Tarihi tekstillerdeki boyarmadde ve metallerin karakterizasyonlarının belirlenmesi için yöntem geliştirilmesi - Kahraman, Nilgün (My University, 2017)
TARİHİ TEKSTİLLERDEKİ BOYARMADDE VE METALLERİN KARAKTERİZASYONLARININ BELİRLENMESİ Bu çalışmada, İstanbul, Topkapı Sarayı Müzesi‘nde bulunan 16.ve 19.yüzyıllar arasında Osmanlı Saray mensuplarının kullandığı bazı tarihi tekstillerin, örneğin klaptanlı ipek kumaĢ ve kaftanların karakterizasyonları bilimsel olarak belirlendi. Tarihi ve arkeolojik eserlerin karakterizasyonu için duyarlı, seçici, güvenilir, mikro ve tahribatsız analitik yöntemler geliĢtirilmesi gerekmektedir. Çünkü sanat eserleri ve arkeolojik kalıntılardaki mikro numunelerin karakterizasyonunda, örnek hem hedef analitlerle hem de türetilmiĢ matrislerle birlikte bulunabilir. ÇalıĢmada Taramalı Elektron Mikroskobu Enerji Dağılımlı X-IĢını Spektroskopisi (SEM-EDX) ile klaptan (metal) analizleri; Diod- Dedektörlü, Yüksek Performansli Sıvı Kromotogramı (HPLCDAD) ile de boyarmadde analizleri yapılmıĢtır. Eserlerde ilk olarak klaptan ipliklerin analizleri yapılmıĢtır. Klaptan ipliklerin hangi elementlerden yapıldığı, geniĢliği ve Ģekli incelenmiĢ, kaplama mı, alaĢım mı olduğu anlaĢılmaya çalıĢıldı. Uygulanan yeni bir yöntemle kaplama kalınlıkları belirlenmiĢtir. Ölçüm sonuçları aynı zamanda eserlerin tarihlendirmesi ile ilgili yapılan tespitlerin doğruluğu hakkında bilgi vermiĢtir. Aynı zamanda tarihi tekstillerde kullanılan boyarmadde analizleri yapılmıĢ ve kullanılan maddelerin tespitinde yine eserin tarihlendirilmesinde ve konservasyon çalıĢmalarına katkı sağlaması amaçlanmıĢtır. ix

DEVELOPMENT OF METHOD FOR DETERMINATION OF CHARACTERISTICS OF DYESTUFF AND METALS IN HISTORICAL TEXTILES In this study, the characterization of some historical textiles used by the Ottoman sultans during the 16th and 19th centuries in Istanbul, Topkapi Palace, such as clipped silk fabrics and caftans, was scientifically determined. Sensitive, selective, reliable, micro- and non-destructive analytical methods for the characterization of historical and archeological artifacts need to be developed. Because in the characterization of micro-samples in artifacts and archaeological remains, the sample can be found both with the target analytes and the derived matrices. Analysis of metal threads by Scanning Electron Microscopy (SEM-EDX) in the study; dyestuff analysis was also performed by High Performance Liquid Chromatogram (HPLC). The first analysis of metal threads was done, in the works. The elements made of the metal yarns have been studied, the width and shape are examined and it was tried to understand is it coating or alloy. Coating thicknesses were determined with a new method applied. The measurement results also provided information on the correctness of the determinations made regarding the dating of the works. Also, analyzes of dyestuffs used in historical textiles have been made and in the determination of the materials used, it is aimed to contribute to conservation studies and dated work.
Keywords: Boyarmadde; Kimya; Kimya, Analitik; Klapdanlı tekstiller Metal thread; Tekstil endüstrisi - Boyar madde --Tarih