Şerif Cürcânî ile Teftâzânî'nin Şerhu Tasrîfü'l-İzzî adlı eserlerinin mukayesesi - Doğru, Meryem (My University, 2024)
İslâmi fetihlerle genişleyen coğrafya sayesinde Araplar, Arap olmayan toplumlarla bir arada bulunma imkânı yakalamıştır. Bu birliktelik ise zamanla Arap dilinde hataların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Müslüman âlimler ilahi vahyin ve risaletin dili olması sebebiyle Arap diline ayrı bir ihtimam göstermiştir. Âlimlerin çabalarıyla zamanla sarf, nahiv, iştikâk, belâgat gibi dil ilimleri oluşmuştur. Dilin korunması amacıyla ortaya çıkan bu ilimlerin daha iyi anlaşılması için de dönem farklı müellifler tarafından birçok eser yazılmıştır. Hakkında detaylı bilgi sahibi olamadığımız İzzüddîn ez-Zencânî de sarf ilmini ihtiva eden Tasrîfu’l-İzzî adıyla kıymetli bir eser telif etmiştir. Büyük yankı uyandıran bu eser üzerine pek çok şerh yazılmıştır. Teftâzânî ve Seyyid Şerif Cürcânî de İzzî metnine şerh kaleme alan isimlerdendir. Tezimizin ana konusunu Teftâzânî ve Seyyid Şerif Cürcânî’nin İzzî şerhleri oluşturmaktadır. Bu çalışma ile amacımız aralarında geçen ilmi tartışmaları ile meşhur iki âlimin sarf konularını ele alan eserlerinde ne gibi farklılıkların olduğunu ortaya koymaktır. Yapılacak araştırmada eserler hem muhteva hem şekil hem de üslûp açısından analize tabi tutulacak ve farklılıklar belirlenmeye çalışılacaktır.

Thanks to the geography that expanded with Islamic conquests, Arabs had the opportunity to coexist with non-Arab societies. This unity paved the way for the emergence of errors in the Arabic language over time. Muslim scholars paid special attention to the Arabic language because it is the language of divine revelation and prophethood. With the efforts of scholars, linguistic sciences such as sharf, nahiv, istiqaq and belâgat were formed over time. Different works have been written to better understand these sciences, which emerged for the purpose of preserving the language. İzzüddîn ez-Zencânî, about whom we do not have detailed information, also wrote a valuable work called Tasrîfu'l-İzzî, which includes the science of bilgi. Many commentaries have been written on this work. Teftâzânî and Seyyid Şerif Cürcânî are among the names who wrote commentaries on Izzî text. The main subject of our thesis is the Izzî commentaries of Teftâzânî and Seyyid Şerif Cürcânî. Our aim with this study is to reveal what differences there are in the works of two scholars who are famous for their scientific discussions, dealing with consumable issues. In the research to be carried out, the works will be analyzed in terms of content, form and style and the differences will be tried to be determined.
Keywords: Arabic language; Arap dili; Commentary; Comparison; Gramer; Grammar; Izzî; İzzî; Mukayese Sharf; Sarf; Seyyid Şerif Cürcânî; Şerh; Teftâzânî