Endemik Bir Bitki Olan Allium kurtzianum [Ascherson & Sint. ex] Kollmann Bitkisinin Kaz Dağı Milli Parkı Örneklerinin Bazı Ekolojik Özellikleri ve Mineral Beslenme Durumları

Abstract

Kaz Dağı Milli Parkı, bitki çeşitliliği bakımından Türkiye’nin en renkli bölgelerindendir. Ege ve Marmara bölgelerine komşu olması, farklı iklim koşullarına maruz kalması Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve İran-Turan bitki bölgelerinin kesişiminde bulunması, dik yamaçlarının deniz seviyesinden birden 1700 m rakıma yükselmesi ve bölgenin dere ve çaylarla derin vadilere ayrılması gibi özellikleriyle geniş bir biyoçeşitliliğe sahiptir. Bu bölgede bir çok familyaya ait yüzlerce bitki tespit edilmiş olup bu türlerin bir kısmı sadece Kazdağı Milli Parkı’na endemiktir. Bu endemik türlerden biriside Liliace familyasından, Türkiye’de 187 takson ile temsil edilen veAlliumcinsine mensup olanAllium kurtzianum[Ascherson & Sint. ex] Kollmann bitkisidir.Alliumcinsi 800 adetin üstündeki tür sayısıyla en büyük monokotil cinslerden biridir.Alliumcinsine ait olan birçok tür ekonomik öneme sahip, tıbbi kullanımı olan ve yenilebilme özelliğine sahip türlerdir.A. kurtzianum, Kaz Dağları Milli Parkı’nda yetişen endemik, küçük soğanlı bir bitki türüdür. 1500-1700 m rakımda Sarıkız Tepesi, Nanekırı bölgesinde yayılış göstermektedir. Pembemsi mor çiçeklerini Temmuz-Ağustos aylarında açar.Bu çalışmaA. kurtzianumbitkisinin bazı ekolojik özellikleri, mineral element durumu ile toprak bitki ilişkisi incelmek amacıyla yapılmıştır.A. kurtzianumbitkisinin örnekleri 1621 m rakım seviyesinden toplanmış, bitki ve toprak örneklerindeki Ca, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na ve Zn elementleri ICP-OES (Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry) cihazı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde toprakta tespitedilen mineral element değerleri Ca için 2441,333 mg/kg; Cu için 7,893 mg/kg; Fe için 2861,333 mg/kg; K için 1306,933 mg/kg; Mg için 2446,667 mg/kg; Mn için 85,867 mg/kg; Na için 227,080 mg/kg; Zn için 2,267 mg/kg olarak tespit edilmiştir. İncelenen elementlerin beklenen ortalama değerleri incelendiğinde Ca, Cu, K, Na ve Zn değerlerinin ortalama değerlerden düşük olduğu görülmektedir. Analizlerde bitki kısımlarında saptanan mineral elementlerin en düşük ve en yüksek değerleri ise Ca için 4566.833 -10228,757 mg/kg; Cu için 31,001 -71,273 mg/kg; Fe için 560,299 -1062,702 mg/kg; K için 2383,257 -6539,320 mg/kg; Mg için 1869,650 -3631,399 mg/kg; Mn için 74,727 -205,703 mg/kg; Na için 652,431 -936,170 mg/kg; Zn için 165,434 -465,537 mg/kg olarak tespit edildi. Bitki kısımları ve toprak örneklerinde saptanan mineral element değerleri incelendiğinde bitki kısımlarında K elementinin düşük, Cu ve Zn elementinin yüksek, diğer elementlerin ise literatürde belirtilmiş sınırlarda olduğu görülmüştür. Bununla beraber Ca, Cu, Na ve Zn elementleri toprakta ortalamanın altında bulunduğu halde bitkinin Bu elementleri sorunsuzca aldığı görülmüştür