HABEŞİSTAN İMPARATORU II. MENELİK’İN SİLAH_x000D_ TACİRİ: SERKİZ TERZİYAN (1868-1915)

Abstract

1868 yılında Osmanlı İmparatorluğu topraklarında Arapgir’de dünyaya gelen Serkiz Terziyan ilerleyen_x000D_ yıllarda bölgede meydana gelen çatışmalar nedeniyle Habeşistan’a göç etmişti. Habeşistan’da yaşayan_x000D_ akrabaları vasıtasıyla ticarete atılan Terziyan, kısa süre içerisinde bölgedeki önemli tüccarlardan biri haline_x000D_ gelmişti. Ancak hem Habeşistan’daki valilerin birbiriyle mücadelesi hem de İtalya’nın Habeş topraklarını_x000D_ istila etmesi bölgedeki dengeleri alt üst etmişti. Mevcut durum Serkiz Terziyan’ın, Habeşistan İmparatoru_x000D_ II. Menelik ile tanışmasına dek devam etmişti. Daha önce kürk ve fildişi ticareti yapan Terziyan, Habeşistan_x000D_ İmparatorunun himayesine girdikten sonra Avrupa ve Habeşistan arasında silah ticareti yapmaya başlamıştı._x000D_ Zira II. Menelik’in, İtalya’ya karşı ülkesini savunabilmesi için Avrupa’da üretilen modern silahlara ihtiyacı_x000D_ vardı. Bu doğrultuda modern silahları temin etmesi için Terziyan’a birtakım imtiyazlar vermişti. Böylelikle_x000D_ imparator için gereken silahları temin etmek maksadıyla Avrupa’ya seyahatler düzenleyen Terziyan,_x000D_ Marsilya-Cibuti-Habeşistan hattında bir silah ticareti ağı kurmuş ve bu ağ sayesinde yıllarca bölgeye silah_x000D_ taşımıştır. Terziyan’ın Avrupa’daki hareketliliği, Osmanlı İmparatorluğu’nun da dikkatini çekmişti. Avrupa’da_x000D_ bulunan Osmanlı elçi ve konsolosları Terziyan’ın faaliyetlerini Bâbıâli’ye rapor etmekteydi. Bu bağlamda_x000D_ Terziyan, bölgedeki Osmanlı diplomatlarını bir süre meşgul etmişti. Terziyan’ın temin ettiği silahlarla_x000D_ donatılan Habeş ordusunun 1896 yılında İtalya’yı mağlup etmesi ise onun tüm dünyada bir popülarite_x000D_ kazanmasına sebep olmuştu. Avrupa ve Amerika basınında kendine yer bulan Terziyan, kazandığı ün ile_x000D_ birlikte faaliyetlerine devam etmişti. Fakat 1906 yılında İtalya, İngiltere ve Fransa gibi devletlerin Kızıldeniz_x000D_ çevresinde ve Afrika özelinde yapılan silah kaçakçılığına engel olacak antlaşmalara imza atması sonucunda_x000D_ bölgedeki silah ticareti büyük oranda kesintiye uğratmıştı. Bu tarihten itibaren Terziyan, hayatının sonuna_x000D_ dek silah ticareti dışında farklı alanlarda faaliyet gösteren bir tüccar konumundaydı. Bu çalışmada silah_x000D_ taciri olan Serkiz Terziyan’ın yarattığı etkiye ve bölgedeki silah ticareti olgusuna yönelik farklı bir bakış açısı_x000D_ sunulması amaçlanmıştır.

Sarkis Terzian was born in Arapgir in the territory of the Ottoman Empire in 1868 and emigrated to_x000D_ Abyssinia due to the conflicts that occurred in the region in the following years. Terzian, who trades with the_x000D_ help of his relatives living in Abyssinia, soon became one of the important traders in the region. However,_x000D_ both the struggle of the governors in Abyssinia and the occupation of Abyssinia by the Italians upset the_x000D_ balance in the region. The current political situation continued until he met Sarkis Terzian and the Emperor_x000D_ of Abyssinia. Terzian, who had previously traded in fur and ivory, started arms trade between Europe and_x000D_ Abyssinia after being under the patronage of the Abyssinian emperor. Indeed, Menelik needed modern_x000D_ weapons manufactured in Europe to defend his country against Italy. Accordingly, he gave certain privileges_x000D_ to Terzian to supply modern weapons. Thus, Terzian established an arms trade network on the MarseilleDjibouti-Abyssinia line, which carried weapons to the region for many years. Terzian’s mobility in Europe_x000D_ also attracted the attention of the Ottoman Empire. The Ottoman envoys and consuls in Europe were_x000D_ reporting Terzian’s activities to the goverment. The fact that the Abyssinian army, equipped with weapons_x000D_ supplied by Terzian, defeated Italy in 1896 caused him to gain popularity all over the world. Terzian had_x000D_ been featured in the European and American press because of his reputation. But in 1906, the governments_x000D_ of Italy, Britain and France had a treaty on arms trade to Africa. The agreement made has disrupted arms_x000D_ trade in the region. From this date, Terzian was a merchant operating in different areas other than the arms_x000D_ trade. The aim of this study is to present a different perspective on the influence of Sarkis Terzian, an arms_x000D_ dealer, and the phenomenon of arms trade in the region.