Menkul kıymet derecelendirmesi (Rating) ve örnek uygulama

Abstract

Derecelendirme; sermaye piyasasının etkin, istikrarlı ve güvenilir biçimde çalışmasını sağlayan özellikle piyasaya sunulan bilgileri zamanında ve doğru biçimde analiz etme konusunda yetersizlikleri bulunan bireysel, küçük tasarrufçuları koruyan ve kamuyu aydınlatma fonksiyonunun işlerliğini kolaylaştıran sermaye piyasasının yardımcı kuruluşlarının en önemlilerinden birisidir. Derecelendirme firmaları borçluluğu temsil eden menkul kıymet ihraçlarında, ihraç edilen menkul kıymetin anapara ve faiz ödemelerinin zamanında yapılmama olasılığı hakkında yatırımcılara tek bir sembol aracılığıyla en hızlı ve en etkili bilgiyi sunmaktadırlar. Derecelendirme kuruluşları, bu yüzyılın başından beri mali piyasaların güvenini kazanmış ve hazırladıkları raporlar, finansman açısından bir anahtar konumuna gelmiştir. Piyasalardaki birçok yatırımcı, derecelendirme kuruluşlarının notları ile bilgilenmekte ve yatırım kararlarını bu notlar doğrultusunda vermektedir. Dolayısıyla derecelendirme kuruluşlarının notları piyasalara sunulan ürünün fiyatını belirleyici bir faktör olarak gözükmektedir. Ülkemizde derecelendirme şirketleri ve derecelendirme hizmetine ilişkin yapılan ilk yasal düzenleme, Sermaye Piyasası Kurulunun Derecelendirme Faaliyeti ile Derecelendirme Kuruluşlarına İlişkin Esasları düzenleyen Seri:VIII, No:31 Sayılı tebliği, Resmi Gazetenin 6 Mart 1997 tarih ve 22925 Sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle başlamıştır. Bu tebliğ ile derecelendirme faaliyeti ve bu faaliyeti yapacak kurumların kuruluş, faaliyet ve denetlenmelerine dair esaslar düzenlenmiştir. Böylesine önem arz eden bir konunun Ülkemizde uygulanabilirliğini irdelemek amacıyla ele alınan bu çalışmada genel olarak derecelendirme kavramı, tarihi gelişimi ve derecelendirme kurumları incelenerek finans piyasaları açısından önemi tartışılmış, derecelendirmede kullanılan istatistiki modeller hakkında kısa bilgi verildikten sonra İMKB'de işlem gören belli bir sektörde yer alan bir kısım şirket için, derecelendirme firmaları tarafından kullanılan yöntemler çerçevesinde örnek bir uygulama çalışması yapılmıştır.

RATING OF THE SECURITIES AND AN ANALYSES FOR THE TURKISH MARKET Rating is essential for the efficiency of the capital markets while providing higher stability and confidence. Individual investors who normally have difficulties in reaching information in time and who lack the capability to analyze the provided data, highly benefit from rating. With the provision of transparency in the capital markets and with its derived function of the protection of the small investors, rating is one of the most distinctive facilities of the capital markets. Rating, with the indication of one specific symbol, provides the fastest and most efficient information regarding the principal and coupon payment capability of the companies, issuing debt securities. Rating institutions have gained the confidence of the financial markets since the beginning of this century. The reports prepared by these institutions constitute a key element of decision-making and evaluation for the investors. Therefore, the ratings provided by the rating institutions, are accepted as a factor in the evaluation of the price of financial products issued in the market. The first regulation in Turkey for the rating institutions and rating service, was issued by the Capital Markets Board (Decree; Series:VIII, No:31) and printed in the Official Gazette(No:22925) on March 6, 1997. This decree regulates the rating service and the establishment, activities and supervision of the rating institutions. This thesis aims to analyze the rating concept as a whole and its possible applications in Turkey; together with its historical development and implications in the world. The importance of rating is discussed and the statistical models are demonstrated before an example application is developed for the Turkish market using the data of the companies traded at the Istanbul Stock Exchange of a specific sector, within the framework of the prevailing rating methods.