Türk basınında vesayet rejimi ve basın ilân kurumu

Abstract

Basın ile siyaset arasındaki ilişki, Türkiye Cumhuriyeti devletinde her zamantartışılan bir alandır. Dördüncü güç olarak tanımlanan basın, iktidarlar tarafından elegeçirilmek istenmektedir. Basın vasıtasıyla iktidarlar gücünü sağlamlaştırmak içinkamuoyu oluşturmak istemektedir. Yine basın vasıtasıyla kamuoyu oluşturulan halk,rahat bir şekilde yönetilebilir ve yönlendirilebilir.Dönemsel olarak basına atfedilen negatif kavramlar bulunmaktadır. Bunlar,“güdümlü basın”, “besleme basın”, “naylon basın” ve “yandaş basın” kavramlarıdır. Bukavramların ortaya çıkmasının başlıca nedeni iktidarların basın üzerinde bir vesayetrejimi kurma çabalarıdır. İktidar nimetlerinden yararlanmak isteyen basın kuruluşları,iktidar yanlısı ve dönemsel olarak objektif olmayan yayınlar yaptıklarından bu negatifkavramlar kendilerine atfedilmiştir.Basın üzerinde vesayet rejiminin kurulmasına neden olan bazı etkenlerbulunmaktadır. Bunlar sansür, tekelleşme, basın özgürlüğünü kısıtlayıcı kanunlar veyaptırımlar ile resmi ilân ve reklamlardır.Çalışmamızda temel olarak resmi ilân ve reklamlar irdelenmektedir. Tarihselsüreçte bu ilân ve reklamların bedelleri farklı kuruluşlar tarafından basına dağıtılmıştır.1961 yılından günümüze kadar bu dağıtımı Basın İlân Kurumu gerçekleştirmektedir. Buçalışmanı amacı da devletin resmi ilân ve reklamları ile bunları dağıtan kurumların,Türk basını üzerinde bir vesayet aracı olarak kullanılıp kullanılmadığınınaraştırılmasıdır.

The relationship between the press and politics is an area that is alwaysdiscussed in the Republic of Turkey. The press, which is defined as the fourth estate, istried to be seized by governments. In order to consolidate their power through the press,governments want to create public opinion. Similarly, the people on whom publicopinion is formed through the press, can easily be managed and directed.There are negative concepts that are attributed to the press periodically. Theseare “controlled press”, “supported press”, “nylon press” and “partisan press”. The mainreason for the emergence of these concepts is the efforts of governments to establish apolitical tutelage on the press. Since the media institutions, which want to benefit fromthe blessings of governments, produce pro-government and periodically non-objectivepublications, these negative concepts have been attributed to them.There are some factors that lead to the establishment of a political tutelage onthe press. These are censorship, monopolization, laws and sanctions restricting thefreedom of the press as well as official announcements and advertisements.Mainly, official announcements and advertisements are examined in our study.