Publication: Tip 1 diabetik adölesanlarda öz-bakım gücü ile hastalık yönetimi arasındaki ilişki
Abstract
Hemşirelikte Orem'in Öz-bakım kuramı üzerine temellendirilen bu çalışma; Tip 1 diabetik adölesanlarda öz-bakım gücü ile hastalık yönetimi a-rasındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile tanımlayıcı/ ilişki arayıcı olarak planlanmıştır. Araştırma evrenini, İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü Diabet Araştırma ve Uygulama Birimine başvuran Tip 1 diabetik adölesanlar oluşturmuştur. Örneklem grubuna, 28.11.1997-26.06.1998 tarihleri arasında biri-me kontrole gelen ve 12-19 yaş grubunda olan 100 Tip 1 diabetik adölesan alınmıştır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından yüzyüze görüşme yönte-mi ile Tanıtıcı bilgiler Anketi, Hastalık Yönetimi Formu ve
Bakım Gücü Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede ise, yüzdelik, standart-sapma, student-t testi, tek yönlü varyans analizi (ANO-VA), linear korelasyon, Kuder-Richardson, korelasyon katsayısı (Correlation Coefficiency - Cronbach-Alfa) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan adölesanların hastalık yönetimleri ile insülin tedavisi, diyet planının izlenmesi, bireysel izleme, egzersiz ve eğitim düzey-leri arasındaki ilişkinin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu belirlenmiştir. Adölesanların öz-bakım güçleri ile insülin tedavisi, diyet planının izlenmesi ve eğitim durumları arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu, fakat öz-bakım güçleri ile bireysel izleme ve egzersiz durumları arasındaki ilişkinin istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı saptanmıştır. Sonuç olarak; öz-bakım gücü yüksek olan Tip 1 diabetik adölesanların hastalık yönetimi düzeylerinin de yüksek olduğu görülmüştür. SUMMARY This descriptive and association-seeking study based on Orem's Theory of Self-Care was made to determine the relationship between self-care agency and disease management in type I diabetic adolescents. The study setting was designed at the Diabetes Research and Working Unit of Experimental Medicine and Research Institute of Istanbul of University. The study sample consisted of 100 type I diabetic adolescents (12-19 years old) who applied for control between 28 November 1997 and 26 June 1998. Data were collected using interview-based Informative Questionnaire, Disease Management Form and Self-Care Agency Scale Data obtained were analysed with the SPSS software package using percentage and standard deviation calculations, Student's t-test, one-way variance analysis (ANOVA), linear correlation, Kuder-Richardson, and Cronbach's alpha correlation coefficiency. Statistically significant relationship was found between disease management and insulin therapy, monitoring of the diet regimen, individual monitoring, exercise, and education levels. Adolescents exhibited significant relationship between self-care agency and insulin therapy, monitoring of the diet regimen, and education levels; however, relationships between self-care agency and individual monitoring and exercise were not significant. In conclusion, type I diabetic patients with high levels of self-care agency exhibited higher performance in disease management.
Bakım Gücü Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede ise, yüzdelik, standart-sapma, student-t testi, tek yönlü varyans analizi (ANO-VA), linear korelasyon, Kuder-Richardson, korelasyon katsayısı (Correlation Coefficiency - Cronbach-Alfa) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan adölesanların hastalık yönetimleri ile insülin tedavisi, diyet planının izlenmesi, bireysel izleme, egzersiz ve eğitim düzey-leri arasındaki ilişkinin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu belirlenmiştir. Adölesanların öz-bakım güçleri ile insülin tedavisi, diyet planının izlenmesi ve eğitim durumları arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu, fakat öz-bakım güçleri ile bireysel izleme ve egzersiz durumları arasındaki ilişkinin istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı saptanmıştır. Sonuç olarak; öz-bakım gücü yüksek olan Tip 1 diabetik adölesanların hastalık yönetimi düzeylerinin de yüksek olduğu görülmüştür. SUMMARY This descriptive and association-seeking study based on Orem's Theory of Self-Care was made to determine the relationship between self-care agency and disease management in type I diabetic adolescents. The study setting was designed at the Diabetes Research and Working Unit of Experimental Medicine and Research Institute of Istanbul of University. The study sample consisted of 100 type I diabetic adolescents (12-19 years old) who applied for control between 28 November 1997 and 26 June 1998. Data were collected using interview-based Informative Questionnaire, Disease Management Form and Self-Care Agency Scale Data obtained were analysed with the SPSS software package using percentage and standard deviation calculations, Student's t-test, one-way variance analysis (ANOVA), linear correlation, Kuder-Richardson, and Cronbach's alpha correlation coefficiency. Statistically significant relationship was found between disease management and insulin therapy, monitoring of the diet regimen, individual monitoring, exercise, and education levels. Adolescents exhibited significant relationship between self-care agency and insulin therapy, monitoring of the diet regimen, and education levels; however, relationships between self-care agency and individual monitoring and exercise were not significant. In conclusion, type I diabetic patients with high levels of self-care agency exhibited higher performance in disease management.