Modern devlet inşası sürecinde Türkiye ve İran'daki toprak reformlarının karşılaştırmalı analizi - Tamahkar, Ali (My University, 2024)
Modern devlet inşası 20. Yüzyıldan itibaren birçok ülkeyi meşgul etmiştir. Türkiye’de 1923 yılında cumhuriyetin ilanı ve İran’da 1925 yılında Rıza Han’ın kendisini şah ilan etmesi her iki ülkenin özelinde değişimin başlangıcıydı. Her iki ülkede modern ulus devleti inşası için çeşitli reformlar yapmış ve uygulama alanı bulmuştu. Ancak yapılan devrim ve reformlara rağmen her iki ülke için büyük sorun olan kırsal kesimin kalkınma konusu çözümün başka bir yerde aranmasına neden olmuştu. Toprak reformu, 19. Yüzyılda gelir eşitsizliğinin yegâne sebebi olarak bilinmekteydi ve 20. Yüzyıldan itibaren Türkiye ve İran’da ana gündem maddesi haline gelmişti. Türkiye’de Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde başlayan devrimler, birçok açıdan modern devlet inşası için yapılsa da yapılmak istenen toprak reformu konusu TBMM’deki sert muhalefet yüzünden 1945 yılına kadar meclise gelememişti. İran’daki reform girişimi ise, 1963 yılındaki Şah’ın başlattığı Ak Devrim adlı büyük reform girişimine kadar başlatılamamış, büyük toprak sahipleri ve ulema tarafından sert bir şekilde eleştirilmişti. Bu çalışmada her iki ülkenin toprak reformunda uyguladığı yaklaşımlar teorik çerçevede ele alınmış ve karşılaştırmalı analiz şeklinde ortaya konmuştur

Modern state-building has occupied many countries since the 20th century. The proclamation of the republic in Turkıye in 1923 and Reza Khan's declaration of himself as shah in Iran in 1925 were the beginning of change in both countries. In both countries, various reforms were made and implemented for the construction of a modern nationstate. However, despite the revolution and reforms, the development of the rural areas, which was a major problem for both countries, caused the solution to be sought elsewhere. Land reform was recognized as the sole cause of income inequality in the 19th century and became the main agenda item in Turkıye and Iran from the 20th century onwards. Although the revolutions in Turkıye, led by Mustafa Kemal Atatürk, were in many respects aimed at building a modern state, the issue of land reform did not come to parliament until 1945 due to strong opposition in the Turkish Grand National Assembly. The reform initiative in Iran, on the other hand, could not be initiated until the great reform initiative called the White Revolution initiated by the Shah in 1963 and was harshly criticized by large landowners and the ulema. In this study, the approaches to land reform in both countries are discussed in a theoretical framework and presented in the form of a comparative analysis.
Keywords: Ak Devrim; Building of Modern State; Halkçılık; Iran; İran; Land reform; Modern Devlet İnşası; Populism; Toprak reformu; Türkiye; White Revolution