam bütünlüğü sağlama amacıyla noktalama da yapılmış ve satır başı konulmuştur. İncelenen bölüm 60 varaktan oluşmakta ve her sayfada genellikle 13 satır bulunmaktadır. Dizin bölümünde transkripsiyonu yapılmış metinde yer alan tüm kelime ve kelime grupları verilmiştir. Kelimelere anlam verilirken kelimelerin metindeki anlamları esas alınmıştır. Alıntı kelimelerin geldiği dil belirtilmiştir. Hastalık ve bitki adları, araştırmacılara yararlı olacağı düşünülerek, ayrı ayrı dizilmiştir. Tezin sonunda eserin 1b-60a varaklarının tıpkıbasımı yer almaktadır.

This thesis is a linguistic study on the first and second articles of the translation Kitbu Bayar-nme which is registered in number 3575 Ayasofya Department in Süleymaniye Library. Kitbu Bayar-nme is the translation of Kmilü’-ınaateyni’l-bayra ve’z-zartaa, made by Mehmed b. Çerkes in the 17th century (Hegira 1095 / Christian era 1683), which is written probably in the years of 1310-1340 by Ebû Bekr İbn el-Münzir el-Baytâr (ö. 1340) who is beleived to be the greatest veterinarian of Middle Ages and Islamic world in the 14th century. This thesis has three parts: Proloque, Text and Index. In the proloque, the information about the origin of the book, its author, the significance of the book in terms of veterinary medicine history, the copies and translations of the book and also the information about “Kitbu Bayar-nme” which is our case study is given. In the text part, there is the transcripted text of 1b-60a sheets of the book. To ease the reading and provide the integrity of meaning, punctuation and paragraph intentations are also used. In the text studied, there are 60 sheets and 13 lines in each paper. In the text part, all the words and phrases in the transcripted text are given and interprereted by sticking to the meaning in the original one. The source of the borrowing words are also mentioned. The names of diseases and plants are given seperately to help the researcher. At the end of the thesis, a copy of the original text registered with a number 1b-60a sheets of the book.
Keywords: Türk Dili