Publication: Tarihçilikte “Mekânın Yeniden Keşfi”:_x000D_
Osmanlı Şehir Çalışmaları İçin Öneriler
Abstract
XX. yüzyılın başlarına yani daha yüz yıl öncesine kadar insanoğlunun zihni, mekân odaklıdüşünmeye alışık idi. Şehirler, yollar ve her türlü yapı inşa edilirken yerin mekânsal-topografikuygunluğuna bakılır; her türlü gündelik işte mesafeler ve mekânsal imkanlar öncelikle dikkatealınırdı. XX. yüzyılda mekân, tarihî, sosyo-politik ve iktisadi analizlerde bu ana belirleyiciliğinikaybetti ve hatta ihmal edilebilecek bir faktör olarak görüldü. 1960’lardan itibaren ise mekânınyeniden keşfi (spatial turn) olarak adlandırılan bir dönem başladı. Mekânın sembolik değeri,mekân üzerindeki politika biçimleri, mekânın tarihsel süreçlerde sosyal olarak üretimi ve yeniden üretimi gibi kavramsallaştırma ve sorular tartışıldı, mekân odaklı olarak gündelik tarihpratikleri çalışıldı ve sosyo-ekonomik yapı ve eğilimlerle mekânın ilişkileri araştırıldı. Bu süreç,bir mekân olarak şehir çalışmalarını, tarihçilikte mekân odaklı değerlendirmeleri ve özellikleşehir tarihi, sanat ve mimarlık tarihi ve tarihsel coğrafya çalışmalarını yakından etkilemiştir.Makalede mekânın değişen algısı ve bu sürecin Osmanlı şehir tarihçiliğine yansıması üzerindedurulacaktır. 1990 sonrası Osmanlı şehir tarihi çalışmalarının ivmesi değerlendirilerek mekânve şehir odağında sosyal bilim, tarih ve coğrafya alanındaki kesişmelere dikkat çekilecektir. Osmanlı şehir kaynaklarından (vakıf, sicil, avarız ve kefalet kayıtları) verilecek örneklerle yenidönem şehir tarihçiliğinin diğer ilim sahaları ile etkileşiminin verimli sonuçlarına vurgu yapılacak ve Osmanlı şehirleri için sosyal-mekansal tarih yaklaşımı önerisinde bulunulacaktır.
Almost a hundred-year ago, everybody is used to think spatially while constructing cities and any_x000D_ buildings as well as deciding wars and establishing trade networks. However, spatially thinking_x000D_ lost its priority in time in analyses of historical, socio-political, and economic issues. Nevertheless,_x000D_ a new approach has appeared since the 1960s, which came to be known as “the spatial turn.” This_x000D_ led, first, to rethink the symbolic meaning of space, space politics, and production and reproduction_x000D_ of space in different socio-historical conditions and, second, to study daily practices and sociohistorical structures from the spatial point of view. Since then, new types of studies have affected_x000D_ and reconstructed many disciplines such as urban history, arts and architectural history, and_x000D_ historical geography. This article evaluates the trends in urban historical studies in Turkey after_x000D_ the 1990s considering the spatial-turn and interactions among socio-historical and geographical_x000D_ approaches and methods. In pursuit of interdisciplinary endeavors among these disciplines, this_x000D_ article suggests using socio-spatial historical approach giving some examples from the Ottoman_x000D_ cities -derived from Ottoman primary sources such as waqfiyas, the sijils, and the tax recordsindicating exploratory methods and analyses leading us to new questions and answers in Ottoman urban history.
Almost a hundred-year ago, everybody is used to think spatially while constructing cities and any_x000D_ buildings as well as deciding wars and establishing trade networks. However, spatially thinking_x000D_ lost its priority in time in analyses of historical, socio-political, and economic issues. Nevertheless,_x000D_ a new approach has appeared since the 1960s, which came to be known as “the spatial turn.” This_x000D_ led, first, to rethink the symbolic meaning of space, space politics, and production and reproduction_x000D_ of space in different socio-historical conditions and, second, to study daily practices and sociohistorical structures from the spatial point of view. Since then, new types of studies have affected_x000D_ and reconstructed many disciplines such as urban history, arts and architectural history, and_x000D_ historical geography. This article evaluates the trends in urban historical studies in Turkey after_x000D_ the 1990s considering the spatial-turn and interactions among socio-historical and geographical_x000D_ approaches and methods. In pursuit of interdisciplinary endeavors among these disciplines, this_x000D_ article suggests using socio-spatial historical approach giving some examples from the Ottoman_x000D_ cities -derived from Ottoman primary sources such as waqfiyas, the sijils, and the tax recordsindicating exploratory methods and analyses leading us to new questions and answers in Ottoman urban history.