1980 sonrası Türk sinemasının politik ve toplumsal dönüşümü ve darbeyle hesaplaşma filmleri “Üç Film Üç Hesaplaşma”

Abstract

1980 SONRASI TÜRK SİNEMASININ POLİTİK VE TOPLUMSAL DÖNÜŞÜMÜ VE DARBEYLE HESAPLAŞMA FİLMLERİ “ÜÇ FİLM ÜÇ HESAPLAŞMA” Yedinci sanat olarak adlandırılan sinema toplumdan ve toplumsal olaylardan soyutlanamayacak bir alandır. Tarihi incelediğimiz zaman sinemanın her zaman bir ideolojik araç olarak kullanıldığını ve bunun özellikle egemen sınıflar açısından en ezici haliyle uygulandığını görmekteyiz. Bu nedenle tezimizde Türkiye sınıf mücadelesi açısından kritik bir dönem olan ve daha sonrasında yeni Türkiye’nin şekillenmesinde eşik oluşturan 1980 Askeri Darbesi sonrası değişen toplumsal ve politik yapı içinde sinemanın nasıl konumlandığını ele aldık. 1980 sonrası sinemanın politik ve toplumsal değişimini ele almak kaydıyla “ideoloji” kavramı üzerinde durulan bu çalışmada sonuç olarak sınıflı toplumlarda ideolojinin egemenlerin ideoloji’si olduğu ve sinemanın rotasının da daha çok sermaye ve egemen güçlerin potasına çevrildiğini söyleyebiliriz. 80 sonrası sinema toplumdan ve toplumsal-politik olan her şeyden soyutlanmıştır. Bu bilinçsizce, kendiliğinden gelişen bir süreç değildir. Yükselen eşitlik ve özgürlük mücadelesi karşısında ideolojik ve kültürel hegemonyasını yitiren devlet ordu eliyle bunu yeniden tesis etmeye çalışmıştır. sinema da bu süreçte payına düşeni almıştır. 1980 sonrası sinemada ele alınan konularda; kadın, göç, arabesk üçlemesi ön plandadır. Siyasal filmler ise bir elin parmaklarını geçemeyecek kadar azdır. Baskılar, sonsür, oto sansür ve apolitikleşme sürecinin etkisiyle ötelenen muhalif filmlerin yapımı 1986 yılını beklemiştir. Ancak bu filmlerde de tam bir politik içerik söz konusu değildir. Toplumsal ilişkilerin içine bir zehir gibi akan yabancılaşma, değişim ve rekabet bu filmlerde de göze çarpmaktadır. İncelemesini yaptığımız üç filmde 1980 darbesiyle sinemanın hesaplaşamadığı ve sınıfta kaldığının altını çizmeye çalıştık. Birinci ve ikinci bölümde bunu nasıl bir teorik zeminde inceleyeceğimizi ve tarihsel arka planını ele aldığımız çalışmada filmleri ise Marksist Çözümleme yöntemi ile inceledik.