Ahmed Neyli Efendi ve fazlu’ l- Vehbi adlı eseri - Baltacı, Halil (My University, 2000)
AHMED NEYLÎ VE FAZLU'L-VEHBÎ ADLI ESERİ El-Fazlu'l-Vehbî fî Tercemeti'l-Cânibi'l-Garbî adlı eser, Şeyh Mekkî adıyla tanınan Ebu'l-Feth Muhammed Muzafferuddin tarafından yazılmıştır. Şeyh-i Ekber Muhyiddin İbnü'l-Arabî'ye karşı yapılan tenkid ve itirazları cevaplamak için, Osmanlı padişahlarından Yavuz Sultan Selîm'in emriyle, Şeyh Mekkî Efendi tarafından yazılmış ve tenkid ve itirazlara cevaplar verilmiştir. Eser üç bölüme ayrılır. Birinci bölümde toplam 24 adet olan tenkid ve itiraz zikredilmiştir. İkinci bölüm, bu tenkid ve itirazların delilleriyle cevaplandırıldığı bölümdür. Son bölüm ise sonuç kısmıdır. Bu bölümde İbnü'l-Arabî'nin bazı olağanüstü menkıbeleri ve hikayeleri anlatılır. Bu kitap bu alanda yazılan en önemli eserlerden birisidir. Eserin aslı Farsça olup ismi El-Cânibü'l-Garbî fî hall-i Müşkilât-ı Şeyh Muhyiddin İbnü'l-Arabîdir. Bu eser Osmanlı kazaskerlerinden ve önemli bir şair olan Ahmed Neylî tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir. Eserin hem Farsça aslı hem de Türkçe tercümesinin çeşitli kütüphanelerde nüshaları mevcuttur. Bu çalışmamızın amacı, İbnü'l-Arabî'ye ve sistemine yapılan itirazlar ve cevapları öğrenmek, bu konuları merak eden kimseler için kolayca ulaşabilecekleri ve yararlanabilecekleri bir kaynak oluşturmaktır. AHMED NEYLÎ AND HİS WORK FAZLU'L-VEHBÎ El-Fazlu'l-Vehbî fî Tercemeti'l-Cânibi'l-Garbî has written by Ebu'l-Feth Muhammed b. Muzaffaruddin who is being known Şeyh Mekkî. This work was written order to answer objections and criticisms concerning Şeyh-i Ekber Muhyiddin İbnü'l-Arabî. This work was made by Ottoman Padishah's order Selim I. Şeyh Mekkî wrote this work in 1518 and answered these objections and criticism. This work take a form of three chapter. At the first chapter, there are twenty four objections and criticisms. In the second chapter, these objections was answered with their evidences. In the last chapter, there is a conclusion about this work. In the conclusion, stories and legends concerning Ibnü'l-Arabî has been told. This work is the most important book in that field. The original of this work is Old Iranish and its name is El-Cânibü'l-Garbî fî hall-i Müşkilât-ı Şeyh Muhyiddin İbnü'l-Arabî. This work has been translated by Ahmed Neylî who was a Ottoman lawsuit and is very important poet. There are many original copies in Turkish and Old Iranish in the libraries. The aim of studies is to learn objections and criticism relating to Ibnü'l-Arabî. This work is a very important source in that literary.
Keywords: Akâid ve Kelâm; Din; İslam Dini; TASAVVUF