Toplumsal ilişkiler bağlamında dışavurumculuk ve iktidar etkileşimi - Topal, Nilüfer (My University, 2007)
Toplumsallığı her zaman içinde taşımakla beraber sanat, bu yapı içerisinde ilk akımsal karşı çıkışlarını 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyılda yapmaya başladı. Bu da, ilerleyen teknoloji ve sanayinin kontrol edilemezcesine bir canavara dönüşmesinin sonucunda ortaya çıkan bunalımın bir sonucuydu. Toplum içinde, toplumsallaşamamanın sonucu olarak ortaya çıkan bunalımın ifadelerini ilk olarak Nietzsche’nin felsefesinde ve ondan etkilenen sanat akımlarında görürüz. Bu etkileri gördüğümüz Dışavurumculuk akımı yerleşik kuralların iktidarına karşı çıkışını; ölüm, korku, yalnızlık, düşgücü gibi konularla, imgelemin özgürlüğünü savunan ve akademik kuralların, yaratıcılığın özgürlüğünü kısıtladığını öne süren anlayışıyla yapmıştı. Buna bağlı olarak, yaratım gücünün hiçbir biçimsel özellikle sınırlanmadığı ilkel toplum sanatına, çocuk ve akıl hastalarının resimlerine ilgi duydu. Bunlar ise başlı başına gelişimini tamamlamamış ve bu sebeple mutlak doğrulara uyum sağlayamayacak olan norm dışı kişiliklerdi. Her ne kadar bu norm dışı kimliklerin farkına varmış ve siyasi anlamda da çoğu sanatçı sol kanatta yer almış olsa da; Birinci Dünya Savaşı öncesinde yaşanılan bunalımın atlatılabilmesi için gerekli olan temizliği ‘savaş’ta görmesi, onu ‘faşizm’e yaklaştırır. Savaştan sonra ise eski canlılığını yitiren Dışavurumculuk, yerini daha eleştirel bir tutum olan ve Dışavurumculuktan beslenen sanatçıların da içinde yer aldığı Yeni Nesnelciliğe bırakır. Eski coşkusunu yitirmişte olsa yine de devam eden Dışavurumculuk, Alman toplumunun yüce değerlerini vurguladıkları gerekçesiyle yaklaşmakta olan Faşist düzen tarafından da onaylanır fakat yine aynı düzen tarafından dejenere oldukları ifade edilerek, bu sanatçıların yapıtları toplatılır ve yok edilmek istenir, sonrasında da ‘Entartete Kunst’ (Yoz Sanat) adı altında, alaya alınacak sanat olarak halka sergilenir. Bu araştırma da, konunun içinde yer aldığı sosyal, kültürel ve psikolojik özelliklere ilişkin ulaşılabilen kaynakların incelenmesi sonucunda Dışavurumculuğun iktidar ile etkileşim durumunu saptama esasına dayanmaktadır.

Art always has socialism inside itself, however it has started to make its first movement oppositions within this structure at the end of the 19th century and in 20th century. It has been the consequence of the crisis occurred as a result of developing technology and industry’s turning into an uncontrollable monster. We firstly see crisis expressions appeared as a result of inability of socialization in society in the philosophy of Nietzsche and the art movements affected from his philosophy. Expressionism movement in which we see these effects has made its opposition againist power of settled rules by the aid of its comprehension defending the freedom of imagery with the subjects of death, fear, solitude, fancy and suggesting that academic rules restrain the freedom of creativeness. Depending upon this point, it has paid attention to primitive society art, child picture, insane person pictures which creative power does not restrain with any structural feature. And they have been abnormal personalities who have not completed their growth on their own and can not accord with the realities. Although most of artists have been in the left side in politcal perspective and recognized these sort of abnormal identities, the view that the purity required for getting rid of the crisis occured before First World War is within the “war”, approaches it to “fascism”. Expressionism losing its early activity after the war gives its place to New Objectivism which is a more critical approach and in which also the artists fed from Expressionism have taken place. Expressionism going ahead anyway although it has lost early eagerness, is also approved by Fascist order coming near since they emphasize on noble values of German society, but works of these artists have been withdrawn and aimed to be destroyed stated again by the same order that they have degenerated and later they are exhibited to public as the art made fun of under the name of “Entartete Kunst” (Degenerate Art). This research is as well based on the base of determining the interaction situation of Expressionism with power, examining required resources related to social, cultural and psychological features in which the subject is included.
Keywords: Dışavurumculuk