Avrupa Birliği Dijital Hizmetler Tüzüğü'nün çevrimiçi platformlara yüklediği yeni sorumluluklar

Abstract

Avrupa Birliği’nde dijital hizmet sağlayıcıları uzun yıllar boyunca, sadece teknik altyapı sunan pasif aktörler olarak değerlendirilmiş ve sınırlı sorumluluk rejimleri kapsamında korunmuştur. Ancak çevrimiçi platformların dijital alandaki etkisinin artması, bu aktörlere ilişkin hukuki sorumluluğun yeniden şekillendirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu çalışmada, çevrimiçi platformlara ilişkin olarak Avrupa Birliği hukukunda getirilen yeni sorumluluk rejimi, Dijital Hizmetler Tüzüğü (DSA) odağında ele alınmaktadır. Tezin amacı, 2000 tarihli E-Ticaret Direktifi (ECD) ile oluşturulan sorumluluk yapısının Dijital Hizmetler Tüzüğü ile nasıl değiştirildiğini tespit etmek, yeni yükümlülüklerin kapsamını açıklığa kavuşturmak ve bu değişimin çevrimiçi platformlar üzerindeki yapısal etkilerini incelemektir. Çalışmada öncelikle, dijital hizmetlerin kavramsal çerçevesi çizilmiş ve E-Ticaret Direktifi ile düzenlenen ve korunan sorumluluk alanı ele alınmıştır. Ardından Dijital Hizmetler Tüzüğü ile getirilen yeni düzenlemeler, hizmet sağlayıcı türlerine göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Son bölümde ise, çevrimiçi platformların Dijital Hizmetler Tüzüğü’ne uyum süreçleri ve uygulamada karşılaşılan sorunlar irdelenmiş ve bu yeni rejimin yargısal boyutu analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Dijital Hizmetler Tüzüğü’nün, çevrimiçi platformlara yönelik sorumluluk rejimini daha katmanlı, risk temelli ve kullanıcı haklarını önceleyen bir yapıya dönüştürdüğü; bu bağlamda sadece hukuki değil, kurumsal ve teknik yeniden yapılanmalara da zemin hazırladığı ortaya konulmuştur. Bu kapsamda, Dijital Hizmetler Tüzüğü, çevrimiçi platformların dijital ekosistemdeki yapısal etkilerini dikkate alarak, çok düzeyli bir sorumluluk sistematiği inşa etmiştir. Yeni sorumluluk rejimi; sadece hukuka aykırı içerikle mücadeleye değil, aynı zamanda kullanıcı haklarının güçlendirilmesine, şeffaflık ilkelerinin somutlaştırılmasına ve platformların kamu yararını gözeten aktörler olarak konumlandırılmasına yöneliktir. Çalışma, bu dönüşümün Avrupa Birliği’nin dijital hizmetler alanındaki düzenleyici kapasitesini artırarak, hukuki ve kurumsal müdahalelerde yapısal bir değişimi yansıttığını ortaya koymaktadır.For many years, digital service providers in the European Union were regarded as passive actors merely offering technical infrastructure, and were protected under limited liability regimes. However, the increasing influence of online platforms in the digital sphere has necessitated a reshaping of the legal responsibilities attributed to these actors. This study focuses on the new liability regime introduced in EU law for online platforms, particularly through the Digital Services Act (DSA). The aim of the thesis is to determine how the liability framework established by the 2000 E-Commerce Directive (ECD) has been altered by the Digital Services Act, to clarify the scope of the new obligations, and to examine the structural impact of these changes on online platforms. The study first outlines the conceptual framework of digital services and discusses the liability domain regulated and protected under the E-Commerce Directive. It then analyzes in detail the new provisions introduced by the Digital Services Act, classified according to the types of service providers. In the final part, the compliance processes of online platforms with the Digital Services Act and the practical challenges encountered are examined, followed by an analysis of the judicial dimension of the new regime. The findings demonstrate that the Digital Services Act has transformed the liability regime applicable to online platforms into a more layered, risk based structure that prioritizes user rights, laying the groundwork not only for legal reform but also for institutional and technical restructuring. In this context, the Digital Services Act builds a multi level liability framework that reflects the structural impact of online platforms within the digital ecosystem. The new regime aims not only to combat illegal content, but also to strengthen user rights, materialize transparency principles, and reposition platforms as actors serving the public interest. Ultimately, this study reveals that the transformation under the Digital Services Act represents a structural shift in the European Union’s regulatory interventions in the field of digital services, enhancing its regulatory capacity on both legal and institutional levels.